HMS Jupiter – brytyjski niszczyciel okresu II wojny światowej, należący do typu J, w służbie w latach 1939–1942. Nosił znak taktyczny F85. W odróżnieniu od innych niszczycieli tego typu, służył także na Dalekim Wschodzie, gdzie został zatopiony 27 lutego 1942.

Budowa

Stępkę pod budowę okrętu położono 28 września 1937 w stoczni Yarrow & Company w Scotstoun w Glasgow we Szkocji, kadłub wodowano 27 października 1938. Okręt otrzymał nazwę od rzymskiego boga Jowisza (ang. Jupiter). Wszedł do służby w Royal Navy 16 czerwca 1939. W tej samej stoczni zbudowano też niszczyciel HMS „Kipling” identycznego typu K.

Służba Morze Północne 1939–1940 HMS „Jupiter” wszedł do służby tuż przed wybuchem II wojny światowej, w skład 7. Flotylli Niszczycieli komandora Philipa Macka, bazującej po wybuchu wojny w ujściu rzeki Humber, jako część sił Humber Force, a następnie Home Fleet (Floty Metropolii). Przez pierwsze miesiące wojny niszczyciele flotylli patrolowały i pełniły służbę eskortową na Morzu Północnym. W kwietniu 1940 „Jupiter” wziął udział w kampanii w Norwegii, m.in. wychodząc w morze 7 kwietnia w kierunku Norwegii ze Scapa Flow w osłonie głównych sił floty adm. Forbesa (z okrętami liniowymi HMS „Rodney”, „Valiant” i „Repulse”). Po kampanii, „Jupiter” został przydzielony do 5. Flotylli Niszczycieli Home Fleet komandora Louisa Mountbattena.

31 sierpnia 1940 „Jupiter” pod flagą komandora Mountbattena wraz z HMS „Jackal”, „Kelvin” i „Vortigern” osłaniał niszczyciele 20. Flotylli w akcji minowania wód holenderskich na północny zachód od Texel, podczas której utracono na niemieckich minach niszczyciele „Esk” i „Ivanhoe”, a „Jupiter” brał udział w akcji holowania uszkodzonego Jürgen Rohwer, Chronik des Seekrieges 1939-1945 - 1940 August.

W nocy 11–12 października 1940 „Jupiter” wziął udział w operacji Medium, ostrzeliwując wraz z pancernikiem HMS „Revenge” i niszczycielami 5 Flotylli port w Cherbourgu. W nocy 17-18 października wraz z niszczycielami 5 Flotylli wziął udział w potyczce z niemieckimi niszczycielami „Hans Lody”, „Karl Galster” i „Friedrich Ihn”, bez strat po obu stronachJürgen Rohwer, Chronik des Seekrieges 1939-1945 - 1940 Oktober.

29 listopada 1940 wziął udział wraz z HMS „Javelin”, „Kashmir”, „Jackal”, i „Jersey” w potyczce z niemieckimi niszczycielami „Karl Galster”, „Hans Lody” i „Richard Beitzen”, urządzającymi rajd pod brytyjskie wybrzeże, podczas której uszkodzony został brytyjski niszczyciel „Javelin”Jürgen Rohwer, Chronik des Seekrieges 1939-1945 - 1940 November.

29-30 grudnia 1940 osłaniał wraz z niszczycielami „Kashmir” i „Jersey” operację GQ stawiania min w Zatoce Biskajskiej przez stawiacz min HMS „Adventure”.

Morze Śródziemne i Atlantyk 1941 W styczniu 1941 „Jupiter” i „Jersey” zostały wysłane do Gibraltaru i między 6 a 11 lutego 1941 brały udział w operacji Grog, osłaniając Zespół H (okręty liniowe HMS „Renown” i HMS Malaya, lotniskowiec HMS „Ark Royal”, krążownik HMS „Sheffield” i niszczyciele), atakujący 9 lutego porty włoskie w Genui (okręty artyleryjskie) i Livorno (lotnictwo pokładowe). 3 marca 1941 „Jupiter” powrócił do Wielkiej BrytaniiJürgen Rohwer, Chronik des Seekrieges 1939-1945 - 1941 Februar, Wilkin, Alpha Kenneth (kopia).

W I połowie 1941 „Jupiter” został przydzielony do 6. Flotylli Niszczycieli Home Fleet. Brał udział w operacji przeciw niemieckiemu pancernikowi „Bismarck”, eskortując pancerniki HMS „King George V” i „Rodney” już po starciu, 28 maja 1941. Brał następnie udział z niszczycielami HMS „Bedoiun” i „Tartar” oraz krążownikiem „Nigeria” w poszukiwaniu i przechwyceniu 28 czerwca 1941 niemieckiego statku rozpoznania pogodowego „Lauenberg” koło Jan Mayen.

We wrześniu „Jupiter” został przeniesiony do 14. Flotylli Niszczycieli Floty Śródziemnomorskiej w Aleksandrii, dokąd dopłynął, wokół Afryki, 25 września (kopia). Nocą 21/22 października ostrzeliwał wraz z „Jervis” i „Kandahar” stanowiska artylerii koło Tobruku, a 23 października z „Napier”, „Nizam” i „Hasty” bombardował SollumDon Kindell, NAVAL EVENTS, OCTOBER 1941, Part 1 of 2.

Daleki Wschód 1941-1942 W listopadzie 1941 „Jupiter” wraz z niszczycielem został przydzielony do eskorty okrętów liniowych HMS „Prince of Wales” i „Repulse”, przerzucanych na Daleki Wschód (Zespół G - Force G). 29 listopada niszczyciele przybyły do Kolombo na Cejlonie, następnie spotkały się z okrętami liniowymi na morzu i 2 grudnia 1941 przybyły do Singapuru. Dowódcą okrętu był wówczas kmdr ppor. Norman Thew.

W chwili przystąpienia Japonii do wojny po stronie Osi 7 grudnia 1941, „Jupiter” znajdował się w remoncie w Singapurze i nie wziął udziału w rajdzie Zespołu Z i bitwie pod Kuantanem. Wszedł następnie w skład międzynarodowego zespołu alianckiego ABDA, na wodach Indonezji. Używany był głównie w służbie eskortowej. 17 stycznia 1942, eskortując transportowiec wojska USS „Mount Vernon”, wykrył w cieśninie Sunda japoński okręt podwodny I-60 (dawniej podawano I-160), atakując go najpierw bombami głębinowymi, a po jego uszkodzeniu i wypłynięciu oraz następującym pojedynku artyleryjskim, zatopił go ogniem dział. Odniósł przy tym sam uszkodzenia dziobowych dział od ognia działa 120 mm japońskiego okrętu i zginęło trzech marynarzyDon Kindell, NAVAL EVENTS, JANUARY 1942, Part 2 of 2. 12-13 lutego eskortował atakowane przez lotnictwo statki ewakuujące uchodźców z Singapuru na JawęDon Kindell, NAVAL EVENTS, FEBRUARY 1942, Part 1 of 2, transportując ich także samemu na pokładzie.

Wziął udział w bitwie na Morzu Jawajskim, podczas której zatonął 27 lutego 1942 ok. 21.25 na własnej (holenderskiej) zagrodzie minowej, postawionej przez stawiacz min „Gouden Leeuw" u północnego wybrzeża Jawy, na pozycji Geoffrey Mason, HMS JUPITER (G 85) - J-class Destroyer w serwisie naval-history.net [dostęp 20-11-2010]O. Rubanow, Eskadriennyje... (ewidentna omyłka w tej publikacji odnośnie do szerokości geograficznej północnej zamiast południowej) (w starych publikacjach spotykana była błędna wersja o zatopieniu go przez japońskie okręty). Zginęło 96 członków załogi (dowódca ocalał). Część uratowanych trafiła później do japońskiej niewoli, gdzie część zginęłaDon Kindell, NAVAL EVENTS, FEBRUARY 1942, Part 2 of 2.

Dowódcy: 1939–1940: Lt Cdr (kmdr ppor.) D. Wyburd 1941-1942: Lt Cdr (kmdr ppor.) Norman V.J.T. Thew

Dane techniczne Opis okrętu i szczegółowe dane - zobacz Niszczyciele typu J/K/N

Uzbrojenie i wyposażenie:

Uwaga - dane dotyczące uzbrojenia odnoszą się ogólnie do okrętów typu J, daty zmian w przypadku konkretnego okrętu są orientacyjne.

6 dział 120 mm QF Mk XII na podwójnych podstawach CP Mk XIX, osłoniętych maskami (3xII) długość lufy: L/45 (45 kalibrów), donośność maksymalna 15.520 m, kąt podniesienia +40°, masa pocisku 22,7 kg 1 działo plot. 102 mm QF Mk V na podstawie HA Mk III (od 1940/41 zamiast aparatu torpedowego) długość lufy: L/45, kąt podniesienia +80°, masa pocisku 14,06 kg 4 automatyczne armaty przeciwlotnicze 40 mm Mk VIII („pom-pom”) poczwórnie sprzężone na podstawie Mk VII (1xIV) 2-4 automatyczne działka plot. 20 mm Oerlikon 20 mm (od 1941, ilość wzrastała) (2xI - 4xI zamiast wkm) 8 wkm plot. 12,7 mm Vickers Mk III (2xIV) (do 1941) 10 wyrzutni torpedowych 533 mm w dwóch aparatach torpedowych PR Mk II (2xV), 10 torped Mk IX (od 1940/41 - 5 wyrzutni, 1xV) 1 zrzutnia na 6 bomb i 2 miotacze bomb głębinowych (20-45 bomb głębinowych)

Wyposażenie hydrolokator Asdic system kierowania ogniem artylerii: dalocelownik (DCT) i główny dalmierz (na nadbudówce dziobowej) radar dozoru ogólnego Typ 286 (od 1941, na głównym maszcie), później Typ 291 radar kierowania ogniem plot. Typ 285 (od 1941, na stanowisku dalmierza)

Przypisy

Bibliografia O. A. Rubanow (О. А. Рубанов): Eskadriennyje minonoscy Anglii wo Wtoroj Mirowoj wojnie. Czast 1 - 1925-1945 (Эскадренные миноносцы Англии во Второй Мировой войне. Часть 1. 1925-1945 гг.), seria Bojewyje Korabli Mira

Kategoria:Brytyjskie niszczyciele z okresu II wojny światowej Kategoria:Brytyjskie niszczyciele zatopione podczas II wojny światowej Kategoria:Brytyjskie okręty zatopione przez miny Kategoria:Niszczyciele typu J/K/N Kategoria:Statki i okręty zatopione na Morzu Jawajskim Kategoria:Okręty zbudowane w stoczni Yarrow w Glasgow