thumb|Fragment manuskryptu z XII wieku w języku judeoarabskim Język judeoarabski, język żydowskoarabski (ערביה יהודיה) – grupa wielu dialektów używanych dawniej przez Żydów zamieszkałych w państwach arabskich, głównie Mizrachijczyków, współcześnie w większości mieszkających w Izraelu i Francji. W średniowieczu nazywano tak klasyczny język arabski zapisywany alfabetem hebrajskim.
Cechy Dialekty judeoarabskie rozwinęły się na podstawie lokalnych dialektów języka arabskiego (np. dialektu marokańskiego, irackiego i algierskiego) z dodatkiem zapożyczeń z języka hebrajskiego i aramejskiego. Nie zawsze występowanie dialektu judeoarabskiego pokrywa się z zasięgiem jego arabskiego odpowiednika – na przykład dialekt judeoegipski w większym stopniu przypomina arabski dialekt marokański niż egipski. To zjawisko odzwierciedla migrację przodków Żydów egipskich z krajów Maghrebu. Współcześnie większość Żydów jest co najmniej dwujęzyczna: biegle znają lokalny dialekt arabski i lokalny dialekt judeoarabski.
Dialekty języka judeoarabskiego są zapisywane zmodyfikowanym alfabetem hebrajskim, do którego często dodaje się kropki z alfabetu arabskiego, oznaczające samogłoski (do zapisu fonemów niewystępujących w języku hebrajskim).
Historia W średniowieczu język judeoarabski (wówczas bardzo bliski klasycznemu językowi arabskiemu) był najważniejszym żydowskim językiem literackim; pisał w nim Majmonides (np. Sefer ha-Micwot, Przewodnik błądzących), napisano w nim dzieła halacha i komentarze biblijne: Emunoth we-Deoth, Tafsir, Tikkun Middot ha-Nefesz, Czowot ha-Lewawot, Kuzari i inne.
Z powodu I wojny izraelsko-arabskiej w 1948 ogromna większość Żydów z krajów arabskich uciekła do Izraela oraz Francji, gdzie ich dialekty judeoarabskie szybko zostały wyparte przez języki hebrajski i francuski. Z tej przyczyny obecnie dialekty judeoarabskie są zagrożone wymarciem.
Zwroty w dialekcie judeomarokańskim Polski Transliteracja Dialekt judeomarokańskiW tym dialekcie widoczne są zapożyczenia z języka francuskiego. Witam šlāma שלמה Witaj šlāma ʿlik שלמה עליכ Do widzenia bšlāma (ʿlik) ( בשלמה (עליכ Dziękuję mersi מרסי Tak ēywa ייוה Nie lā לא Jak się masz? āš iḫbark? אשכברכ? Dobrze lābaš לבש Dobrze, dziękuję lābaš, mersi לבש, מרסי Dobrze, dzięki Bogu lābaš, hamdul'Illah לבש, המדול'ילה
Uwagi
Bibliografia Joshua Blau, The Emergence and Linguistic Background of Judaeo-Arabic: OUP, 1999 .
Linki zewnętrzne
Literatura judeoarabska Żydzi w Libanie
Arabski Kategoria:Języki semickie Kategoria:Języki zagrożone w Izraelu Kategoria:Języki zagrożone we Francji