thumb|240px|Tablica poświęcona Janowi Wantule na budynku Muzeum Ustrońskiego Jan Wantuła, Jan Gojański (ur. 20 września 1877 w Ustroniu, zm. 29 lipca 1953 tamże) – polski ślusarz hutniczy, sadownik, pisarz ludowy i bibliofil.
Życiorys Pochodził z rodziny osiadłej na Śląsku Cieszyńskim co najmniej od XVII wiekuDla wcześniejszego okresu brak ksiąg metrykalnych.. Przez całe życie był związany ze Śląskiem Cieszyńskim. Urodził się w Ustroniu 20 września 1877 roku. Ukończył jedynie trzyklasową szkołę ewangelicką w Ustroniu i w wieku 14 lat rozpoczął pracę w arcyksiążęcej hucie ustrońskiej. Przepracował później jako hutnik i ślusarz hutniczy 34 lata, później gospodarując równocześnie na 4-hektarowym gospodarstwie, odziedziczonym po ojcu. Z huty w Ustroniu został usunięty w 1907 za działalność patriotyczną. Wówczas podjął pracę w hucie w Trzyńcu. Był działaczem organizacji społeczno-kulturalnych i propagatorem czytelnictwa (od 1897 członek Czytelni Ludowej w Cieszynie). Od 1898 zamieścił na łamach czasopism około 350 artykułów. Publikował na łamach: „Głosu Ludu Śląskiego”, „Zorzy”, „Kuriera Lwowskiego”, „Przyszłości Ludu” oraz „Myśli Niepodległej”. Odkrył i opisał Jurę Gajdzicę z Cisownicy, chłopa z XVIII w. posiadającego własną bibliotekę. Spisał kroniki Goleszowa i Ustronia.
Korespondował m.in. z Władysławem Orkanem i Marią WysłouchowąKatarzyna Szkaradnik: „Przyświecały mi pewne ideały...” Autokreacyjne strategie i pułapki we wspomnieniach i korespondencji Jana Wantuły. Autobiografia nr 2 (7), 2016, s. 128..
Zmarł w Ustroniu 29 lipca 1953 roku. Został pochowany na cmentarzu ewangelickim w Ustroniu (sektor 1b, rząd B, grób nr 7).
Życie prywatne Ojciec Andrzeja Wantuły. Był wyznania ewangelicko-augsburskiego.
Upamiętnienie W 1976 roku imieniem Jana Wantuły została nazwana ulica w katowickiej dzielnicy Kostuchna.
Ordery i odznaczenia Złoty Krzyż Zasługi (po raz II, 22 lipca 1952) „za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”. Srebrny Wawrzyn Akademicki (5 listopada 1935) „za krzewienie czytelnictwa”.
Publikacje Pamiętnik Jury Gaydzicy z Cisownicy, [w:] „Zaranie Śląskie” nr 3/1930. Dr Paweł Oszelda, bojownik o wolność ludu 1848, [w:] „Zaranie Śląskie” nr 1/1935. Najdawniejszy polski ekslibris chłopski, Warszawa 1935. Śląsk ewangelicki w walce z alkoholizmem, Cieszyn 1937. Obrazki z huty trzynieckiej, [w:] „Głos Ludu Śląskiego”, 1947. Rok 1848 na Śląsku Cieszyńskim (1954).
Wydane po śmierci pisarza Karty z dziejów ludu Śląska Cieszyńskiego (wybór pism) (1954); Książki i ludzie (1956).
Przypisy
Bibliografia Brożek Ludwik: Jan Wantuła, [w:] „Śląsk Literacki” nr 6/7 z 1953. Szewczyk Wilhelm: Z Janem Wantułą, [w:] „Trybuna Robotnicza” – dodatek „Trybuna Tygodnia” z 08–09.08.1953. Hierowski Zdzisław: O Janie Wantule, [w:] „Dziennik Zachodni” z 05.08.1953. Morcinek Gustaw: Jan Wantuła (w wyborze pism J. Wantuły pt. „Karty z dziejów ludu Śląska Cieszyńskiego”), Warszawa 1954. Golec Józef, Bojda Stefania: Wantuła Jan, [w:] Słownik biograficzny Ziemi Cieszyńskiej, tom 1, Cieszyn 1993.
Linki zewnętrzne
Kategoria:Ludzie urodzeni w Ustroniu Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Wawrzynem Akademickim Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani w Ustroniu Kategoria:Polscy bibliofile Kategoria:Polscy pisarze Kategoria:Polscy regionaliści Kategoria:Urodzeni w 1877 Kategoria:Zmarli w 1953