thumb|230px|Tablica upamiętniająca ofiary okupacji w Dąbrowie Jan Jerzy Buzek (ur. 27 marca 1874 w Końskiej, zm. 24 listopada 1940 w niemieckim obozie koncentracyjnym Dachau) – polski lekarz, działacz społeczny i polityczny w Czechosłowacji, poseł do Zgromadzenia Narodowego Republiki Czechosłowackiej (1929–1935).
Życiorys Urodził się w Końskiej, która w tym czasie należała do Austro-Węgier. Pochodził z chłopskiej rodziny. Jego rodzicami byli Andrzej i Maria z domu Kajzer lub Kajzar. Jego bratem bliźniakiem był Jerzy Jan Buzek.
Ukończył kolejno szkołę podstawową w Końskiej, Państwowe Gimnazjum Niemieckie w Cieszynie i medycynę na Uniwersytecie Jagiellońskim, zdobywając w 1901 r. tytuł doktora. Po studiach osiadł w Dąbrowie na Śląsku Cieszyńskim. Przyczynił się do założenia w 1909 r. polskiego gimnazjum w Orłowej i w 1911 r. Ogniska Polskiego w Dąbrowie.
Ożenił się z Anną z domu Michejdą, siostrą Kornela Michejdy. Miał z nią dwóch synów: Jana urodzonego w 1904 r. oraz Władysława urodzonego w 1909 r.. Po śmierci pierwszej żony w 1909 r., Jan J. Buzek ożenił się powtórnie z Jadwigą z domu Dyboską 6 maja 1911 r. w Krakowie. Z tego małżeństwa pochodziła córka Romana.
Po zakończeniu I wojny światowej pozostał w czeskiej części Śląska, był m.in. skarbnikiem Zarządu Głównego Macierzy Szkolnej w Czechosłowacji (od 1921 r.), działaczem tamtejszego Stronnictwa Ludowego i wiceprezesem Rady Naczelnej Związku Polaków w Czechosłowacji (od 1938 r.).
W 1929 r. wybrano go posłem do Zgromadzenia Narodowego Republiki Czechosłowackiej (startował ze wspólnej listy organizacji polskich, ślązakowców i polskich socjalistów), na którego forum bronił praw kulturalnych i narodowych polskiej mniejszości narodowej na Śląsku. Mimo poglądów chadeckich zdecydował się na przynależność do frakcji socjaldemokratycznej w Zgromadzeniu Narodowym Republiki Czechosłowackiej. 27 maja 1930 r. w swoim pierwszym wystąpieniu poselskim omówił wszystkie dotąd niezałatwione sprawy i bolączki polskiej ludności. W 1934 r. nie zawahał się demonstracyjnie wystąpić z klubu parlamentarnego Czeskiej Partii Socjalistycznej, którego był członkiem, gdy jego interpelacje nie znalazły poparcia ze strony tego klubu. Z trybuną parlamentarną pożegnał się 5 kwietnia 1935 r. wystąpieniem skierowanym przeciwko ustawie o nowej ordynacji wyborczej, która ludności polskiej znacznie utrudniała zdobycie mandatu poselskiego.
Po zajęciu Śląska przez Niemców w 1939 r. Jan J. Buzek usiłował bronić ludności polskiej przed represjami niemieckich władz okupacyjnych. Został aresztowany przez Niemców 12 kwietnia 1940 r. w ramach tzw. Operacji Tannenberg. 28 kwietnia 1940 r. został osadzony w niemieckim obozie koncentracyjnym Dachau (nr obozowy Ślązak-P 14631). 5 czerwca 1940 r. przeniesiono go do obozu koncentracyjnego Mauthausen, a 15 sierpnia 1940 r. przeniesiono go znowu do obozu koncentracyjnego Dachau. Jan J. Buzek ważył przed aresztowaniem 118 kg, w obozach schudł do około 50 kg. 24 listopada 1940 r. zmarł po tym, gdy pomimo wysokiej gorączki został wystawiony na mróz i skopany przez wartownika z formacji SS. Zwłoki zostały skremowane, a prochy władze niemieckie odesłały rodzinie. Prochy Jana J. Buzka spoczęły, zgodnie z jego życzeniem przekazanym współwięźniowi Janowi Semboli, w Bystrzycy nad Olzą w grobie pierwszej żony.
Odznaczenia Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1938)10 listopada 1938 „za zasługi na polu pracy społecznej”
Przypisy
Bibliografia Golec J., Bojda S., Słownik biograficzny ziemi cieszyńskiej, t. 1, Cieszyn 1993, s. 53-54. Miszewski D., Aktywność polityczna mniejszości polskiej w Czechosłowacji 1920–1938, wyd. Adam Marszałek, 2002
Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu Jagiellońskiego (okres zaborów) Kategoria:Polskie bliźnięta Kategoria:Czechosłowaccy posłowie do Zgromadzenia Narodowego Kategoria:Członkowie Macierzy Ziemi Cieszyńskiej Kategoria:Ludzie urodzeni w Końskiej (Śląsk Cieszyński) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Ofiary KL Dachau Kategoria:Pochowani w Bystrzycy (Czechy) Kategoria:Polskie ofiary niemieckich obozów koncentracyjnych Kategoria:Polscy lekarze Kategoria:Polscy politycy w Czechosłowacji Kategoria:Polscy posłowie do parlamentów państw obcych Kategoria:Urodzeni w 1874 Kategoria:Zmarli w 1940