Nestoriusz (ur. 384, zm. 451) – chrześcijański mnich z Syrii, teolog, mówca i kaznodzieja.
Jako arcybiskup Konstantynopola (428–431) bezwzględnie zwalczał arianizm i macedonianizm. Opierając się na naukach Diodora z Tarsu i Teodora z Mopsuestii walczył przeciw herezji apolinaryzmu, głoszącej, że człowieczeństwo Jezusa nie było pełne, co doprowadziło go do przekonań dokładnie odwrotnych. Powstały w ten sposób pogląd od imienia jego twórcy nazwano nestorianizmem. Pełny jej wykład Nestoriusz dał w publicznym wystąpieniu na Boże Narodzenie 429.
Nauka Nestoriusza wzbudziła sprzeciw większości wiernych świeckich i duchownych. Głównym jej przeciwnikiem, zarówno ze względów doktrynalnych, jak i prestiżowych, stał się patriarcha Aleksandrii Cyryl, który pozyskał dla swego stanowiska papieża Celestyna i władze świeckie. Na skutek jego zabiegów cesarz Wschodu Teodozjusz II już pod koniec 430 zwołał do Efezu sobór powszechny, który obradował od czerwca do września 431.
Nestoriusz wraz ze swoimi uczniami uczestniczył w tym soborze, który ostatecznie okazał się dla niego zupełną porażką. Nauka Nestoriusza została potępiona jako herezja. On sam został pozbawiony godności patriarszej. Cesarz zarządził wygnanie go do Bostry w Arabii, a potem do klasztoru w egipskiej Wielkiej Oazie. Tam Nestoriusz zmarł jako wygnaniec i więzień, nie wyrzekłszy się jednak swych przekonań. Jego prace teologiczne z tego okresu spalono po jego śmierci.
Zobacz też Dogmat o Bożym Macierzyństwie Najświętszej Maryi Panny Nestorianizm Monofizytyzm Kościół nestoriański Eutyches Sobór chalcedoński
Przypisy
Bibliografia B. Altaner, A. Stuiber, Patrologia, Warszawa 1990. A. Atiya, Historia kościołów wschodnich, Warszawa 1978. Breviarum Fidei, wyd. 2, Poznań 1988. F. Cayré, Patrologie et histoire de la théologie, t. I, Paris 1953.
H. Denzinger, Enchiridion symbolorum, definitionum et declarationum de rebus fidei et morum, ed. 37, Freiburg 1991. Ewagriusz Scholastyk, Historia Kościoła, Warszawa 1990. M. Karas, Życie Nestoriusza, patriarchy Konstantynopola (V w.), „Nowy Filomata”, nr 4 (2001), ss. 262–271. J. Kelly, Początki doktryny chrześcijańskiej, Warszawa 1988. R. Laurentin, Matka Pana, Warszawa 1989. G. Ostrogorski, Dzieje Bizancjum, wyd. 2, Warszawa 1968. Tekst grecki: Ekklesiastike Historia, w: PG 67, col. 29–872. H. Rahner, Kościół i państwo we wczesnym chrześcijaństwie, Warszawa 1986.
Kategoria:Biskupi w I-XI wieku Kategoria:Nestorianizm Kategoria:Patriarchowie Konstantynopola Kategoria:Pisarze wczesnochrześcijańscy związani z Antiochią Kategoria:Pisarze V wieku Kategoria:Urodzeni w 384 Kategoria:Zmarli w 451 Kategoria:Osoby uwiecznione nazwami doktryn chrześcijańskich