mały|Waleria Szalay-Groele - tablica na budynku przy ul. Kolejowej 16 w Dębicy mały|Grób Walerii Szalay-Groele na cmentarzu wojskowym w Dębicy Waleria Szalay-Groele (ur. 12 marca 1879 w CzernichowcachСергій Ткачов, В. Ханас: Шалай-Гроеле Валерія. w: , zm. 4 marca 1957 w Dębicy) – polska powieściopisarka, pedagog, reportażystka.
Życiorys Córka oficjalisty dworskiego Stanisława Szalaya i Jadwigi z Pankowskich. Ukończyła studia na Wydziale Historycznym Uniwersytetu we Lwowie; studiowała również polonistykę. W 1900 zaczęła pracę nauczycielki; po 1919 nauczała w Poznaniu. W latach 1920–1922 wchodziła w skład redakcji „Kłosów Polskich”, współpracowała również z „Kurierem Poznańskim” i „Małym Światkiem”. W latach II wojny światowej działa w polskim ruchu oporu, wspierała harcerstwo, była łączniczką organizacji podziemnej i kolporterką prasy podziemnej. W latach 50. pracowała w Dębicy, ponownie jako nauczycielka.
Jest autorką libretta do opery Legenda Bałtyku Feliksa Nowowiejskiego. Znana też jako autorka słów popularnej pieśni „Hej żeglarzu, żeglujże” z opery Kaszuby również Nowowiejskiego.
Wybrana twórczość 1910 – Straszne dziedzictwo – powieść historyczna z XV wieku (z czasów Władysława Jagiełły) 1921 – Bohaterski Staszek – powieść historyczna z XII wieku 1921 – W orlim gnieździe – opowieść z dawnych czasów (z XI w.) 1931 – Sokół królewski – opowiadanie historyczne Spłacony dług – opowieść z roku 1831
Odznaczenia Srebrny Wawrzyn Akademicki (4 listopada 1937) „za szerzenie zamiłowania do literatury polskiej”.
Upamiętnienie Waleria Szalay-Groele jest patronką ulic w Mielcu i Dębicy, oraz żłobka i szkoły podstawowej w Przecławiu.
Przypisy
Bibliografia Władysław M. Witek, Waleria Szalay-Groele i Edward Groele w walce z hitlerowskim okupantem w latach 1939–1944, „Przegląd Zachodni” 1986, nr 2, s. 81–95.
Linki zewnętrzne 150 lat temu urodziła się Waleria Szalay-Groele
Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu Franciszkańskiego we Lwowie Kategoria:Ludzie urodzeni w Czernichowcach Kategoria:Ludzie związani z Dębicą Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Wawrzynem Akademickim Kategoria:Pisarze związani z Poznaniem Kategoria:Polscy dziennikarze Kategoria:Polscy libreciści operowi Kategoria:Polscy nauczyciele Kategoria:Polscy pisarze dwudziestolecia międzywojennego Kategoria:Polscy prozaicy XX wieku Kategoria:Polscy reportażyści Kategoria:Urodzeni w 1879 Kategoria:Zmarli w 1957