Sztuka prehistoryczna (pradziejowa)

Jej początki datuje się na około 50 tys. lat p.n.e. Wyróżnia się sztukę kultur paleolitu, mezolitu, neolitu, epoki brązu, epoki żelaza.

Sztuka starożytna V/III tys. p.n.e. – ok. 300 r. n.e.

W starożytnym okresie dziejów stosuje się podziały geograficzne w ramach krajów Bliskiego Wschodu i basenu Morza Śródziemnego.

nazwa ramy czasowe zobacz też sztuka starożytnego Egiptu ok. 4000 p.n.e.ok. 650 n.e. Starożytny Egiptarchitektura i rzeźbamalarstwo sztuka okresu przeddynastycznego IV tysiąclecie p.n.e. sztuka okresu wczesnodynastycznego ok. 2960 p.n.e.ok. 2640 p.n.e. sztuka Starego Państwa ok. 2640 p.n.e.ok. 2134 p.n.e. sztuka Średniego Państwa ok. 2134 p.n.e.ok. 1785 p.n.e. sztuka Nowego Państwa ok. 1785 p.n.e.ok. 1085 p.n.e. Epoka Późna ok. 1085 p.n.e.305 p.n.e. sztuka okresu ptolemejskiego 305 p.n.e.30 p.n.e. sztuka okresu rzymskiego 30 p.n.e.395 n.e. sztuka koptyjska IV w.VII w.sztuka starożytnej Mezopotamii ok. 3200 p.n.e.ok. 650 n.e.Mezopotamia sztuka sumeryjska pocz. III tys. p.n.e.2000 p.n.e. sztuka akadyjska 2340 p.n.e.2200 p.n.e. sztuka babilońska II tys. p.n.e.539 p.n.e. sztuka asyryjska pocz. II tys. p.n.e.612 p.n.e. okres hellenistyczny sztuka hetycka okres wczesny pocz. II tys. p.n.e. sztuka Starego Państwa 1. poł. II tys. p.n.e. sztuka Nowego Państwa 1450 p.n.e.1200 p.n.e. sztuka nowohetycka (syro-hetycka) do ok. 700 p.n.e. sztuka starożytnej Persji ok. 600 p.n.e.ok. 650 n.e. okres achemenidzki okres hellenistyczny (Seleucydów) okres sasanidzki sztuka egejska ok. 2900 p.n.e.ok. 1100 p.n.e. ceramika:  styl Kamares sztuka cykladzka 2900 p.n.e.1100 p.n.e. sztuka minojska (kreteńska) ok. 3500 p.n.e.1070 p.n.e. sztuka helladzka ok. 3000 p.n.e.ok. 1100 p.n.e.    okres wczesny ok. 3000 p.n.e.ok. 1900 p.n.e.    okres średni ok. 1900 p.n.e.ok. 1600 p.n.e.    okres późny (mykeński) ok. 1600 p.n.e.ok. 1100 p.n.e. sztuka starożytnej Grecji ok. 1600 p.n.e.ok. 400 n.e. rzeźba:  styl mokrych szatceramika:  styl geometryczny  styl submykeński  styl czarnofigurowy  styl czerwonofigurowy  styl orientalizujący  styl swobodny  styl bogaty  styl kerczeńskiarchitektura:  porządek dorycki  porządek joński  porządek koryncki sztuka wieków ciemnychBardzo różnie traktowana przez badaczy. Czasem włączana do sztuki okresu archaicznego jako faza protogeometryczna. sztuka okresu archaicznegoSztukę tego okresu dzieli się ze względu na style w ceramice XI w. p.n.e.VI w. p.n.e.    faza protogeometryczna XI w. p.n.e.X w. p.n.e.    faza geometryczna X w. p.n.e.VIII w. p.n.e.    styl orientalizujący VII w. p.n.e. sztuka okresu klasycznego V w. p.n.e.IV w. p.n.e. sztuka okresu hellenistycznego 323 p.n.e.30 p.n.e. sztuka okresu rzymskiego sztuka bosporańska V w. p.n.e.IV w. n.e. okres wpływów greckich V w. p.n.e.II w. p.n.e. okres wpływów sarmackich II w. p.n.e.IV w. n.e. sztuka etruska ok. 900 p.n.e.ok. 50 p.n.e. architektura:  porządek toskański sztuka starożytnego Rzymu ok. 600 p.n.e.ok. 400 n.e. Starożytny Rzymarchitektura:  porządek kompozytowy  neoattycyzmrzeźbamalarstwo sztuka epoki królewskiej VI w. p.n.e. sztuka okresu republiki V w. p.n.e.30 p.n.e. sztuka okresu cesarstwa 30 p.n.e.koniec IV w. n.e. sztuka wczesnochrześcijańska II w.VI w. architektura okres pierwszy (katakumbowy) do 313 okres drugi (kultu publicznego)

Sztuka średniowiecza V w. – XV w.

architektura średniowiecza

nazwa zasięg ramy czasowe zobacz też sztuka koptyjska największy rozkwit: IV–VIIZaznaczyć trzeba, że Koptowie tworzą do dziś. sztuka bizantyjska ok. 400ok. 1450 architektura sztuka przedromańska (preromańska) ok. 500ok. 1050 architektura sztuka longobardzka sztuka wizygocka Hiszpania sztuka mozarabska Hiszpania od IX w. sztuka merowińska(przedkarolińska) państwo Franków V w.VIII w. sztuka karolińska(tzw. renesans karoliński) państwo Franków 2. poł. VIII w.1. poł. X w. sztuka ottońska(pokarolińska) Niemcy X w.1. poł. XI w. sztuka wczesnopiastowska Polska X w.ok. 1038 sztuka irlandzka sztuka romańska ok. 1000ok. 1300 architektura sztuka gotycka ok. 1150ok. 1550We Włoszech gotyk trwał do wieku XV. W Anglii tradycje sztuki gotyckiej nie zanikły jeszcze w XVII i XVIII w. (tzw gothic survival) styl międzynarodowydoloryzmarchitektura:  gotyk brabancki  gotyk skaldyjski  gotyk wenecki  styl izabeliński  styl manueliński  flamboyant  mudejar gotyk wczesny Francja: primaireAnglia: early EnglishNiemcy: Frühgotik 1150–1200ok. 1180–12701230–1300 gotyk dojrzały (pełny) Francja: rayonnantAnglia: decorated styleNiemcy: Hochgotik 1200–12501250–13601300–1350niektórzy datują koniec tej fazy w Niemczech na 1400 gotyk późny (płomienisty) Francja: flamboyantAnglia: perpendicular styleNiemcy: Spätgotik (deutsche Sondergotik) do przeł. XV i XVI w.

Sztuka nowożytna XV–XIX w. Wiek XV jest okresem przełomu sztuki średniowiecznej i nowożytnej. W okresie kultury nowożytnej stosuje się w dalszym ciągu podział na kolejne style historyczne, zapoczątkowane w Średniowieczu, umiejscowione w Europie. Druga połowa XIX w. jest okresem przełomu ze sztuką nowoczesną.

nazwa zasięg ramy czasowe zobacz też sztuka renesansu ok. 1400ok. 1600 architektura:  renesans lubelski  platerescomalarstworzeźba quattrocento Włochy XV w. cinquecento Włochy XVI w. manieryzm ok. 1520ok. 1620 palladianizmmalarstwo:  malarstwo włoskie  szkoła Fontainebleau barok ok. 1550ok. 1760 architektura:  churrigueryzmmalarstwo:  caravaggionizm styl Ludwika XIII Francja ok. 1610ok. 1650 styl Ludwika XIV Francja ok. 1650ok. 1710 styl regencji Francja ok. 1710ok. 1730 rokoko ok. 1730ok. 1760 styl Ludwika XV Francja ok. 1730ok. 1760 styl wileńsko-lwowski Polska ok. 1740ok. 1770 klasycyzm ok. 1760ok. 1830 styl georgiańskiarchitektura:  styl Adamów styl Ludwika XVI Francja ok. 1760ok. 1790 styl stanisławowski (styl Stanisława Augusta) Polska ok. 1764ok. 1795 empire (styl Cesarstwa) Francja ok. 1800ok. 1815 klasycyzm późny, petersburski Rosja ok. 1800ok. 1830 Polska ok. 1815ok. 1830 neoklasycyzm pierwsza połowa XIX w. romantyzm ok. 1800ok. 1850 historyzm ok. 1830ok. 1910 neoromanizm neogotyk neorenesans neobarok eklektyzm ok. 1830ok. 1910

sztuka drugiej połowy XIX w. nazwa lata rozwoju miejsceWymienione państwa dotyczą raczej początków powstawania kierunków. Często nurty rozwijające się w danym kraju oddziaływały poza jego granicami i znajdowały tam swoich kontynuatorów. dziedziny przedstawiciele autor terminu akademizm 1830–1900 malarstworzeźba William-Adolphe BouguereauHenryk Siemiradzki szkoła z Barbizon (barbizończycy) Francja malarstwo Théodore Rousseau realizm 1850–1910 Francja malarstworzeźba Gustave Courbet Gustave CourbetTermin realizm istniał, rzecz jasna, wcześniej, ale ten właśnie artysta użył go do określenia tego nurtu artystycznego symbolizm 1850–1910 sztuki plastyczneliteratura Gustave MoreauOdilon Redonszkoła Pont-Avennabiści Arthur Rimbaud Jean Moréas (1886) impresjonizm 1874–1900 Francja malarstwoliteraturamuzyka Claude MonetAugust Renoir Louis Leroy (1874) postimpresjonizm 1886–1905 malarstwo Vincent van GoghPaul CézanneHenri Toulouse-Lautrec neoimpresjonizm koniec XIX w. Francja malarstwo Georges SeuratPaul Signac

Modernizm Ramy czasowe: 2. połowa XIX w. – 1. połowy XX w.

Sztuka nowoczesna otwiera nowy etap, w którym kończą się wielkie style, stosuje się tu podział na kierunki, tendencje, ugrupowania artystyczne (manifesty).

Sztuka współczesna od 2. połowy XX w.

Sztuka drugiej połowy XX wieku, umownie nazywana współczesną, kształtująca się po II wojnie światowej, nie podlega jeszcze ustalonym czasowym podziałom. Ruchy artystyczne, tendencje, manifesty składają się na skomplikowany obraz tej sztuki.

Przypisy

Bibliografia Internetowa encyklopedia PWN – encyklopedia.pwn.pl