Front Północno-Zachodni () – jedno z wielkich operacyjno-strategicznych ugrupowań wojsk Armii Czerwonej o kompetencjach administracyjnych i operacyjnych na zachodnim terytorium ZSRR, działający podczas wojny z Niemcami w czasie II wojny światowej.

Formowania i walki W czasie ataku Niemiec na ZSRR jego oddziały walczyły z wojskami niemieckiej Grupy Armii „Północ” (bitwa pod Rosieniami). W ciągu kilku pierwszych tygodni wojny niemiecko – radzieckiej wojska Frontu zostały wyparte z Litwy, Łotwy, Estonii oraz terenów rosyjskich na zachód od Leningradu. Porażka wojsk Frontu doprowadziła do blokady Leningradu. Pobite wojska Frontu zostały odrzucone aż na wyżynę Wałdaj, gdzie w skład Frontu została włączona (34 Armia). W kolejnych miesiącach 1941, pomimo kilku przeciwuderzeń, front nie poprawił swojego położenia. Dopiero zimą 1941/1942 w wyniku operacji toropiecko-chołmskiej (por: Kontrofensywy sowieckie 1941/1942) wojska Frontu okrążyły pod Diemiańskiem wojska 16 Armii niemieckiej. Wiosną 1942 wojska niemieckie przebiły korytarz do okrążonych wojsk w wyniku czego powstał „występ diemiański”. W tym czasie Front składał się z: 1 Armii Uderzeniowej, 11 Armii i 34 Armii.

W latach 1942–1943 jego głównym zadaniem była blokada tzw. „występu diemiańskiego”, aż do niemieckiej ewakuacji wiosną 1943 roku. Następnie do końca 1943 roku blokował Niemców w rejonie jeziora Ilmień, gdzie 20 listopada 1943 został rozformowany. Jego wojska (1 Armia Uderzeniowa, 22 Armia oraz 34 Armia) podporządkowano sąsiednim frontom.

I formowanie Po raz pierwszy sformowany w trakcie wojny ZSRR z Finlandią zimą 1939/1940. Powstał 7 stycznia 1940 na bazie dowództwa Leningradzkiego Okręgu Wojskowego w celu koordynacji działań 7 i 13 Armii. Po zakończeniu wojny zimowej Front Północno-Zachodni został z powrotem przekształcony w Leningradzki Okręg Wojskowy.

II formowanie Front został ponownie sformowany około 20 czerwca 1941 w wyniku przekształcenia dowództwa Nadbałtyckiego Specjalnego Okręgu Wojskowego.

Struktura organizacyjna 22 czerwca 1941 w skład frontu wchodziły: 8 Armia 11 Armia 27 Armia 5 Korpus Powietrznodesantowy (trzy brygady powietrznodesantowe, dywizjon artylerii i oddziały specjalne (w tym 50 czołgów lekkich)) siły powietrzne (57 Dywizja Lotnictwa Myśliwskiego, 4., 6., 7. i 84 Mieszane Dywizje Lotnicze, 21 pułk lotnictwa myśliwskiego PWO, 312 lotniczy pułk rozpoznawczy). Liczył on łącznie 25 dywizji (w tym cztery pancerne i dwie zmotoryzowane), 1 brygadę strzelecką oraz 3 brygady powietrznodesantowe. Łącznie liczył 440 tysięcy żołnierzy, 7 467 dział i moździerzy, 1 514 czołgów oraz 1 814 samolotów.

Dowództwo frontu Dowódcy frontu stopień imię i nazwisko okres pełnienia służby komandarm Siemion Timoszenko od 30 listopada 1939 generał pułkownik Fiodor Isidorowicz Kuzniecow ok. 20 VI 1941 – 3 VII 1941 generał major Piotr Sobiennikow 4 lipca 1941 – 23 lipca 1941 generał porucznik/gen. płk Pawieł Kuroczkin 23 VIII 1941 – 5 X 1942 marszałek Związku Radzieckiego Siemion Timoszenko 5 X 1942 – 14 III 1943 generał pułkownik Iwan Koniew 14 III 1943 – 22 VI 1943 generał pułkownik Paweł Kuroczkin 23 VI 1943 – 20 XI 1943

Przypisy

Bibliografia Путеводитель В двух томах, том I, red. Л.В.Двойных, Т.Ф.Каряева, М.В.Стеганцев, 1991 Военная история Государства Российского, Великая Отечественная Действующая армия 1941-1945 гг., red. В. А. Золотарева, Москва 2005

Północno-Zachodni