Wzmacniacz sterowany napięciem (VCA, ang. Voltage Controlled Amplifier) – wzmacniacz o zmiennym współczynniku wzmocnienia, zależnym od wartości napięcia podanego na wejście sterujące wzmocnieniem. Wzmacniacz VCA posiada z reguły co najmniej dwa wejścia (jedno sygnałowe i jedno sterujące) oraz jedno wyjście (sygnałowe). Wzmacniacz VCA jest urządzeniem analogowym. W rozwiązaniach cyfrowych funkcję tego wzmacniacza realizuje zwykła operacja mnożenia.
Zastosowania Wzmacniacze sterowane napięciem są wykorzystywane w wielu urządzeniach elektronicznych, szczególnie w elektroakustyce. Najpopularniejsze zastosowania obejmują: bloki automatycznej regulacji wzmocnienia w odbiornikach radiowych i telewizyjnych; studyjne procesory dźwięku, zwłaszcza procesory dynamiki, takie jak np. kompresor; konsolety mikserskie z systemami automatyki oraz zapamiętywania nastaw; syntezatory muzyczne.
Syntezatory muzyczne 400px|right|thumb|Przykładowy schemat blokowy syntezatora z zaznaczonym VCA W syntezatorach wzmacniacze sterowane napięciem umieszczane są z reguły na końcu toru syntezy. Wbrew swej nazwie, ich rola w tym zastosowaniu polega na osłabianiu sygnału podawanego na wejście (wzmocnienie zmieniane jest w zakresie od 0 do 1). Najważniejszą funkcją VCA jest nadanie dźwiękowi odpowiedniej obwiedni poprzez zmianę amplitudy sygnału podanego na wejście sygnałowe, zgodnie z napięciem sterującym podanym na jego wejście sterujące. Z reguły sygnał podany na wejście ma stałą amplitudę, bowiem pochodzi z generatora wytwarzającego oscylacje niegasnące. Aby uzyskać dźwięk o odpowiedniej obwiedni (np. powolne narastanie głośności, powolne wybrzmiewanie do zera), konieczne jest przetworzenie sygnału przez wzmacniacz VCA sterowany przebiegiem z generatora obwiedni. Wzmacniacz ten bywa również stosowany w innych miejscach toru syntezy, wtedy gdy potrzebna jest dynamiczna modyfikacja amplitudy sygnału (np. zmiana głębokości modulacji). Oznaczenie VCA występuje również w syntezatorach wirtualnych, lecz ma ono znaczenie jedynie symboliczne, ponieważ realizuje je operacja mnożenia.
Bibliografia A. Czyżewski, "Dźwięk cyfrowy", Akademicka Oficyna Wydawnicza EXIT, wyd. 2, 2001,
A. Witort, "Elektroakustyka dla wszystkich", Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, Warszawa, wyd. 4, 1978 A. Chwaleba, B. Moeschke, G. Płoszajski, "Elektronika", Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 2008,
sterowany napięciem Kategoria:Elementy syntezatora