Wiktor Zin (ur. 14 września 1925 w Hrubieszowie, zm. 17 maja 2007 w Rzeszowie) – polski architekt, profesor Politechniki Krakowskiej, generalny konserwator zabytków (1977–1981), prezes Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa; popularyzator wiedzy o historii sztuki polskiej, felietonista, autor programu telewizyjnego „Piórkiem i węglem”.
Życiorys thumb|240px|W domu przy ulicy Kilińskiego 10 w Hrubieszowie przyszedł na świat Wiktor Zin thumb|240px|Grób Stefanii i Piotra Zinów, rodziców prof. Zina, na cmentarzu w Hrubieszowie
W Hrubieszowie uczył się w szkole powszechnej, a później w Państwowym Gimnazjum i Liceum im. Stanisława Staszica. Następnie studiował architekturę w Krakowie na Akademii Górniczo-Hutniczej, gdzie był studentem Wydziałów Politechnicznych, z których wywodzi się Politechnika Krakowska. W 1952 uzyskał stopień doktora, w 1959 doktora habilitowanego, w 1967 tytuł profesora nadzwyczajnego, w 1979 profesora zwyczajnego.
Początkowo pracował jako asystent i adiunkt w krakowskiej Akademii Górniczo-Hutniczej (do 1949), następnie w Politechnice Krakowskiej – jako adiunkt (1954–1959), docent (1959–1967) i profesor (1967). Kierował Instytutem Historii Architektury i Konserwacji Zabytków, w latach 1962–1967 był dziekanem Wydziału Architektury. Od 1962 pełnił funkcję dyrektora Instytutu Historii Architektury i Konserwacji Zabytków.
Obok pracy naukowej zajmował się także działalnością na rzecz Krakowa oraz architektury i zabytków całego kraju. Był głównym architektem Krakowa (1958–64), kierownikiem badań Staromiejskiego Zespołu Krakowa (1960–1975), przewodniczącym Krakowskiej Komisji Konserwatorskiej (1970–1978), prezesem i wiceprezesem Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa.
W latach 1977–1981 piastował funkcję generalnego konserwatora zabytków w randze wiceministra kultury i sztuki. W latach 1978–1983 był przewodniczącym Międzyresortowej Komisji ds. Rewaloryzacji Zabytkowych Zespołów Miejskich. W latach 80. XX wieku wykładowca na uniwersytecie w Zagrzebiu. Członek Rady Stowarzyszenia Architektów Rzeczypospolitej Polskiej, Towarzystwa Opieki nad Zabytkami (1975–1983 jako prezes Zarządu Głównego), członek Meksykańskiej Akademii Architektury. W latach 1986–1989 był członkiem Ogólnopolskiego Komitetu Grunwaldzkiego. W latach 1986–1988 członek Społecznego Komitetu Odnowy Starego Miasta Zamościa. 28 stycznia 1998 Politechnika Krakowska przyznała mu tytuł doktora honoris causa.
Jego działania, jako Generalnego Konserwatora Zabytków odbiły się szerokim echem. Niektóre decyzje budziły kontrowersje, jak np. decyzja o natychmiastowym wywiezieniu Panoramy Racławickiej z magazynu muzealnego we Wrocławiu11.06.1980, od Generalnego Konserwatora Zabytków do Muzeum Historycznego we Wrocławiu„do tow. Anastazji Kowalik, Muzeum Historyczne we Wrocławiu.W związku z decyzją rozpoczęcia prac konserwatorskich przy Panoramie Racławickiej polecam wydanie jej wraz z dokumentacją konserwatorską Zarządowi P.P. Pracownie Konserwacji Zabytków w Warszawie”prof. Wiktor Zin, Podsekretarz Stanu Ministerstwa Kultury i Sztuki, Generalny Konserwator Zabytkówdo wiadomości: dyr. J.Cydzik, ZMOZ; dyr. T.Polak, P.P. PKZ Warszawa. do nieprzygotowanych pomieszczeń w Warszawie w celu niedopuszczenia jej do ekspozycji we Wrocławiu, pod pretekstem zamiaru wyeksponowania jej w przyszłości w RacławicachWypowiedź Zina na sejmowej komisji kultury: „Panorama może być eksponowana za trzy lata w Racławicach, ale potrzebna jest w tej sprawie decyzja” („Życie Literackie”, 12.10.1980)..
Na początku lat 80. XX w. podpisał porozumienie o zwrocie w terminie do końca kwietnia 1982 r., wszystkich gdańskich obiektów sztuki znajdujących się w Muzeum Narodowym w Warszawie. Ustalony harmonogram zwrotów przerwał stan wojenny i dopiero w 1985 wróciły do Gdańska pierwsze zabytki, mimo to do dziś wiele gdańskich zabytków pozostaje w WarszawieRewindykacja Zabytków Sztuki Gdańskiej..
Wiktor Zin zdobył popularność prowadząc cykl programów Telewizji Polskiej Piórkiem i węglem. Był także autorem cyklów: „Klub pod Smokiem”, „Szperacze”, „Spotkanie z zabytkami”, „Dźwięk i linia”, „Być tutaj”, „Nad Niemnem, Piną i Prypecią” „Spotkanie z prof. Zinem”, „Sztuka patrzenia”, „Nasze korzenie”, „Opowieści domu rodzinnego”. Prowadził również audycje radiowe, m.in. „Półgłosem i ciszą” w Radio Bis.
Był także twórcą scenografii do spektakli i oper, autorem prac plastycznych (akwarele) oraz licznych publikacji naukowych, książkowych i prasowych.
Wiktor Zin pisał poezję. W 2007 r. przekazał na ręce krakowskiej grupy Püdelsi wiersz zatytułowany „Gdyby ryby”, do którego zespół skomponował muzykę. Utwór znalazł się w albumie „Madame Castro”.
Pod koniec życia zajmował stanowiska prorektora Europejskiej Akademii Sztuk w Warszawie, kierownika Ogólnopolskiego Studium Konserwacji Zabytków Urbanistyki i Architektury przy Politechnice Krakowskiej, kierownika Katedry Historii Sztuki i Kultury Wyższej Szkoły Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie, nauczyciela akademickiego AGH w Krakowie oraz kanclerza kapituły odznaczenia „Polonia Mater Nostra est”.
Był inicjatorem budowy Kopca Jana Pawla II na terenie tzw. Białych mórz w Krakowie.
Do końca życia był aktywny – zmarł nagle, gdy przygotowywał się do zajęć ze studentami Wyższej Szkoły Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie, w której kierował Katedrą Dziedzictwa Kulturowego i Humanizacji Biznesu.
Życie prywatne Urodził się w rodzinie Piotra i Stefanii Zinów, miał siostrę Annę. Był żonaty z Aleksandrą z domu Zastawniak, ze związku narodzili się Monika i Szymon.
thumb|240px|Grób Wiktora Zina na cmentarzu Rakowickim Pogrzeb Wiktora Zina odbył się dnia 23 maja 2007 r. na cmentarzu Rakowickim (kwatera Y, płd.). Wcześniej – o godz. 11 w kościele Mariackim odbyła się msza św. pogrzebowa w intencji zmarłego. Mszy św. przewodniczył biskup Jan Szkodoń, koncelebrowało ją 24 duchownych m.in.: biskup Jan Zając, ks. Janusz Bielański, ks. Bronisław Fidelus – proboszcz Bazyliki Mariackiej. Kazanie wygłosił ks. prałat Władysław Gasidło – dziekan dekanatu Kraków Centrum. Po eucharystii, trumna z ciałem profesora, przy dźwiękach kapeli góralskiej opuściła bazylikę. O godz. 13 kondukt żałobny, któremu przewodniczył metropolita krakowski – kard. Stanisław Dziwisz oraz kard. Franciszek Macharski, wyruszył spod bram cmentarza na miejsce pochówku. Nad grobem przemowy pożegnalne wygłosili m.in. koledzy zmarłego, przyjaciele, uczniowie, wiceminister kultury i dziedzictwa narodowego Jarosław Sellin oraz władze miast: prezydent Krakowa Jacek Majchrowski, przedstawiciele miasta Hrubieszowa oraz marszałek województwa małopolskiego Marek Nawara. Uroczystościom złożenia trumny do grobu towarzyszyła muzyka kapeli góralskiej oraz dwóch trębaczy, którzy zagrali m.in. Hejnał Mariacki, Ciszę, Barkę, Łzy Matki i Va pensiero z opery Nabucco Giuseppe Verdiego. Nagrobek pokryły wieńce i kwiaty – m.in. polne – takie, jakie lubił Wiktor Zin.
Przy grobie Wiktora Zina znajduje się popiersie profesora na cokole, którego autorem jest Marian Konieczny
Ważniejsze osiągnięcia mały|Kościół pw. Chrystusa Króla w Żywcu-Sporyszu. Mozaika w prezbiterium za ołtarzem, przedstawiająca Chrystusa Króla.
Prace naukowe Około 50 rozpraw naukowych i książek, m.in.: Geneza, rozwój i typy attyki polskiej (doktorat 1952 z odznaczeniem), Kościoły Lubelszczyzny na przykładzie badań kościoła w Uchaniach (habilitacja 1956), Słownik krajobrazu polskiego, Konserwacja zabytków w Polsce (redaktor), Artykuły i rozprawy dotyczące wczesnośredniowiecznego Krakowa (1965), monografia Nowego Targu i Willi Decjusza na Woli Justowskiej w Krakowie.
Projekty architektoniczne mały|Żyrandol z sandomierskiego kościoła św. Jakuba mały|Fontanna projektu prof. Zina w Parku Jerzmanowskich w Krakowie (w latach 1964–2005 na Rynku Głównym) Około 50 projektów kościołów i wnętrz kościelnych w kraju i za granicą, a także m.in.: projekt odgruzowania i odtworzenia średniowiecznych piwnic odkrytych pod Wieżą Ratuszową w Krakowie, projekty konserwacji kaplicy Myszkowskich i Attyki Bonerowskiej w Krakowie, projekt i realizacja nawierzchni Rynku Głównego w Krakowie, projekt i realizacja konserwacji Arsenału i Bloku Ormiańskiego w Zamościu, projekt i realizacja rekonstrukcji miast Opatowa i Chełma, projekt i realizacja Bramy Jana Pawła II oraz projekt przebudowy architektonicznej organów w Cudownej Kaplicy na Jasnej Górze, projekt rewaloryzacji gmachu Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie, projekt Muzeum im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie (tzw. „Błękitna pracownia”), projekt i realizacja przebudowy placu Jana Matejki w związku z ustawieniem Pomnika Grunwaldzkiego, projekt kaplicy św. Maksymiliana Kolbego w Sterling Heights w USA, praca przy rekonstrukcji katedry w Quito w Ekwadorze, projekt kościoła św. Barbary w Staszowie, projekt odnowienia kaplicy św. Kazimierza w Radomiu oraz wnętrza tamtejszego kościoła oo. jezuitów, projekt wnętrza i witraży – bazylika św. Wincentego à Paulo w Bydgoszczy, projekt witraży i ołtarza głównego – kościół Matki Bożej Dobrej Rady w Krakowie, przy ul. Prostej, w Dzielnicy XII Bieżanów-Prokocim w Krakowie, projekt chrzcielnicy w kościele NMP Królowej Polski w Podłężu, projekt fontanny na Rynku Głównym w Krakowie zwanej potocznie „kanapą” lub „fontanną Zina”, zdemontowanej podczas remontu we wrześniu 2005 i obecnie zastąpionej fontanną „Kryształ”. Zrekonstruowana fontanna znajduje się obecnie w Parku Jerzmanowskich w Krakowie, projekt ołtarza głównego w archikatedrze Imienia NMP w Mińsku. mozaikowa dekoracja wnętrza w Kościele pw. Chrystusa Króla w Żywcu-Sporyszu, jest autorem pomnika Stalag 369 w Krakowie, przy ul. Żywieckiej, na Skwerze im. Gen. Ch.de Gaulle'a, (1966), jest autorem pomnika Henryka Reymana – koło stadionu „Wisły”, na rogu ulic Reymana i Reymonta (1976), jest autorem pomnika (obelisk z tablicą inskrypcyjną) Obrońców Poczty Polskiej w Gdańsku – przed Zespołem Szkół Łączności im. Obrońców Poczty Polskiej w Gdańsku przy ul. Monte Cassino 31 (1974).
Inne W 1962 roku zaprojektował planszę wywoławczą Krakowskiego Ośrodka Telewizyjnego, wykorzystując motyw litery „K” w koronie, pochodzący z drzwi katedry wawelskiej. Plansza z towarzyszącym sygnałem dźwiękowym stała się symbolem krakowskiej telewizji W siedzibie Urzędu Miasta Krakowa Przy Placu Wszystkich Świętych w Krakowie, w sali Obrad Rady Miasta Krakowa, na spodach kilkunastu szuflad umieszczonych w ławach radnych, znajdują się rysunki wykonane przez Wiktora Zina. Są one datowane na lata 70–80 XX wieku i przedstawiają znane krakowskie miejsca, m.in. Bielany, Wawel. Rada Miasta Krakowa we współpracy z Muzeum Krakowa rozpoczęła działania mające na celu zabezpieczenie prac i przygotowanie ich ekspozycji w Pałacu Wielopolskich.
Projekty scenografii Projekty scenografii m.in. do „Strasznego dworu” (Opera Wrocławska i Bałtycka), „Hrabiny” (Opera Bałtycka i opera w Tokio), „Otella” (Teatr Wielki w Łodzi), „Dam i Huzarów” (Teatr Wielki w Warszawie), „Rigoletta” (Kraków).
Książki Piękno nie dostrzegane, Wydawnictwo „Arkady” 1970 r. (cykl Piórkiem i węglem) Piękno potężne, Wydawnictwo „Arkady” 1972 r. (cykl Piórkiem i węglem) Piękno utracone, Wydawnictwo „Arkady” 1974 r. (cykl Piórkiem i węglem) Półgłosem i ciszą, Państwowy Instytut Wydawniczy, 1998, . Opowiadania najkrótsze o ludziach nader różnych, WZ-Film, 2004, . Opowieści o polskich kapliczkach. Piórkiem i węglem, Fundacja dla UJ, 2004, . Krajobrazy Podkarpacia, WSIiZ, 2004, . Narodziny krajobrazu kulturowego, WSIiZ, 2005, .
Ordery i odznaczenia Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (4 lutego 1998) „w uznaniu wybitnych zasług dla kultury polskiej”. Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Srebrny Krzyż Zasługi (30 września 1952) „za zasługi położone w pracy naukowej i dydaktyczno-wychowawczej”. Brązowy Krzyż Zasługi (1950)