Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne Sp. z o.o. w Nowym Sączuhttps://bip.malopolska.pl/mpknowysacz – przewoźnik świadczący usługi w zakresie pasażerskiego transportu zbiorowego na obszarze miasta Nowego Sącza od 1948 roku. Usługi transportu zbiorowego są świadczone w 2 powiatach: nowosądeckim i limanowskim, w 10 gminach: Chełmiec, Grybów, Kamionka Wielka, Limanowa, Łącko, Łukowica, Nawojowa, Nowy Sącz, Podegrodzie i Stary Sącz. Na tym obszarze MPK obsługuje 46 linii dziennych, z których 17 stanowią połączenia miejskie i 29 podmiejskie. Wszystkie numery linii zawarte są w przedziale 1-52. Dodatkowym uzupełnieniem siatki połączeń jest linia nocna nr 101, kursująca w godzinach od 21:35 do 00:06.

Historia Początki funkcjonowania

Początek komunikacji miejskiej w Nowym Sączu datowany jest na 1947 rok, kiedy przyjęto Uchwałę Miejskiej Rady Narodowej o przystąpieniu do organizacji Miejskiego Zakładu Komunikacyjnego. Pierwszy autobus na regularnej linii pojawił się rok później na trasie Rynek – Dworzec PKP. Pierwsza linia została oznaczona numerem 0 i rozpoczęła swoją działalność 7 czerwca 1948 roku. Pierwszy nowosądecki pojazd pochodził z demobilu - miał malowanie niebiesko-białe z granatowymi akcentami. Był to samochód ciężarowy po niezbędnych przeróbkach dostosowujących konstrukcję do przewozu osób. Wcześniej, początkiem XX wieku plany rozwoju transportu publicznego w Nowym Sączu obejmowały utworzenie komunikacji szynowej. W 1907 roku planowano budowę linii tramwajowej o szerokości toru 900 mm na relacji Dworzec PKP – Plac 3 Maja. Trasę obsługiwać miały 4 wagony silnikowe oraz kilka doczepnych. Pomysł ten nigdy nie został zrealizowany.

Lata 50. – 60. XX wieku

W kolejnych latach uruchomiono nowe połączenia na relacji Dworzec PKP – Graniczna oraz Dworzec PKP – os. Helena. W latach 1951–1957 zajezdnia Miejskiej Komunikacji Samochodowej znajdowała się przy ulicy Sienkiewicza. Jednocześnie od 1954 roku powstawała nowa zajezdnia, zlokalizowana przy ulicy Naściszowskiej. W 1952 roku ówczesne MZK włączono w skład Miejskiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej w Nowym Sączu, a w 1969 roku wydzielono ze struktur MPGK samodzielne Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne. W tym okresie służyły głównie San-y w różnych wersjach (H25B, H27B, H100B), Jelcze 272 MEX oraz Ikarusy 620.

Lata 70. XX wieku

Na początku lat 70. XX wieku zlikwidowano pierwszą linię 0. Jednak okres ten owocował dynamicznym rozwojem struktury taboru oraz siatki połączeń, także poza miasto. Na przełomie 1975 i 1976 roku z MKS powstało Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Nowym Sączu, co doprowadziło do połączenia się nowosądeckiego zakładu komunikacyjnego z ośrodkami z Gorlic i Limanowej. W 1976 roku WPK obsługiwało już 24 połączenia i docierało do gmin: Nawojowa, Chełmiec, Rytro, Podegrodzie i Piwniczna. Natomiast w 1978 roku uruchomiono nową zajezdnię przy ulicy Wyspiańskiego 22, która funkcjonuje do dziś. Końcówka lat 70. XX w. zaowocowała pojawieniem się kilkudziesięciu pojazdów marki Autosan H9-35, które służyły w latach 1975–1986. Kolejnym uzupełnieniem taboru były Jelcze PR110, które zasilały WPK Nowy Sącz od 1979 do 1991 roku. Wdrożenie tych pojazdów do eksploatacji wymusiło zmiany tras niektórych linii, ponieważ PR-ki nie były w stanie pokonać niektórych skrzyżowań.

Lata 80. XX wieku

Początkiem lat 80. XX wieku otworzono Dworzec WPK przy ulicy Bulwar Narwiku (ówcześnie Bulwary Obrońców Narviku). Z kolei w 1983 roku uruchomiono drugi punkt przesiadkowy, zlokalizowany przy ulicy Kolejowej, w niedalekim sąsiedztwie PKP. Na początku 1986 roku WPK świadczyło usługi na 35 liniach komunikacyjnych. W tym samym roku przedsiębiorstwo uruchomiło komunikację miejską w Krynicy-Zdroju. Część autobusów na stałe stacjonowała na miejscu (druga zajezdnia WPK Nowy Sącz), a inne pojazdy podsyłane były za pomocą innych połączeń komunikacyjnych. Linia A jeździła na trasie Nowy Sącz – Krynica-Zdrój, natomiast linia B wykonywała połączenie Nowy Sącz – Krynica-Zdrój – Muszyna. W 1987 roku nowosądecka komunikacja docierała m.in. do Kosarzysk w Piwnicznej-Zdroju i Klęczan. W tym samym roku uruchomiany został oddział WPK w Nowym Targu. W tym okresie wprowadzane do służby były Autosany H9-35, Jelcze M11 i PR110.

Lata 90. XX wieku

W 1989 roku nastąpiła zmiana finansowania transportu publicznego, co negatywnie wpłynęło na funkcjonowanie WPK. W tym samym roku odłączył się oddział w Gorlicach tworząc MZK. Podobnie w 1991 roku było z jednostkami w Nowym Targu i Limanowej, co doprowadziło do przekształcenia się WPK w Miejski Zakład Komunikacyjny w Nowym Sączu. W sierpniu 1995 roku nastąpiło przekształcenie zakładu budżetowego w Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne Sp. z o.o., co doprowadziło do przejęcia części połączeń MPK przez PKS Nowy Sącz. Na początku lat 90. XX wieku zlikwidowano linię do Piwnicznej-Zdroju, następnie zniknęły linie A i B oraz skrócono inne połączenia.

Wzmocnieniem taboru w 1992 roku było dostarczenie 8 Jelczy 120M (#372-#380), a w 1996 roku zakup siedmiu autobusów marki Autosan H6-20 (#21-#27). W 1998 roku obchodzono jubileusz 50-lecia komunikacji miejskiej w Nowym Sączu. Z tej okazji zakupiono 9 autobusów marki Jelcz 120MM/2 (#381-389) oraz 6 MAN-ów A21 – podtyp NL222 (#111-#116). Sześć egzemplarzy niemieckiego producenta były powiewem nowoczesności, ze względu na niską podłogę oraz wysoki komfort, który oferowały. Były to pierwsze autobusy w nowym, żółtym malowaniu zakładowym MPK Nowy Sącz. Początkowo pojazdy na stałe były przypisane do obsługi najbardziej obciążonych linii 7 i 23.

Początek XXI wieku

Ze względu na malejącą liczbę pasażerów na przełomie wieku XX i XXI, zdecydowano kupić pojazdy o mniejszej pojemności. W 1999 roku strukturę taboru wzmocnił zakup 3 autobusów Jelcz L090M (#51-53), które ze względu na dużą awaryjność służyły tylko 10 lat. W 2000 roku zakupiono 3 sztuki, a w 2001 roku dokupiono jeszcze jednego Jelcza L100I (#54-#57). Od 2003 do 2007 roku MPK posiłkowało się zakupem Solbusów B9,5 (#58-#65), natomiast w 2008 roku zakupiono Solbusa SN11M (#66). W zamian sukcesywnie wycofywane z eksploatacji były Jelcze PR110.

W kolejnych latach przestarzały tabor, brak inwestycji oraz spadająca liczba pasażerów miały negatywny wpływ na funkcjonowanie komunikacji, co spowodowało szybki regres siatki połączeń do ościennych gmin. Stale spadała liczba oferowanych tras oraz ilość kursów linii komunikacyjnych, co doprowadziło w latach 2007-2008 do bardzo trudnej sytuacji nowosądeckiego przewoźnika. W styczniu 2007 roku współpracę z MPK Nowy Sącz znacząco ograniczyła gmina Stary Sącz, a w lipcu Kamionka Wielka. Natomiast od 1 lipca 2008 roku autobusy przestały docierać do gminy Chełmiec, a od 1 sierpnia 2008 roku również do gminy Korzenna.

Lata 2010–2016

W styczniu 2010 roku zakupiono Autosana A8V Wetlina (#28), który został przeznaczony do obsługi mało obciążonych linii. Od 2010 do 2018 roku istotnym zasileniem taboru MPK Nowy Sącz były używane autobusy sprowadzane w głównej mierze z zachodniej Europy (Niemcy, Francja). Było to 29 autobusów marki MAN typu A21 (#117-#141, #191-#192, #301-#302)gsmk.org.pl/index.php?page=page3309 oraz 6 pojazdów Solaris Urbino 10 i 12 (#303-#305, #310-#312). W głównej mierze zastępowały one wysłużone Jelcze PR110 i 120M, a także MAN-y A11.

Pod koniec czerwca 2010 roku MPK dostało dofinansowanie z UE w ramach projektu: „Rozbudowa i modernizacja infrastruktury techniczno-komunikacyjnej lokalnego transportu publicznego w Nowym Sączu wraz z wymianą taboru autobusowego” w wysokości 7,6 mln zł. Całkowity koszt projektu wyniósł 13,4 mln zł. W wyniku tego programu tabor przedsiębiorstwa w 2011 roku zasiliło 10 autobusów marki Autosan M09LE (#201-#210), które zastąpiły wyeksploatowane Autosany H6 oraz Jelcze PR110. Były to pierwsze fabryczne autobusy, które wymalowano w nowych barwach: biało-czerwone z grafitowym paskiem na dole. Dodatkowo wdrożono system biletu elektronicznego, zarządzania autobusami i informacją dla pasażerów oraz systemem preferencyjności komunikacji miejskiej na niektórych skrzyżowaniach w mieściehttps://www.mpk.nowysacz.pl/projekt/projekt/.

W sierpniu 2010 roku ponownie, po 3-letniej przerwie współpracę z MPK w Nowym Sączu nawiązała gmina Kamionka Wielka, co oznaczało powrót linii 15 do Mszalnicy i 37 do Boguszy.

We wrześniu 2012 roku MPK otrzymało dofinansowanie w ramach Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na realizację projektu: „Wymiana taboru autobusowego z wyposażeniem w elementy Inteligentnych Systemów Transportowych” w wysokości 5,6 mln zł. Całkowity koszt programu wyniósł 9,9 mln złhttps://transinfo.pl/infobus/text.php?id=50216. W ramach realizacji projektu w 2013 roku zakupiono 10 autobusów marki Solbus Solcity 12 (#251-#260). Ponadto doposażono także serwerownię dla zapewnienia większego bezpieczeństwa systemów informatycznych.

We wrześniu 2013 roku w Nowym Sączu powstały pierwsze w historii linie nocne, oznaczone numerami 101 i 102 (ta druga została zlikwidowania w czerwcu 2020 roku).

24 kwietnia 2014 roku ostatni kurs liniowy wykonał Jelcz PR110M #357, który tym samym zakończył 35-letnią historię tzw. PR-ek. Natomiast pod koniec 2014 roku wycofano z eksploatacji pierwszy pojazd niskopodłogowy w Nowym Sączu – MAN-a A11 #116.

W kwietniu 2014 roku MPK zintensyfikowało współpracę z gminą Stary Sącz, wprowadzając nowe połączenia: linia 8 (później oznaczona nr 10) do Popowic (obecnie linia wewnętrzna Skrudzina – Popowice), linia 43 do Moszczenicy Niżnej (teraz Wyżnej) i od września 2015 roku linia 47 do Gołkowic Górnych (obecnie Łazów Brzyńskich). We wrześniu 2014 roku nowosądecki przewoźnik powrócił po wielu latach do wykonywania obsługi gminy Podegrodzie, tworząc linię 49 łączącą Nowy Sącz – Stary Sącz – Podegrodzie.

Lata 2017–2020

Rok 2017 oznaczał dalszy rozwój terytorialny, ponieważ uruchomiono dwa połączenia obsługujące gminę Podegrodzie: linię 33 do Olszanki (teraz do Łącka) i 34 do Mokrej Wsi (obecnie do Stronia).

27 grudnia 2017 roku podpisano umowę o dofinansowanie projektu pn. „Rozbudowa niskoemisyjnego transportu publicznego aglomeracji sądeckiej” realizowanego w partnerstwie z gminą Stary Sącz, w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego na lata 2014–2020. Kwota dofinansowania to ponad 40 mln zł, przy całkowitej wartości projektu – 61 mln złhttps://www.mpk.nowysacz.pl/projekt/projekt-realizowany-w-ramach-regionalnego-programu-operacyjnego-wojewodztwa-malopolskiego-na-lata-2014-2020/. W wyniku realizacji projektu zakupiono 24 autobusy marki MAN NL293 Lion’s City (#151-#174), 6 autobusów MAN NL253-10,5 Lion’s City M (#221-#226) oraz 6 autobusów napędzanych sprężonych gazem ziemnym marki Solaris Urbino 12 IV CNG (#401-#406). Wszystkie pojazdy zostały wymalowane zgodnie z nowym standardem – bez grafitowego paska na dole pojazdu. Zakup 36 autobusów pozwolił zakończyć eksploatację Jelczy 120M, Jelczy 120MM/2, Jelczy L100I, Solbusów B9.5, MAN-a A11 oraz niektórych MAN-ów A21 i Solarisów Urbino 12 II i III generacji.

Pozyskane fundusze pozwoliły także na przebudowę dworca autobusowego przy ul. Kolejowej w Nowym Sączu oraz budowę Park&Ride na terenie Starego Sącza, obejmującego 130 miejsc parkingowych. Dodatkowym uzupełnieniem był zakup i montaż na 2 skrzyżowaniach urządzeń dających preferencje dla transportu publicznego oraz działania promujące edukację ekologiczną. 11 października 2019 roku nastąpiło otwarcie nowego Dworca MPK przy ulicy Kolejowej po gruntownej przebudowiehttps://www.mpk.nowysacz.pl/news/nowy-dworzec-mpk-juz-otwarty-dla-pasazerow/, a 17 stycznia 2020 roku uruchomiono Park&Ride w Starym Sączu, pełniący funkcję dworca autobusowego.

W lipcu 2018 roku miasto oraz MPK Nowy Sącz podpisało porozumienie międzygminne z gminą Łącko wydłużając linie 33 do Czarnego Potoku, a od września 2020 roku do Łącka. Natomiast w sierpniu 2019 roku podpisano podobne porozumienie z gminą Łukowica, wydłużając linię 34 do Mokrej Wsi, a we wrześniu powstała też linia 39 do Rogów.