Jerzy Hieronim Kryszpin-Kirszensztein herbu Kryszpin (ur. ok. 1673 roku – zm. 23 września 1736 roku) – kasztelan żmudzki w latach 1722-1736, hetman polny litewski w latach 1710–1712, pisarz polny litewski i regimentarz generalny wojsk litewskich od 1704, generał-lejtnant wojsk litewskich cudzoziemskiego autoramentu od 1722, podczaszy litewski w latach 1707-1715, starosta orszański w latach 1699-1726Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: spisy, t. 3: Księstwo Żmudzkie XV-XVIII wiek, pod red. Andrzeja Rachuby, oprac. Henryk Lulewicz, Andrzej Rachuba, Przemysław P. Romaniuk, Andrzej Haratym, Warszawa 2015, s. 339..
W 1694 roku zapisał się na Uniwersytet w Padwie. W czasie III. wojny północnej był jednym z dowódców dywizji wojska litewskiego, pozostającej pod komendą hetmana wielkiego litewskiego Michała Serwacego Wiśniowieckiego. Był konsyliarzem powiatu orszańskiego w konfederacji sandomierskiej 1704 rokuActum In Castro Sandomiriensi Sabbatho Ante Festvm Sanctorum Viti et Modesti martyrum proximo, Anno Domini millesimo sptingentesimo quarto, s. F.. W 1707 roku porzucił obóz Augusta II Mocnego i przeszedł na stronę Stanisława Leszczyńskiego, co ten ostatni wynagrodził mu urzędem podczaszego wielkiego litewskiego. Po bitwie pod Połtawą uciekł do Prus Książęcych, gdzie Stanisław Leszczyński nadał mu rangę hetmana wielkiego litewskiego. Tytuł ten utracił już w 1711, gdy do Prus udał się hetman Michał Wiśniowiecki. 4 września 1711 wraz z oddziałami Wiśniowieckiego przeprowadził nieudany wypad na Wielkie Księstwo Litewskie. Od marca 1713 przebywał u boku Leszczyńskiego w Benderach, gdzie organizował interwencję turecko-tatarską. Wstąpił na służbę króla Szwecji Karola XII, od którego pobierał pensję roczną w wysokości 6 000 talarów. W 1714 wziął udział w nieudanej wyprawie Wiśniowieckiego w głąb Rzeczypospolitej. W tym też roku osiadł na stałe we Wrocławiu. Wstąpił na służbę królewicza Konstantego Sobieskiego. W 1718 wyjechał do Paryża. W 1721 dzięki poparciu cara Piotra I uzyskał amnestię i powrócił do kraju. Został posłem na sejm w 1722. Był członkiem konfederacji generalnej zawiązanej 27 kwietnia 1733 roku na sejmie konwokacyjnymKonfederacya generalna omnium ordinum Regni et Magni Ducatus Lithuaniae na konwokacyi generalney Warszawskiej uchwalona [...] 27 (słow. [...] kwietnia [...] 1733, s. 33..
Bibliografia Tadeusz Wasilewski Jerzy Hieronim Kryszpin-Kirszensztein, w: Polski Słownik Biograficzny, t. XV, 1970, s. 500-501.
Przypisy
Kategoria:Członkowie dworu Augusta II Mocnego Kategoria:Członkowie konfederacji generalnej 1733 Kategoria:Generałowie lejtnanci armii Wielkiego Księstwa Litewskiego Kategoria:Hetmani polni litewscy Kategoria:Kasztelanowie żmudzcy Kategoria:Konsyliarze konfederaccy (powiat orszański) Kategoria:Konsyliarze konfederacji sandomierskiej (1704) Jerzy Hieronim Kategoria:Pisarze wielcy litewscy Kategoria:Podczaszowie wielcy litewscy Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1722 Kategoria:Regimentarze wojsk litewskich Kategoria:Senatorowie świeccy I Rzeczypospolitej Kategoria:Senatorowie za panowania Augusta II Mocnego Kategoria:Senatorowie za panowania Augusta III Sasa Kategoria:Starostowie orszańscy Kategoria:Uczestnicy III wojny północnej (strona polsko-saska) Kategoria:Uczestnicy III wojny północnej (strona szwedzka) Kategoria:Urzędnicy ziemscy I Rzeczypospolitej Kategoria:Zmarli w 1736