thumb|Thomas Jefferson, założyciel demokratycznych republikanów oraz prezydent z ramienia Partii Demokratyczno-Republikańskiej thumb|James Madison, prezydent z ramienia Partii Demokratyczno-Republikańskiej thumb|James Monroe, prezydent z ramienia Partii Demokratyczno-Republikańskiej Partia Demokratyczno-Republikańska (), w skrócie demokratyczni republikanie – partia polityczna istniejąca i działająca w Stanach Zjednoczonych w latach 1792–1825.
Historia Po amerykańskiej wojnie o niepodległość, Trzynaście kolonii zawiązało unię, która stopniowo przekształciła się w jednolite państwo, na mocy, uchwalonej w 1787 roku, Konstytucji. Największymi wyzwaniami stojącymi przed krajem były: stanowienie prawa, sformułowanie rządu i zarządzanie budżetem. Partie polityczne wówczas jeszcze nie istniały, lecz przywódcą frakcji antyfederalistycznej (sprzeciwiającej się silnej władzy centralnej) był sekretarz stanu w gabinecie Washingtona, Thomas Jefferson. Główne tezy, które głosił dotyczyły faworyzowania praw stanowych i ścisłej interpretacji Konstytucji, na rzecz osłabienia rządu federalnego. W zakresie polityki zagranicznej antyfederaliści sympatyzowali z Francją. Początkowo nazywali się republikanami, gdyż słowo demokraci miało wydźwięk negatywny, kojarzący się z władzą motłochu. Opozycja wobec Partii Federalistycznej uformowała się w wyniku sporu o bank centralny. Formalnie Partia Demokratyczno-Republikańska powstała w 1792 roku.
Działalność Gdy George Washington powołał swój pierwszy gabinet, zaprosił do niego zarówno federalistów, jak i antyfederalistów. W latach rządów Washingtona i Adamsa demokratyczni republikanie skupiali się wokół Jeffersona i budowali struktury lokalne. Ich głównymi założeniami były: decentralizacja administracji federalnej, faworyzowanie milicji stanowej względem stałej armii, wolności prasy, wyznania i wypowiedzi. W wyborach prezydenckich w 1800 roku Jefferson pokonał Johna Adamsa, otrzymując głównie głosy na południu kraju oraz część ze stanów środkowych. Po objęciu władzy, demokratyczni republikanie cofnęli ustawy o zwiększeniu podatków i wydatków na armię (uchwalone przez federalistów) oraz wymienili większość urzędników z nominacji przeciwników politycznych. Ponadto uchylili akcyzy federalne i przejęli dług narodowy i zakupili terytorium Luizjany. Dzięki temu uzyskali nieznaczny wzrost poparcia w stanach Nowej Anglii, która była zdominowana przez zwolenników federalistów. Pomimo embarga 1807 roku i słabszej kondycji gospodarki amerykańskiej w wyborach w 1808 roku z łatwością zwyciężył protegowany Jeffersona, James Madison. Podczas jego prezydentury w partii zaczęły pojawiać się konflikty, które najbardziej uwidoczniły się podczas wojny z Wielką Brytanią. Mimo to Madison uzyskał reelekcję, co było spowodowane słabnącymi wpływami federalistów (ich poparcie osłabło zwłaszcza w stanach środkowych). W wyniku tego, w wyborach prezydenckich w 1816 roku faworytem był kandydat Partii Demokratyczno-Republikańskiej James Monroe. Po jego dwóch kadencjach, istniała tylko jedna siła na scenie politycznej, jednakże wewnętrznie skonfliktowana. Pojawiło się wówczas czterech kandydatów na prezydenta: John Quincy Adams, Andrew Jackson, Henry Clay i William Crawford. Dzięki sojuszowi zawartemu pomiędzy Adamsem a Clayem, ten pierwszy został wybrany na prezydenta, a drugi otrzymał stanowisko sekretarza stanu. Konsekwencją takich rozwiązań był rozpad Partii Demokratyczno-Republikańskiej na stronnictwo Adamsa-Claya (Narodowi Republikanie) i stronnictwo Jacksona-Calhouna-Van Burena-Crawforda (Demokratyczni Republikanie). Ukształtowało to stały element dwupartyjności amerykańskiej polityki. Te dwie siły zmierzyły się ze sobą w wyborach w 1828 roku, w których zwyciężył duet: Andrew Jackson i John C. Calhoun. Poparli ich głównie farmerzy, robotnicy i rzemieślnicy miejscy. Pod względem geograficznym uzyskali poparcie w niemal wszystkich regionach kraju, z wyjątkiem Nowej Anglii. W czasie jego prezydentury zwolennicy partii byli nazywani jacksonistami, a ich konkurenci – antyjacksonistami. Spadkobierczynią demokratycznych republikanów była Partia Demokratyczna, z ramienia której pierwszym prezydentem był Martin Van Buren.
Wybory prezydenckie Kandydat Głosy powszechne Głosy elektorskie 1796 Thomas Jefferson 31 115 68 1800 Thomas Jefferson 41 330 73 1804 Thomas Jefferson 104 110 162 1808 James Madison 124 732 122 1812 James Madison 140 431 128 1816 James Monroe 76 592 183 1820 James Monroe 87 343 231 1824 John Quincy Adams 116 296 84
Wybory do Izby Reprezentantów Liczba mandatów 1788 28 1790 30 1792 54 1794 59 1796 49 1798 46 1800 68 1802 103 1804 114 1806 116 1808 92 1810 107 1812 114 1814 119 1816 146 1818 160 1820 155
Wybory do Senatu Liczba mandatów 1788 8 1790 11 1792 14 1794 11 1796 10 1798 10 1800 17 1802 25 1804 27 1806 28 1808 27 1810 30 1812 28 1814 26 1816 30 1818 37 1820 44
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Demokratyczno-Republikańska Kategoria:Wydarzenia 1792