Traduktologia, translatologia, translatoryka, przekładoznawstwo () – interdyscyplinarna nauka humanistyczna zajmująca się problemami tłumaczenia. Na temat przekładu wypowiadali się od wieków poeci, pisarze i uczeni wielu specjalności. Nowożytne studia nad przekładem również mają charakter interdyscyplinarny i oprócz językoznawstwa korzystają z dorobku takich dziedzin jak filologia, kulturoznawstwo, literaturoznawstwo, komparatystyka, filozofia, semiotyka, informatyka i wiele innych (np. w przypadku refleksji nad tłumaczeniem Biblii – biblistyka). Charakterystyczną cechą tej dziedziny jest wielość różnych ujęć tematu, a co za tym idzie wiele konkurujących ze sobą i uzupełniających się teorii tłumaczenia.

Według Franciszka Gruczy możemy mówić o translatoryce czystej, która dostarcza informacji deskryptywno-eksplikatywnych, oraz o translatoryce stosowanej, która zbiera informacje aplikatywneZarys translatoryki, Barbara Kielar, Warszawa 2003. Przegląd teorii przekładu, opis polskich ośrodków przekładoznawczych, wreszcie zbiór tekstów literackich do przekładu z ćwiczeniami przedstawiono w pracy szczecińskich germanistów z 2019 roku. Czasami wymiennie stosuje się terminy „teoria przekładu” oraz „przekładoznawstwo” czy „translatoryka” (zwłaszcza w nazewnictwie dydaktycznym), przy czym badania teoretyczne to właściwie jedynie część nauki o przekładzie.

Obszar zainteresowań Najważniejsze pytania poruszane przy refleksji nad tłumaczeniem to: Czym jest tłumaczenie (sztuką, nauką, rzemiosłem)? Gdzie leży granica między tłumaczeniem a adaptacją? Jakie są główne rodzaje tłumaczenia? Jak przebiega proces tłumaczenia? Jaką rolę w procesie przekładu odgrywa osoba tłumacza? Jakie są kryteria oceny jakości tłumaczenia? W jaki sposób szkolić przyszłych tłumaczy? Czy możliwe jest tłumaczenie maszynowe? Jaka jest rola tłumaczenia w wymianie międzykulturowej i rozprzestrzenianiu idei? Czy możliwe jest tłumaczenie bez manipulacji informacją?

Zobacz też tłumaczenie (przekład) tłumacz

Przypisy

Opracowania Artur Dariusz Kubacki, Piotr Sulikowski (red.): Translation Landscapes – Internationale Schriften zur Übersetzungswissenschaft. Bd. 5. Hamburg: Verlag Dr. Kovač, 2022. . Artur Dariusz Kubacki, Piotr Sulikowski (red.): Von der Fachübersetzung zur literarischen Übersetzung. Leck: Vadenhoeck & Ruprecht, 2023. .

Kategoria:Tłumaczenie