thumb|200px|Grób Wsiewołoda Strażewskiego i jego córki Heleny na cmentarzu Wojskowym na Powązkach Wsiewołod Ilicz Strażewski ros. Всеволод Ильич Стражевский (ur. 21 sierpnia 1897 w Wierzbołowie na Suwalszczyźnie, zm. 25 sierpnia 1973 w Warszawie) – Rosjanin, generał porucznik Armii Czerwonej, generał dywizji ludowego Wojska Polskiego.

Życiorys Syn urzędnika celnego Ilji (Eliasza) z Litwy i Luizy z Getwaldów, córki szwedzkiego admirała. W 1914 wraz z rodziną ewakuowany w głąb Rosji, w 1917 ukończył w Surażu seminarium nauczycielskie i pracował jako nauczyciel na terenach Rosji, a później ZSRR. W 1920 ukończył Wyższy Kurs Pedagogiczny w Moskwie. W 1918 zapisał się do RKP(b), ale z powodu szlacheckiego pochodzenia przez 3 lata był kandydatem do partii.

Od 1923 był zawodowym oficerem Armii Czerwonej, gdzie pełnił służbę jako dowódca kompanii 66 pułku piechoty 29 Dywizji Piechoty. Instruktor polityczny, a w latach 1927–1928 komisarz 86 pułku piechoty w tej dywizji. Potem na wyższych stanowiskach służbowych w Sztabie Głównym. Komendant Domu Armii Czerwonej w Smoleńsku, a od 1930 w Rostowie nad Donem. Od 1932 instruktor propagandy w Wydziale Techniczno-Bojowym Sztabu Dowodzenia Wojsk Lotniczych Armii Czerwonej, od 1933 pomocnik szefa Wydziału Organizacyjno-Mobilizacyjnego Sztabu Głównego Armii Czerwonej. W latach 1935–1938 studiował w Akademii Wojskowej im. Frunzego w Moskwie. W czerwcu 1938 roku aresztowany w ramach wielkiej czystki, ale zwolniony i formalnie przeniesiony do rezerwy. W grudniu 1940 roku powrócił do służby jako wykładowca taktyki na Wyższych Kursach Doskonalenia Szefów Sztabu.

W latach 1941–1944 walczył na frontach: Stalingradzkim, 2 Ukraińskim i 1 Białoruskim, m.in. jako szef sztabu 299 Dywizji Piechoty i 33 Gwardyjskiego Korpusu Piechoty w stopniu pułkownika. W marcu 1944 roku skierowany został w stopniu podpułkownika do Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR: zastępca szefa sztabu Armii Polskiej ds. mobilizacyjnych, potem szef sztabu 1 Armii Wojska Polskiego.

2 listopada 1944 został awansowany na stopień generała majora Armii Czerwonej, a 3 listopada generała brygady przez Krajową Radę Narodową. Od marca 1945 roku pierwszy wiceminister Obrony Narodowej. 9 sierpnia 1945 Krajowa Rada Narodowa mianowała go generałem dywizji. Potem kolejno dowódca Okręgu Wojskowego: III Poznańskiego (1946–1948), I Warszawskiego (1948–1949), IV Śląskiego (1949–1956). Od 1952 do 1956 był posłem na Sejm PRL I kadencji.

Był przewodniczącym Wojewódzkiego Komitetu Bezpieczeństwa w PoznaniuBohdan Urbankowski, Czerwona msza czyli uśmiech Stalina, t. I, Warszawa 1998, s. 631.. W czasie wydarzeń czerwcowych w Poznaniu brał udział w pracach sztabu gen. Popławskiego, w tym w naradzie (godz. 20, 28 czerwca 1956 roku), kiedy to padł rozkaz użycia ciężkiej artylerii w przypadku przedłużania się walk w centrum miasta.

28 listopada 1956 roku powrócił do ZSRR, gdzie w marcu 1957 został zdemobilizowany jako „nadmiernie spolszczony” i przeniesiony w stan spoczynku.

Przyjeżdżał często do Polski, gdzie się m.in. leczył. W 1972 osiadł w Polsce na stałe. Interesował się teatrem, kolekcjonował obrazy, grał na skrzypcach i fortepianie, malował, dużo czytał.

Zmarł w Warszawie, pochowany 29 sierpnia 1973 w Alei Zasłużonych cmentarza Wojskowego na Powązkach w Warszawie (kwatera B-2-TUJE-21). W pogrzebie wzięli udział m.in. premier Piotr Jaroszewicz, sekretarz KC PZPR Stanisław Kania, wicepremier Kazimierz Olszewski, wiceminister obrony narodowej gen. Józef Urbanowicz oraz attaché wojskowy, morski i lotniczy Ambasady ZSRR w Warszawie płk Walery Fiodorow. Przemówienie w imieniu kierownictwa MON wygłosił gen. dyw. Florian Siwicki - wiceminister obrony narodowej i szef Sztabu Generalnego WPPogrzeb gen. Wsiewołoda Strażewskiego, „Trybuna Robotnicza” nr 205, 30 sierpnia 1973, s. 1..

Jego żoną była Olga Strażewska z domu Bova-Bosse (1899–1986), urodzona w Dźwińsku w rodzinie francuskiego pochodzenia, pochowana również na cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera B4-9-12)Wyszukiwarka cmentarna - Warszawskie cmentarze. Ich córka Helena Strażewska-Popiołek (1919–2004) spoczęła w grobie ojca.

Wykształcenie wojskowe Akademia Wojskowa im. Michaiła Frunzego w Moskwie (1935–1938) Wojskowa Akademia Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych ZSRR im. K. J. Woroszyłowa w Moskwie (1954–1955)

Ordery i odznaczenia Order Sztandaru Pracy I klasy (1954) Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (1956) Order Krzyża Grunwaldu II klasy (20 lipca 1946) „w uznaniu zasług położonych w walce z niemieckim najeźdźcą oraz w odbudowie Odrodzonego Wojska Polskiego”. Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1945) Order Krzyża Grunwaldu III klasy (29 marca 1945) Krzyż Złoty Orderu Wojennego Virtuti Militari (dwukrotnie: 11 maja 1945Uchwałą Prezydium Krajowej Rady Narodowej z 11 maja 1945 za bohaterskie czyny i dzielne zachowanie się w walce z niemieckim najeźdźcą. Por. i 1970) Złoty Krzyż Zasługi (1946) Srebrny Medal „Zasłużonym na Polu Chwały” (1944) Medal za Warszawę 1939–1945 (17 stycznia 1946) „w pierwszą rocznicę wyzwolenia Warszawy zasłużonym w walce o wyzwolenie i odbudowę Stolicy (...)”. Srebrny Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” (1954) Brązowy Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Medal 10-lecia Polski Ludowej Medal „Za udział w walkach o Berlin” (1966) Srebrny Medal „Za zasługi dla obronności kraju” (1968) Odznaka Braterstwa Broni (1965) Złota odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy” (1962)Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy, nr 5, 21 marca 1962, s. 1. Medal „25-lecia odzyskania Dolnego Śląska” (1970)Srebrne gody Śląskiego OW [w:] „Żołnierz Wolności”, nr 240, 12 października 1970, s. 4. Order Lenina (20 czerwca 1949) Order Czerwonego Sztandaru (ZSRR, trzykrotnie: 14 lutego 1943, 3 listopada 1944, 30 kwietnia 1954) Order Wojny Ojczyźnianej I klasy (ZSRR, 23 października 1943) Order Kutuzowa I klasy (ZSRR, 6 kwietnia 1945) Medal „Za obronę Stalingradu” (ZSRR, 1953) Medal „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” (ZSRR) Medal „Za wyzwolenie Warszawy” (ZSRR) Medal „Za zdobycie Berlina” (ZSRR) Order Partyzanckiej Gwiazdy I stopnia (Jugosławia, 1946)Podpisanie umowy o przyjaźni i wzajemnej pomocy pomiędzy Polską a Jugosławią [w:] „Trybuna Robotnicza”, nr 77, 19 marca 1946, s. 1 Order za Odwagę (Jugosławia, 1946) Krzyż Wojenny Czechosłowacki 1939 (Czechosłowacja)

Przypisy

Bibliografia Mała Encyklopedia Wojskowa, Wydawnictwo MON, Warszawa 1971. Warszawski Okręg Wojskowy. Historia i współczesność, Wydawnictwo Bellona, Warszawa 1997. H.P. Kosk, Generalicja polska, t. 2, Oficyna wydawnicza „Ajaks”, Pruszków 2001. Janusz Królikowski, Generałowie i admirałowie Wojska Polskiego 1943–1990, t. III:M–S, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2010.

Kategoria:Absolwenci Akademii Wojskowej im. M. Frunzego Kategoria:Cudzoziemcy odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (1944–1989) Kategoria:Cudzoziemcy odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (1944–1989) Kategoria:Cudzoziemcy odznaczeni Krzyżem Złotym Orderu Virtuti Militari (Polska Ludowa) Kategoria:Cudzoziemcy odznaczeni Orderem Krzyża Grunwaldu II klasy Kategoria:Cudzoziemcy odznaczeni Orderem Krzyża Grunwaldu III klasy Kategoria:Cudzoziemcy odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy I klasy Kategoria:Cudzoziemcy odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Dowódcy Poznańskiego Okręgu Wojskowego Kategoria:Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego Kategoria:Dowódcy Warszawskiego Okręgu Wojskowego Kategoria:Generałowie dywizji ludowego Wojska Polskiego Kategoria:Generałowie porucznicy Sił Zbrojnych ZSRR Kategoria:Ludzie urodzeni w Wierzbołowie Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wojennym Czechosłowackim 1939 Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem „Za udział w walkach o Berlin” Kategoria:Odznaczeni Medalem za Warszawę 1939–1945 Kategoria:Odznaczeni Medalem „Za wyzwolenie Warszawy” Kategoria:Odznaczeni Medalem „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” Kategoria:Odznaczeni Odznaką Braterstwa Broni Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonego Sztandaru Kategoria:Odznaczeni Orderem Kutuzowa Kategoria:Odznaczeni Orderem Lenina Kategoria:Odznaczeni Orderem Partyzanckiej Gwiazdy (Jugosławia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Wojny Ojczyźnianej I klasy Kategoria:Odznaczeni Orderem za Odwagę (Jugosławia) Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem „Zasłużonym na Polu Chwały” Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Przewodniczący Wojewódzkich Komitetów Bezpieczeństwa Kategoria:Radzieccy oficerowie w ludowym Wojsku Polskim Kategoria:Uczestnicy wydarzeń Poznańskiego Czerwca 1956 (strona rządowa) Kategoria:Radzieccy żołnierze II wojny światowej Kategoria:Urodzeni w 1897 Kategoria:Zmarli w 1973 Kategoria:Żołnierze ludowego Wojska Polskiego w II wojnie światowej