Górnik Zabrze – polski męski klub piłki ręcznej funkcjonujący w latach 1947-2025, początkowo jako sekcja Pogoni Zabrze. Mistrz Polski w sezonach 1988/1989 i 1989/1990 oraz trzykrotny zdobywca Pucharu Polski.

Historia Rozgrywki krajowe Sekcja piłki ręcznej w Pogoni Zabrze, której twórcą był Józef Cholewa, powstała w 1947. W 1959 szczypiorniści Pogoni uzyskali awans do I ligi, zajmując w niej w debiutanckim sezonie 6. miejsce. W sezonie 1966/1967 klub wywalczył brązowy medal mistrzostw Polski. Następnie spadł do niższej klasy rozgrywkowej. W latach 1973–2000 ponownie występował w I lidze, odnosząc swoje największe sukcesy. W sezonach 1975/1976 i 1978/1979 wywalczył srebrne medale mistrzostw kraju.

W latach 80. Pogoń Zabrze zdobyła pięć medali mistrzostw Polski, w tym dwa złote. W sezonie 1988/1989 Pogoń uplasowała się na 2. miejscu w tabeli z dorobkiem 40 punktów i stratą 16 punktów do Wybrzeża GdańskPogoń – Wybrzeże: powtórka sprzed roku, „Trybuna Robotnicza”, nr 119 z 22 maja 1989, s. 7.. W finale rozgrywek pokonała faworyzowany zespół z Gdańska, zostając mistrzem Polski (19:18, 17:24, 24:21 – decydujący mecz odbył się 28 maja 1989 w Gdańsku)Pogoń mistrzem!, „Trybuna Robotnicza”, nr 124 z 29 maja 1989, s. 8.. W sezonie 1989/1990 Pogoń zdecydowanie dominowała w rozgrywkach, które z dorobkiem 56 punktów w 28 meczach zakończyła na 1. miejscu, zdobywając drugie mistrzostwo Polski. W kończącej sezon serii spotkań, rozegranej w pierwszej połowie maja 1990, Pogoń dwukrotnie pokonała wicemistrza kraju, Wybrzeże Gdańsk (23:20, 27:26)Złoto... i kłopoty, „Trybuna Robotnicza”, nr 110 z 14 maja 1990, s. 6.. W tym okresie Pogoń wywalczyła też trzy Puchary Polski (1984, 1988, 1990). W sezonie 1999/2000 spadła z ekstraklasy. W ostatnim meczu w najwyższej klasie rozgrywkowej pod nazwą Pogoń przegrała ze Spójnią Gdańsk (20:22).

W sezonie 2001/2002, już jako MOSiR Zabrze, klub wygrał rozgrywki I ligi (odniósł 20 zwycięstw w 22 meczach) i awansował do ekstraklasy. Występował w niej w latach 2002–2005, plasując się w dolnej części tabeli. W tym okresie najlepszymi strzelcami drużyny byli Tomasz Rosiński i Remigiusz Lasoń. W latach 2005–2009 klub ponownie rywalizował w I lidze. W sezonie 2007/2008, po zaangażowaniu się firmy NMC i zmianie nazwy na NMC Powen Zabrze, zabrzańscy szczypiorniści zajęli w niej 2. miejsce, tracąc trzy punkty do Stali Mielec. W sezonie 2008/2009, dzięki 18 zwycięstwom w 22 meczach, klub zakończył rozgrywki na 1. pozycji, awansując od ekstraklasy. W rundzie zasadniczej ekstraklasowego sezonu 2009/2010 szczypiorniści z Zabrza wygrali cztery spotkania, co spowodowało, że znaleźli się w strefie spadkowej. W sześciu meczach o miejsca 9–12 odnieśli dwa zwycięstwa (ze Śląskiem Wrocław), kończąc rozgrywki na ostatnim miejscu w tabeli, oznaczającym degradację do I ligi. W sezonie 2010/2011 NMC Powen Zabrze wygrał w I lidze 21 z 22 meczów (uzyskał 10 punktów przewagi nad drugą w tabeli Gwardią Opole) i awansował do najwyższej klasy rozgrywkowej.

W sezonach 2011/2012 i 2012/2013 zespół kończył rywalizację w Superlidze na 6. miejscu. W 2013 ze sponsorowania klubu wycofała się firma Powen, zmieniono też nazwę na Górnik Zabrze, przyjmując biało-niebiesko-czerwone barwy piłkarskiej drużyny Górnika, ale zachowując swój zarząd i historię. W rundzie zasadniczej sezonu 2013/2014 Górnik Zabrze wygrał 14 z 22 meczów i z 3. miejsca przystąpił do gry w play-offach. W ćwierćfinale pokonał Chrobrego Głogów (33:24; 30:28), a następnie przegrał w półfinale z Wisłą Płock (26:38, 29:32, 32:36). W rywalizacji o 3. pozycję pokonał 17, 18 i 24 maja 2014 Azoty-Puławy (34:33, 30:29, 29:26), wywalczając brązowy medal mistrzostw Polski. Najskuteczniejszym graczem Górnika w rozgrywkach ligowych był Michał Kubisztal, który zdobył 194 gole i został królem strzelców Superligi. Wysoko w klasyfikacji najlepszych rzucających ligi znaleźli się również Mariusz Jurasik (167 bramek) oraz Bartłomiej Tomczak (148 goli).

W sezonach 2014/2015 i 2015/2016 zabrzańska drużyna kończyła rywalizację w Superlidze na 5. miejscu. W październiku 2016 zespół zmienił nazwę na NMC Górnik Zabrze (w celu podkreślenia roli głównego sponsora klubu, firmy NMC). W sezonie 2016/2017 Górnik Zabrze wygrał 16 meczów i 10 przegrał. Z dorobkiem 39 punktów zajął 5. miejsce w tabeli zbiorczej i 4. pozycję w grupie pomarańczowej. Przystąpił następnie do rywalizacji o dziką kartę do finałów, w której pokonał Stal Mielec (28:27, 34:27). W ćwierćfinale play-off przegrał z Vive Kielce (23:33, 32:19), co spowodowało, że trafił do grupy Select, w której wygrał wszystkie trzy spotkania, ostatecznie kończąc rozgrywki na 5. miejscu. Zdobył ponadto Puchar Superligi – 25 maja 2017 pokonał Pogoń Szczecin (34:25). Zawodnik Górnika Zabrze Marek Daćko, który w 33 meczach rzucił 203 bramki, zajął 2. miejsce w klasyfikacji najlepszych strzelców Superligi, a także został wybrany najlepszym graczem i najlepszym obrotowym rozgrywek.

W sezonie 2017/2018 trenerem Górnika został czeski szkoleniowiec Rastislav Trtík. Pod jego wodzą zabrzańska drużyna odniosła w fazie zasadniczej 23 zwycięstwa i poniosła siedem porażek, kończąc zmagania z dorobkiem 80 punktów na 4. miejscu w tabeli zbiorczej i 2. pozycji w grupie granatowej. W 1/4 finału play-off, której mecze rozegrano 29 kwietnia i 6 maja 2018, została pokonana przez Gwardię Opole (24:28; 25:23), odpadając z dalszej rywalizacji o medale mistrzostw Polski. Najskuteczniejszym zawodnikiem Górnika był w rozgrywkach ligowych Bartłomiej Tomczak, który rzucił 158 goli. Ponadto zabrzański zespół sprawił niespodziankę w Pucharze Polski, wygrywając 14 marca 2018 we własnej hali z wicemistrzem kraju i uczestnikiem Ligi Mistrzów, Wisłą Płock (33:30), eliminując ją tym samym z rozgrywek. W następnej rundzie krajowego pucharu Górnik przegrał jednak z Vive Kielce (28:46; 29:35) i nie awansował do finału.

W fazie zasadniczej sezonu 2018/2019 Górnik odniósł 20 zwycięstw w 26 meczach i z dorobkiem 59 punktów uplasował się na 3. miejscu w tabeli. W 1/4 finału play-off Superligi, której mecze odbyły się 23 i 30 kwietnia 2019, zabrzański zespół zmierzył się z MMTS-em Kwidzyn. W pierwszym spotkaniu Górnik zwyciężył na wyjeździe różnicą dwóch bramek (21:19), lecz w rozegranym we własnej hali rewanżu przegrał różnicą pięciu goli (26:31) i nie awansował do półfinału. Rozstrzygnięcie rywalizacji między Górnikiem a MMTS-em na korzyść tego drugiego został uznane za niespodziankę. Najlepszym strzelcem Górnika w sezonie 2018/2019 był Holender Iso Sluijters, który zdobył 146 goli, a także został wybrany najlepszym bocznym rozgrywającym Superligi (nominowany był też w kategorii zawodnik sezonu). Indywidualnie doceniony został również Jan Czuwara, który odebrał nagrodę Gladiator Publiczności. Po zakończeniu rozgrywek z klubu odszedł trener Rastislav Trtík, którego zastąpił Marcin Lijewski. Sezon 2019/2020 zakończył się brązowym medalem mistrzostw Polski, co zostało powtórzone w sezonach 2022/2023 i 2023/2024. We wrześniu 2022 roku zwolniony został Lijewski. Przed sezonem 2025/2026 Górnik nie otrzymał licencji na grę w Superlidze, a pod koniec lipca klub został rozwiązany.

Rozgrywki europejskie W sezonach 1989/1990 i 1990/1991 Pogoń Zabrze występowała w Pucharze Europy Mistrzów Krajowych. W debiucie w tych rozgrywkach zabrzańscy szczypiorniści zostali pokonani przez Chromos Zagrzeb (39:46 w dwumeczu). W sezonie 1990/1991 zwyciężyli w pierwszej rundzie duński Kolding IF, a w 1/8 finału przegrali z jugosłowiańskim Proleterem Zrenjanin.

W sezonie 2013/2014, po rezygnacji Stali Mielec, Górnik przystąpił do gry w Challenge Cup, docierając w nim do 1/16 finału, w której przegrał z rumuńskim HC Odorheiu (22:23, 28:32).

W sezonie 2014/2015 Górnik Zabrze wystąpił w Pucharze EHF, w którym dotarł do drugiej rundy, w której został pokonany przez białoruski SKA Mińsk. W sezonie 2015/2016 zabrzańska drużyny dotarła do trzeciej rundy Pucharu EHF, w której przegrała z niemieckim Frisch Auf Göppingen (29:39, 29:38), nie wywalczając awansu do fazy grupowej. W sezonie 2016/2017 Górnik pokonał w drugiej rundzie Pucharu EHF grecki ACC Filippos Verias, natomiast w trzeciej rundzie przegrał z fińskim Riihimäki Cocks (19:30, 30:29). W sezonie 2017/2018 zabrzański klub zrezygnował z gry w Pucharze EHF.

Sukcesy Mistrzostwa Polski: 1. miejsce: 2x 1988/1989, 1989/1990 2. miejsce: 3x 1975/1976, 1978/1979, 1987/1988 3. miejsce: 7x 1966/1967, 1984/1985, 1986/1987, 2013/2014, 2019/2020, 2022/2023, 2023/2024 Puchar Polski: Zwycięstwo: 1983/1984, 1987/1988, 1989/1990 Puchar Superligi: Zwycięstwo: 2016/2017

Drużyna Kadra w sezonie 2022/2023

Stan na 2 kwietnia 2023.

Nr Zawodnik Data ur. Wzrost Bramkarze 12 Paweł Kazimier 25.06.1998 192 1 Casper Liljestrand 13.08.2000 197 50 Bartosz Szczepanik 07.12.2004 188 16 Piotr Wyszomirski 06.01.1988 195 Środkowi rozgrywający 11 Aliaksandr Bachko 15.08.1989 189 19 Paweł Krawczyk 10.07.2003 189 20 Wojciech Mrozek 20.02.2002 190 Prawi rozgrywający 31 Paweł Dudkowski 13.06.1998 188 10 Krzysztof Łyżwa 28.05.1990 197 7 Rennosuke Tokuda 15.05.1998 180 Lewi rozgrywający 66 Miljan Ivanović 25.09.1995 196 98 Damian Przytuła 27.11.1998 198 95 Piotr Rutkowski 08.10.1995 198 Prawoskrzydłowi 22 Liubomyr Ivanytsia 27.07.1990 188 21 Patryk Mauer 02.09.1998 180 Lewoskrzydłowi 15 Dmytro Artemenko 18.01.1996 180 44 Igor Bykowski 12.03.2002 186 3 Dawid Molski 26.02.2002 186 Obrotowi 90 Dmytro Ilchenko 09.07.1996 198 41 Sebastian Kaczor 15.12.2001 196 89 Adam Wąsowski 04.11.1997 194 Źródło: Górnik Zabrze - drużyna

Sztab szkoleniowo-medyczny

Funkcja Imię i nazwisko Data ur. Trener Patrik Liljestrand 25.01.1966 Fizjoterapeuta Rafał Biliński 11.06.1981 Lekarz Zbigniew Kwiatkowski

Transfery w sezonie 2022/23

Stan na 2 kwietnia 2023.

Przybyli Aliaksandr Bachko (Azoty-Puławy) Miljan Ivanović (RK Trimo Trebnje) Casper Liljestrand (Grupa Azoty Unia Tarnów) Patryk Mauer (Gwardia Opole) Bartosz Szczepanik (SMS ZPRP Kielce) Rennosuke Tokuda (TuS N-Lübbecke) Adam Wąsowski (Pogoń Szczecin) Piotr Wyszomirski (Tatabánya KC)

Odeszli Michał Adamuszek (Zagłębie Sosnowiec) Bartłomiej Bis (HSC 2000 Coburg) Krystian Bondzior (szuka klubu) Martin Galia (Baník Karviná) Łukasz Gogola (Sélestat AHB) Patryk Gregułowski (Stal Mielec) Adrian Kondratiuk (szuka klubu) Jakub Skrzyniarz (CD Bidasoa)

Mistrzowskie składy Mistrzowski skład Pogoni Zabrze w sezonie 1988/1989 Bramkarze Piotr Bar • Roman Honysa • Antoni Parecki • Waldemar Strzelec Zawodnicy z pola Grzegorz Bil • Szymon Dobrzyński • Jarosław Frąckowiak • Zygfryd Jędrzej • Jacek Kalisz • Marek Kąpa (kapitan) • Piotr Konitz • Wincenty Markowski • Ryszard Masłoń • Robert Niedźwiedzki • Wojciech Piątek • Leszek Sadowy • Andrzej Staszewski Trenerzy Tadeusz Szymczyk • Henryk Kołodziej (asystent) Źródło: Pogoń mistrzem!, „Trybuna Robotnicza”, nr 124 z 29 maja 1989, s. 8. Bramki zdobywali liczba spotkań/bramki L. Sadowy 28/208 ; J. Kalisz 26/115 ; Sz. Dobrzyński 28/94 ; Z. Jędrzej 28/87; W. Markowski 22/68 ; R. Masłoń 21/60 ; A. Staszewski 25/26 ; J. Frąckowiak 15/32 ; W. Piątek 28/25 ; M. Kąpa 23/15 ; K. Kędra 12/11 ; R. Niedziwiecki 20/5; Mistrzowski skład Pogoni Zabrze w sezonie 1989/1990 Bramkarze Piotr Bar • Antoni Parecki • Waldemar Strzelec Zawodnicy z pola Bogusław Ciężki • Szymon Dobrzyński • Jarosław Frąckowiak • Jacek Kalisz • Marek Kąpa (kapitan) • Krzysztof Kędra • Wincenty Markowski • Ryszard Masłoń • Robert Niedźwiedzki • Wojciech Piątek • Leszek Sadowy • Andrzej Staszewski Trenerzy Tadeusz Szymczyk • Henryk Kołodziej (asystent) Źródło: Złoto... i kłopoty, „Trybuna Robotnicza”, nr 110 z 14 maja 1990, s. 6.

Europejskie puchary