Bitwa o Gabon

Bitwa o Gabon, zwana też bitwą o Libreville – walki pod koniec 1940 r. pomiędzy wojskami Wolnej Francji oraz morskimi i lotniczymi siłami brytyjskimi a siłami wiernymi Francji Vichy, których celem było opanowanie Gabonu przez siły alianckie.

Geneza Po ataku Niemiec na Francję i kapitulacji wojsk francuskich 22 czerwca 1940 roku, w Wielkiej Brytanii zawiązał się Komitet Wolnej Francji pod przewodnictwem gen. Charles’a de Gaulle’a. Natomiast w południowej części Francji powstało marionetkowe państwo francuskie zwane Francją Vichy, na czele którego stanął marszałek Philippe Pétain. Gubernatorzy francuskich kolonii w Afryce opowiedzieli się po różnych stronach. Georges Pierre Masson, gubernator Gabonu we Francuskiej Afryce Równikowej, okazał się zwolennikiem rządu Vichy. W tej sytuacji gen. de Gaulle postanowił zająć zbrojnie tę kolonię. 8 października przybył do Duali w pobliskim Kamerunie, gdzie spotkał się ze sztabem swoich wojsk. 12 października został zatwierdzony plan zajęcia Gabonu.

Przebieg działań 27 października oddziały wojskowe Wolnych Francuzów pod dowództwem płk Philippe’a Marie Leclerca przekroczyły granicę Gabonu. Z terytorium Kamerunu nacierała Grupa „Dio”, zajmując miejscowość Mitzic, a następnie kierując się na południe. Grupy „Parent” i „Delange” atakowały z obszaru Kongo w kierunku północnym. 5 listopada skapitulował vichystowski garnizon Lambaréné. Tymczasem Grupa „Kœnig”, przewożona statkiem handlowym „Casamance”, wylądowała w nocy w Pointe La Mondah, po czym skierowała się na Libreville. Jednocześnie toczyły się działania na morzu, gdzie wraz z okrętami francuskimi działały brytyjskie siły morskie pod dowództwem wiceadm. Johna Cunninghama, w składzie dwóch krążowników i „Delhi” i mniejszych jednostekWojciech Holicki. Poncelet - dwa epizody. „Technika Wojskowa Historia”. 6/2015, s. 89, listopad-grudzień 2015. Brytyjskie okręty miały rozkaz prowadzić blokadę Libreville i zatrzymywać jednostki Vichy, nie otwierając ognia jako pierwsze. 8 listopada brytyjski slup HMS „Milford” podczas patrolowania wybrzeża Gabonu zatopił ok. 20 mil od brzegu francuski okręt podwodny „Poncelet”, którego zadaniem był atak na siły desantu w zatoce, a który usiłował storpedować okręt brytyjski. 9 listopada brytyjskie samoloty Westland Lysander zbombardowały lotnisko w Libreville. Wojska Wolnych Francuzów po dotarciu do stolicy Gabonu napotkały silny opór, ale ostatecznie zajęły miasto. W tym czasie siły morskie, w tym kanonierka kolonialna „Savorgnan de Brazza”, zaatakowały okręty Vichy, zatapiając bliźniaczą kanonierkę kolonialną „Bougainville”. 12 listopada poddały się w Port-Gentil ostatnie oddziały wierne rządowi Vichy pod dowództwem gen. Marcela Têtu. Gubernator G. P. Masson popełnił samobójstwo, a jego miejsce zajął nowy urzędnik z nadania gen. Charles’a de Gaulle’a. Na stronę Wolnych Francuzów przeszła mniejsza część żołnierzy Vichy, zaś reszta została internowana do końca wojny w obozie w Brazzaville w Kongu.

Siły obu stron Wojska Wolnych Francuzów Piechota – d-ca płk Philippe Marie Leclerc Grupa „Dio” (Groupement „Dio”) – d-ca kpt. Louis Dio część 4 batalionu piechoty – d-ca por. Raymond Dronne część 1 kompanii czołgów (czołgi Hotchkiss H-39)– d-ca por. Jean Volvey bateria artylerii (działa 75 mm) – d-ca kpt. Jean-Claude Laurent-Champrosay Grupa „Parent” (Groupement „Parent”) część 1 batalionu piechoty – d-ca kpt. Guy Baucheron de Boissoudy część batalionu Point d'Appui de Pointe-Noire – d-ca por. Duclerc część 1 batalionu strzelców morskich – d-ca EV. Le Bourgeois część d’Artillerie Coloniale de Pointe-Noire – d-ca por. Lucciani Grupa „Delange” (Groupement „Delange”) – d-ca mjr Raymond Delange część 1 batalionu piechoty – d-ca mjr R. Delange Grupa „Koenig” (Groupement „Kœnig”) – d-ca płk Marie Pierre Kœnig część 13 półbrygady Legii Cudzoziemskiej – d-ca płk M. P. Koenig Łącznie siły te liczyły ponad 1 tys. żołnierzy. Siły morskie – d-ca kmdr ppor. Georges Thierry d’Argenlieu awizo „Savorgnan de Brazza” awizo „Commandant Dominé" statek handlowy „Casamance" Siły lotnicze Lotnicza grupa bojowa n°1 FAFL – d-ca Lionel de Marmi

Wojska Francji Vichy – d-ca gen. Marcel Têtu

Łącznie liczyły ok. 4 tys. żołnierzy

Przypisy

Linki zewnętrzne Skład wojsk Wolnych Francuzów i historia operacji gabońskiej (jęz. francuski)

Kategoria:Operacje wojskowe II wojny światowej Kategoria:Historia Gabonu Kategoria:Armia Rozejmowa Francji Vichy Kategoria:Wolna Francja 1940–1944 Bitwa o Gabon Kategoria:Działania zbrojne w 1940