Żywiec Sporysz – stacja kolejowa w Żywcu, w województwie śląskim, położona na linii kolejowej nr 97 Skawina – Żywiec. Znajduje się w dzielnicy Sporysz przy ulicy Grunwaldzkiej, około 3 km od stacji Żywiec.
W roku 2017 przystanek obsługiwał 0–9 pasażerów na dobę.
Historia Stacja została uruchomiona 16 grudnia 1884 roku jako część Galicyjskiej Kolei Transwersalnej. Początkowo nosiła nazwę Friedrichshütte, którą w 1903 roku zmieniono na Friedrichshütte-Sporysz. W 1913 roku nazwę skrócono do Sporysz, natomiast od 1967 roku funkcjonuje jako Żywiec Sporysz.
Pierwszy budynek dworca został wzniesiony w stylu austro-węgierskim. Był to piętrowy obiekt z charakterystycznym wysokim dachem, podobny do budynków dworcowych znajdujących się między innymi w Jeleśni i Hucisku. Na parterze znajdowały się pomieszczenia przeznaczone do obsługi podróżnych oraz służb kolejowych. Od strony miejscowości prowadziły cztery wejścia – jedno na piętro, dwa do poczekalni oraz jedno do pomieszczenia służbowego. Od strony peronów znajdowały się dwa wyjścia prowadzące z poczekalni i pomieszczenia dróżnika.
Uruchomienie stacji przyczyniło się do rozwoju Sporysza. W drugiej połowie XIX wieku miejscowość zaczęła rozwijać się jako ośrodek przemysłowy. Powstały kuźnie, walcownia oraz cynkownia blachy, która w 1900 roku została przekształcona w Żywiecką Fabrykę Śrub. Sporysz był również popularnym miejscem wypoczynku mieszkańców Żywca. Organizowano wycieczki na Grojec oraz do miejscowych zakładów przemysłowych. Część Arcyksiążęcego Parku Habsburgów znajdowała się na terenie miejscowości.
Podczas II wojny światowej budynek dworca został poważnie uszkodzony w wyniku działań wojennych prowadzonych na linii kolejowej. Po zakończeniu wojny został rozebrany.
W latach 1971–1974 w miejscu dawnego dworca wybudowano nowy budynek o modernistycznej architekturze z dużymi przeszkleniami i elewacją wykończoną kamiennymi otoczakami. Przez wiele lat pełnił funkcję dworca dla mieszkańców dojeżdżających do pracy oraz szkołyStacja kolejowa Żywiec Sporysz – stacja towarowa w Żywcu, w województwie śląskim, w powiecie żywieckim. Stacja położona jest w dzielnicy Sporysz, przy ul. Grunwaldzkiej.
Obecny budynek dworca został wybudowany w latach 1971–1974 w miejsce poprzedniego, zniszczonego w czasie działań wojennych w 1945 roku, pochodzącego z II połowy XIX wieku.
Na stacji znajdowała się bocznica prowadząca do Żywieckiej Fabryki Śrub. W jej ciągu funkcjonowała przesuwnica umożliwiająca transport wagonów przez ulicę Grunwaldzką na teren zakładu. Bocznica została później wyłączona z eksploatacji i zlikwidowana.
Infrastruktura Stacja posiada jeden peron z dwiema krawędziami peronowymi oraz kilka dodatkowych torów, które są zdatne do eksploatacji. Peron wyposażony jest w wiatę dla podróżnych, a dojście do niego odbywa się przejściem w poziomie szyn. Na stacji nie wybudowano przejścia podziemnego ani kładki nad torami.
Ruch kolejowy prowadzony jest z wykorzystaniem semaforów świetlnych. W przeszłości w budynku dworca znajdowała się nastawnia, która po modernizacji została wyposażona w urządzenia komputerowe oraz monitoring przejazdów kolejowo-drogowych. W późniejszym okresie nastawnia została zlikwidowana.
Budynek dworca przez wiele lat wykorzystywany był zarówno na potrzeby kolei, jak i działalności usługowej. Znajdowały się w nim między innymi sklep oraz ośrodek szkolenia kierowców. Poczekalnia i toalety zostały wyłączone z użytkowania, a kasa biletowa zlikwidowana.
Modernizacja W listopadzie 2024 roku stacja została wyłączona z eksploatacji w związku z rozpoczęciem modernizacji linii kolejowej nr 97 na odcinku Żywiec – Sucha Beskidzka. Inwestycja obejmuje przebudowę torów, peronów, obiektów inżynieryjnych oraz urządzeń sterowania ruchem kolejowym. Jednym z najważniejszych elementów inwestycji jest przebudowa mostu kolejowego nad rzeką Sołą w Żywcu.
W 2026 roku rozpoczęto rozbiórkę budynku dworca wybudowanego w latach 1971–1974. Zgodnie z zapowiedziami PKP oraz władz miasta teren po rozbiórce ma zostać zagospodarowany we współpracy z miastem Żywiec. W miejscu dawnego dworca powstanie parking przeznaczony dla pasażerów korzystających z kolei.
Przypisy
Kategoria:Stacje i przystanki kolejowe w Żywcu