Clifford Parker Robertson III (ur. 9 września 1923 w San Diego, zm. 10 września 2011 w Stony Brook) – amerykański aktor filmowy i telewizyjny. Laureat Oscara dla najlepszego aktora pierwszoplanowego za rolę niepełnosprawnego intelektualnie malarza Charly’ego Gordona w dramacie fantastycznonaukowym Ralpha Nelsona Charly (1968).
17 grudnia 1986 otrzymał własną gwiazdę w Alei Gwiazd w Los Angeles znajdującą się przy 6801 Hollywood Boulevard.
Życiorys Urodził się w dzielnicy San Diego, La Jolla, w Kalifornii jako syn Audrey Olgi Robertson (z domu Willingham) i Clifforda Parker „Cliffa” Robertsona Juniora. Jego rodzice rozwiedli się, gdy miał rok, a rok później jego matka zmarła na zapalenie otrzewnej. Robertson był wychowywany w poczuciu wartości ciężkiej pracy i wytrwałości przez babcię ze strony matki, Mary Eleanor „Eleanora” Willingham (z domu Sawyer, 1875–1957) w Kalifornii i rzadko widywał swojego ojca. W 1941 ukończył La Jolla High School, gdzie był znany jako „The Walking Phoenix”. Podczas II wojny światowej służył jako trzeci oficer w amerykańskiej marynarce handlowej, przerzucony od Filipin do Australii. Po ukończeniu Antioch College w Yellow Springs w Ohio, od 1948 występował w prowincjonalnych teatrach objazdowych. Imał się różnych zajęć, by opłacić naukę w Actors Studio.
Po raz pierwszy trafił na ekran w dwóch melodramatach wojennych: We’ve Never Been Licked (1943) w roli Adamsa u boku Richarda Quine i Corvette K 225 (1943) w roli wartownika z Randolphem Scottem. W 1953 zadebiutował na Broadwayu w roli Matthew Andersona w komedii Późna miłość z Arlene Francis. Zastąpił Bena Gazzarę w roli Bricka Pollitta, męża Margaret (Barbara Bel Geddes) w sztuce broadwayowskiej Tennessee Williamsa Kotka na gorącym blaszanym dachu. W 1957 za rolę Vala Xaviera w przedstawieniu Tennessee Williamsa Orfeusz zstępujący zdobył nagrodę Theatre World.
Zwrócił na siebie uwagę reżysera Joshuy Logana, który zaangażował go do roli Alana Bensona w dramacie Piknik (1955) u boku Williama Holdena. Interesujące role zamkniętych w sobie, twardych, choć nie pozbawionych wątpliwości wojskowych grał w dramatach wojennych, w tym Nadzy i martwi Raoula Walsha (1958) według powieści Normana Mailera jako porucznik Robert Hearn, Diabelska brygada Andrew V. McLaglena (1968) jako major Cliff Bricker i Spóźniony bohater Roberta Aldricha (1970) jako porucznik Sam Lawson. W biograficznym dramacie wojennym Lesliego H. Martinsona i Lewisa Milestone’a Łódź torpedowa 109 (PT 109, 1963) został obsadzony w roli prezydenta Johna F. Kennedy’ego jako oficera United States Navy dowodzącego łodzią torpedową PT–109 na Pacyfiku podczas II wojny światowej.
W dramacie politycznym Franklina J. Schaffnera Ten najlepszy (The Best Man, 1964) na podstawie sztuki Gore’a Vidala zagrał czarny charakter senatora USA Joe Cantwella. W miniserialu ABC Waszyngton za zamkniętymi drzwiami (1976) według powieści Johna Ehrlichmana stworzył wyrazistą kreację szefa CIA Williama Martina. Wystąpił w Trzech dniach kondora (1975), Bitwie o Midway (1976) i Ucieczce z Los Angeles (1996).
W 1990 wrócił na Broadway w roli Andrew Makepiece’a Ladda III w spektaklu A.R. Gurneya Listy miłosne. W trylogii filmowej Marvel Comics w reżyserii Sama Raimiego – Spider-Man (2002), Spider-Man 2 (2004) i Spider-Man 3 (2007) – zagrał postać Benjamina Franklina „Bena” Parkera, wujka superbohatera Petera Parkera / Spider-Mana.
Zmarł 10 września 2011 z przyczyn naturalnych w swoim domu w Stony Brook na Long Island, w dzień po swoich 88. urodzinach.
Filmografia Piknik (1955) jako Alan Benson Jesienne liście (1956) jako Burt Hansen Nadzy i martwi (1958) jako porucznik Robert Hearn Dziewczyna w hotelu (1961) jako Warren Kingsley junior Niedziela w Nowym Jorku (1963) jako Adam Tyler Eskadra 633 (1964) jako komandor Roy Grant Ten najlepszy (1964) jako Joe Cantwell Garniec miodu (1967) jako William McFly Charly (1968) jako Charly Gordon Diabelska brygada (1968) jako mjr Alan Crown Spóźniony bohater (1970) jako porucznik Sam Lawson Wielki napad w Minnesocie (1972) jako Cole Younger Trzy dni Kondora (1975) jako J. Higgins Bitwa o Midway (1976) jako komandor Carl Jessop Obsesja (1976) jako Michael Courtland Waszyngton za zamkniętymi drzwiami (1976; serial TV) jako William Martin Burza mózgów (1983) jako Alex Terson Star 80 (1983) jako Hugh Hefner Klasa (1983) jako pan Burroughs, ojciec Skipa Klucz do Rebeki (1985) jako mjr William Vandam Malone (1987) jako Charles Delaney Wiatr (1992) jako Morgan Weld Inteligent w armii (1994) jako płk James Ucieczka z Los Angeles (1996) jako prezydent Drzewo życia (1999) jako Larry Spider-Man (2002) jako Ben Parker Spider-Man 2 (2004) jako Ben Parker Jazda na kuli (2004) jako farmer Spider-Man 3 (2007) jako Ben Parker
Nagrody Rok Nagroda Kategoria Film 1966 Nagroda Emmy Najlepszy pojedynczy występ aktora w roli pierwszoplanowej w dramacie Bob Hope Presents the Chrysler Theatre – odc. „The Game” (1965) 1969 National Board of Review Najlepszy aktor Charly (1971) 1969 Nagroda Akademii Filmowej Najlepszy aktor
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Amerykańscy aktorzy filmowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy teatralni Kategoria:Amerykańscy aktorzy telewizyjni Kategoria:Amerykańscy lotnicy Kategoria:Amerykańscy reżyserzy filmowi Kategoria:Amerykańscy scenarzyści XX wieku Kategoria:Amerykańscy scenarzyści XXI wieku Kategoria:Laureaci Oscara dla najlepszego aktora pierwszoplanowego Kategoria:Ludzie urodzeni w San Diego Kategoria:Urodzeni w 1923 Kategoria:Zmarli w 2011