thumb|Owoce bluszczu himalajskiego thumb|Hedera rhombea Bluszcz (Hedera L.) – rodzaj roślin z rodziny araliowatych (Araliaceae). Obejmuje w zależności od ujęcia systematycznego od ok. 12, poprzez 18 do ok. 22 gatunków. Występują one w Europie, północnej Afryce, w tym na Wyspach Kanaryjskich, Maderze i Azorach, na Kaukazie oraz w zachodniej, centralnej i wschodniej Azji. Do flory Polski należy jeden gatunek – bluszcz pospolity Hedera helix. Rośliny te zasiedlają lasy i tereny skaliste, wspinając się po drzewach i skałach. Kwiaty zapylane są przez pszczoły i muchówki. Owoce są chętnie jadane przez ptaki, a zimozielone liście chętnie zgryzane bywają zimą przez jeleniowate i owce.
Liczne gatunki i odmiany uprawiane są jako rośliny ozdobne, zarówno w domach jako rośliny doniczkowe, jak i w ogrodach i parkach jako pnącza lub rośliny okrywowe. Kwiaty są miododajne. Rośliny te wykorzystywane są także jako lecznicze, źródło ślimakobójczych saponin, źródło drewna i barwników.
Morfologia Pokrój Pnącza wspinające się dzięki drobnym korzeniom przybyszowym, tworzącym się na płonnych pędach po stronie stykającej się z podporą. Pędy pokryte włoskami promienistymi lub tarczkowatymi. Osiągają do ponad 10 m wysokości. Liście Pojedyncze, zimozielone, skrętoległe. Charakterystyczne dla większości przedstawicieli rodzaju jest występowanie liści dwupostaciowych – na pędach kwitnących liście są całkowite i całobrzegie, na pędach wegetatywnych są klapowane lub grubo ząbkowane. Kwiaty Zebrane są w szczytowe, kuliste baldachy. Kwiaty są drobne, obupłciowe, 5-krotne, zielonkawożółte. Działek kielicha 5, całobrzegich lub ząbkowanych. Płatków korony 5, krótkich, szeroko rozpostartych w czasie kwitnienia. Pręcików i owocolistków jest po 5. Zalążnia jest dolna, cztero- lub pięciokomorowa, szyjka słupka pojedyncza na szczycie rozdzielona. Owoce Okrągłe, czarne, żółte, pomarańczowe lub czerwonawe pestkowce podobne do jagód, zawierające 3–5 nasion. Dojrzewają wiosną lub latem następnego roku po kwitnieniu.
Systematyka Pozycja systematyczna rodzaju Pozycja systematyczna Jeden z rodzajów wyróżnianych w obrębie podrodziny Aralioideae w rodzinie araliowatych (Araliaceae).
Podział rodzaju Niektóre gatunki zaliczane do tego rodzaju są czasem traktowane jako podgatunki czy odmiany gatunku H. helix, który był opisany jako pierwszy. Dlatego zalicza się do rodzaju od 5 do 16, czy nawet 22 gatunków. Między wieloma gatunkami brak ostrych granic pozwalających na ich identyfikację. W obrębie rodzaju wyróżnia się dwa klady. Jeden obejmuje gatunki diploidalne (w tym bluszcz pospolity) wraz z pochodzącymi od nich taksonami poliploidalnymi, których centrum zróżnicowania jest Makaronezja i zachodnia część basenu Morza Śródziemnego. Centrum różnicowania drugiej linii rozwojowej jest wschodnia część basenu Morza Śródziemnego oraz zachodnia część Azji.
Wykaz gatunków Hedera algeriensis Rantonnet ex C.Morren Hedera azorica Carrière Hedera canariensis Willd. – bluszcz kanaryjski Hedera caucasigena Pojark. Hedera colchica (K.Koch) K.Koch – bluszcz kolchidzki Hedera crebrescens M.Bényei-Himmer & M.Höhn Hedera cypria McAll. Hedera helix L. – bluszcz pospolity Hedera hibernica Poit. – bluszcz irlandzki Hedera iberica (McAll.) Ackerf. & J.Wen Hedera maderensis K.Koch ex A.Rutherf. Hedera maroccana McAll. Hedera nepalensis K.Koch – bluszcz himalajski Hedera pastuchovii Woronow – bluszcz Pastuchowa Hedera rhizomatifera (McAll.) Jury Hedera rhombea (Miq.) Paul – bluszcz japoński Hedera sinensis (Tobler) Hand.-Mazz. – bluszcz chiński Hedera × soroksarensis M.Bényei-Himmer & M.Höhn Hedera taurica (Hibberd) Carrière
Przypisy
Kategoria:Araliowate Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza