thumb|Lewy bak
Bokobrody, baki, baczki – rodzaj zarostu u mężczyzn, który wyrasta przed uszami po obu bokach twarzy i rozciąga się od linii owłosienia głowy w kierunku linii brody. Bokobrody mogą mieć różne kształty; mogą być krótkie i długie; proste, zwężające się lub rozszerzające się u dołu: mogą łączyć się z wąsami lub brodą; wymagają zapuszczenia i pielęgnacji.
Termin jest także stosowany w zoologii, zootechnice i gwarze myśliwskiej do opisu charakterystycznego owłosienia lub upierzenia występującego u niektórych gatunków zwierząt.
Etymologia i synonimy W języku polskim bokobrody, gdyż porastają boki twarzy, zwane też są też bakami lub zdrobniale baczkami, a także bakenbardami, faworytami albo potocznie i przestarzale „pekaesami”. W krajach anglosaskich nazywane są . Ich nazwa jest eponimem od nazwiska Ambrose’a Everetta Burnside’a, popularnego amerykańskiego dziewiętnastowiecznego żołnierza, dyrektora kolei, wynalazcy, przemysłowca oraz polityka, który świadomie je promował jako element męskiej mody, machismo. W języku hiszpańskim funkcjonują nazwy patilla lub balcarrotas, to drugie określenie wywodzi się od XVII-wiecznych meksykańskich i kolumbijskich indiańskich rebeliantów.
Moda W kulturze zachodniej były popularne na przykład podczas Dyrektoriatu oraz później podczas La Belle Epoque, aż do okresu I wojny światowej, gdy zaprzestano ich noszenia w ramach postępującej militaryzacji oraz wynikającej z tego mody wzorowanej na regulacjach obowiązujących żołnierzy frontowych, przyczyniła się do tego także komercyjna promocja żyletek do golenia zarostu na twarzy.
Zarzucone i wyśmiewane w okresie międzywojennym (na przykład, gdy prezydent Roosevelt próbował je zapuścić po kryjomu podczas wakacji na jachcie, został wyśmiany przez swą żonę Eleanor), bokobrody zostały przywrócone do łask w latach 50. XX wieku.
Symbolika i wymowa thumb|Doklejanie bokobrodów; przedstawienie opery chińskiej w Pulau Ubin w 2014 roku, Singapur W europejskim teatrze bywają podkreślane lub wręcz dolepiane jako rekwizyt, zwykle w ramach sztafażu sygnalizującego okres historyczny przed I wojną światową: mundurków, tużurków, szapoklaków, sztywnych kołnierzyków „”, lasek czy galonów, stereotypowo cechujących stany wyższe przedwojennego społeczeństwa klasowego.
Z kolei w burzliwym okresie po drugiej wojnie światowej wróciły do mody dzięki ich przeciwieństwu: „zdeklasowanym” czy proletariackim wręcz powojennym „buntownikom bez powodu”, „nieokiełznanym” „prawdziwym mężczyznom”, na przykład Marlonowi Brando, gangom motocyklowym, a z drugiej strony rebelianckim i wywrotowym beatnikom, grupom kontestującym tym samym powojenną „małą stabilizację”:
„Jeśli chcesz wyglądać jak nikczemnik [...] to w takim razie, jeśli mógłbym ci coś zasugerować, dobrym pomysłem byłoby zapuszczenie kłaków, czyli baków”. (cytat z powieści detektywistycznej z 1965 roku)
Oprócz bycia na cenzurowanym do lat 60. XX wieku w kulturze anglosaskiej, czy oficjalnie zwalczanych jak podczas pierwszej wojny światowej, często ich symbolika wiąże się z okazywaniem męskiej siły i przemocy: XVII-wieczni meksykańscy i kolumbijscy Indianie nosili długie baczki, zazwyczaj bez żadnego innego zarostu, tak zwane „balcarrotas”, uważane wtedy za znak męskiej próżności i zakazane przez władze kolonialne w Nowej Hiszpanii, co doprowadziło do zamieszek w 1692 roku:
Balcarrotas: kosmyki włosów, zwykle splecione w warkocze, które niektórzy meksykańscy Indianie pozostawiali zwisające po bokach twarzy, pozostawiając resztę głowy ogoloną. W Kolumbii zaś są to te części brody, które rosną tylko od policzków do baków (ze słownikowej definicji pojęcia)
W czasach dynastii Song (X-XIII w.) bokobrody były popularne wśród żołnierzy, zwłaszcza mistrzów chińskich sztuk walki, i uważane za oznakę męskości.
Przykłady
Zootechnika i zoologia mały|Bokobrody u szopa Termin ten jest również używany w zootechnice przy opisie ortologicznego owłosienia u czubatych ras kur ozdobnych, czapli, perkozowych i innych neognatycznych, a także kotowatych, szopowatych czy psowatych (jenotów), a nawet owadów (muchówek), na przykład:
Czapla siwa – Ardea cinerea ... wielkości kaczki, w pierzeniu godowym na głowie dwa czuby z piór i rdzawoczerwone bokobrody, doskonale pływa i nurkuje...
Zobacz też hirsutyzm pejsy
Przypisy
Linki zewnętrzne Vox: 130 years of facial hair trends, in one chart (130 lat mody uwłosienia, na jednym wykresie) – analiza popularności i natury męskiego zarostu, w tym baczków, na podstawie ilustracji publikowanych w
Kategoria:Fryzury