Józef Słotwiński, właśc. Józef Maria Antoni de Leliwa-Słotwiński (ur. 2 kwietnia 1908 w Jaśle, zm. 11 września 2005 w Warszawie) – polski reżyser i krytyk teatralny, dramaturg, dziennikarz, tłumacz, pedagog, doktor filozofii. Współzałożyciel miesięcznika „Teatr”, pionier Teatru Telewizji, twórca i główny reżyser Teatru Sensacji.
Życiorys Do 1945 Prawnuk Konstantego Leliwy-Słotwińskiego, dyrektora lwowskiego Ossolineum. Młodość spędził i edukację odebrał we Lwowie. Ukończył studia na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Jana Kazimierza, gdzie doktoryzował się u Juliusza Kleinera na podstawie pracy pt. Impresjonizm malarski w twórczości Sieroszewskiego. Jako polonista podjął pracę w Brzeżanach. Tam wystawił sztukę Samosęki Adama Grzymały-Siedleckiego. Wtedy jego promotor zarekomendował dawnego doktoranta na stypendystę Ossolineum.
Na stopień podporucznika został mianowany ze starszeństwem z 1 stycznia 1934 i 1544. lokatą w korpusie oficerów rezerwy piechoty. Zmobilizowany do walki w wojnie obronnej Polski (1939), już na jej początku trafił do niewoli niemieckiej i całą wojnę spędził w kolejnych oflagach. W Oflagu II B w Arnswalde (Choszcznie) razem z Leonem Kruczkowskim i Witoldem Korzeniowskim założył Teatr Symbolów, w którym pełnił funkcję kierownika literackiego i głównego reżysera. Następnie przebywał w oflagach II D w Gross Born (Bornem Sulinowie) i IX C w Rotenburgu, gdzie z jego inicjatywy powstały teatr i szkoła.
Lata powojenne Po wojnie wrócił do Polski i w 1946 z poręki Leona Kruczkowskiego rozpoczął pracę w ówczesnym Ministerstwie Kultury i Sztuki jako starszy radca. Z ministerstwa oddelegowano jeszcze w tym samym roku z zadaniem zorganizowania w Warszawie pracy redakcji miesięcznika „Teatr”, w którym został sekretarzem redakcji, a następnie zastępcą redaktora naczelnego. Pracę redakcyjną dzielił z wykładaniem w Szkole Teatralnej kierowanej przez Aleksandra Zelwerowicza i na Wydziale Dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego, pisaniem recenzji dla Polskiego Radia.
Z redakcji „Teatru” przeniósł się do praskiego Teatru Powszechnego, gdzie za dyrektorowania Karola Borowskiego był kierownikiem literackim (1947–1952). Aktywnie uczestniczył w realizacji spektakli i w 1953 samodzielnie wyreżyserował sztukę Ruchome piaski Piotra Choynowskiego.
Na początek lat 50. datują się również pierwsze próby dramatyczne Słotwińskiego. W duecie ze Zdzisławem Skowrońskim napisał kilka sztuk, m.in. Dwa tygodnie w Raju, Przyjmujemy od 8.30. Z tytułów sygnowanych przez tę parę autorską największą popularność zdobyła komedia Imieniny pana dyrektora, grana chętnie przez polskie teatry (14 realizacji w ciągu 2 lat od premiery 14 marca 1953 w Powszechnym), tłumaczona i wystawiana za granicą (m.in. w Pradze).
W 1962 był dyrektorem Teatru Syrena w Warszawie.
Teatr Telewizji Od początku działalności eksperymentalnego Studia Telewizyjnego przy ul. Ratuszowej 11 (zaczątek TVP) współpracował z nim przy realizacji programów. W listopadzie 1953 był reżyserem pierwszego spektaklu Teatru Telewizji: dramatu Okno w lesie i . Pierwszym spektaklem komediowym Teatru TV były Imieniny... Słotwińskiego i Skowrońskiego.
Pod koniec 1953 Słotwiński z etatu w Powszechnym przeniósł się do telewizji na stałe. W 1955 razem z Illą Genachow, pełniącą w telewizji funkcję redaktorki programowej, opracował koncepcję serii tematycznych spektakli Teatru TV, która była początkiem Teatru Sensacji i Fantastyki „Kobra”. Słotwińskiemu, który wyreżyserował pierwszych kilka spektakli „Kobry” (w tym premierową „Kobrę”, Zatrute litery według Agathy Christie z 6 lutego 1956), powierzono funkcję reżysera prowadzącego Teatru Sensacji. Sam Słotwiński po latach przekornie twierdził, że nie lubi literatury kryminalnej i jego znajomość gatunku ogranicza się do przygód Sherlocka Holmesa i księdza Browna G.K. Chestertona.
Po 12 latach Słotwiński przeniósł się do Redakcji Rozrywki, gdzie nadal zajmował się realizacją i reżyserią programów. W latach 70. współpracował też z ośrodkami regionalnymi TVP.
W Teatrze Telewizji przepracował 25 lat, w samym tylko Teatrze Sensacji uczestniczył w realizacji około 150 spektakli, najczęściej jako reżyser.
O pracy reżysera tv mówił: Podczas nielicznych prób i pracy nad sztuką, w ciągu kilku dni nagrań, w atmosferze nerwowości, dorywczości i zmęczenia, aktorzy dokonują to, czego nauczyli się u siebie w teatrze, poza murami studia telewizyjnego. (...) Telewizja wymaga podwójnej, potrójnej czujności. Wiadomo: masowy środek przekazu, masowa i niezwykle ostro oceniająca naszą działalność widownia.
thumb|Grób Józefa Słotwińskiego na cmentarzu Bródnowskim
Lata 80. i schyłek życia Podeszły wiek nie zahamował zawodowej aktywności Słotwińskiego. Jeszcze w 1987 jego realizacja Klubu Kawalerów zdobyła nagrodę wojewódzką Złotej Maski dla najlepszego spektaklu minionego sezonu w Katowicach. Od 1986 do 1991 był reżyserem warszawskich Rozmaitości. Już na emeryturze, w 1994 wystawił Zemstę w Teatrze Dramatycznym w Wałbrzychu.
Był ostatnim żyjącym stypendystą Zakładu Narodowego im. Ossolińskich. Żonaty z Lidią Rapf.
Pochowany na cmentarzu Bródnowskim (Kw. 114F-III-19).
Odznaczenia i nagrody Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (2002) Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Medal „Za udział w wojnie obronnej 1939” (1981); Medal 10-lecia Polski Ludowej (1955) Odznaka Zasłużony Działacz Kultury Nagroda Przewodniczącego Komitetu ds. Radia i Telewizji – dwukrotnie (1965, 1977) Nagroda za pracę w Operetce Śląskiej (1977) Katowicka Złota Maska (1987) Nagroda za pracę w Zakładzie Narodowym im. Ossolińskich we Lwowie (1992) Pamiątkowa statuetka „Juliusza” przyznana przez Oddział ZASP w Lublinie (1998) Gwiazda Telewizji Polskiej z okazji 50-lecia TVP (2002)
Przypisy Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 października 2002 r. o nadaniu orderów i odznaczeń – pkt 2. Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 21 stycznia 1956 r. .
45 lat pracy artystycznej Józefa Słotwińskiego, Wyd. Teatr Rozmaitości, Warszawa 1988.
Bibliografia
Wspomnienia Józefa Słotwińskiego ze Lwowa
Linki zewnętrzne
Józef Słotwiński na zdjęciach w bibliotece Polona
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Lwowskiego Kategoria:Dyrektorzy Teatru Syrena w Warszawie Kategoria:Jeńcy Oflagu II D Gross-Born Kategoria:Ludzie urodzeni w Jaśle Kategoria:Ludzie związani z TVP Kategoria:Pochowani na cmentarzu Bródnowskim w Warszawie Kategoria:Podporucznicy piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Polscy jeńcy niemieckich obozów jenieckich Kategoria:Polscy krytycy teatralni Kategoria:Polscy reżyserzy teatralni Kategoria:Polscy dramaturdzy Kategoria:Polscy reżyserzy telewizyjni Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni medalem „Za udział w wojnie obronnej 1939” Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” Józef 1908 Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1908 Kategoria:Zmarli w 2005