Ziemia Ognista () – archipelag na południowym krańcu Ameryki Południowej, obejmujący m.in. wyspę o tej samej nazwie, należący do Argentyny i Chile. Od kontynentu oddzielony jest przez wąską Cieśninę Magellana, a od Antarktydy (Ziemi Grahama) przez Cieśninę Drake’a o szerokości około 1000 km.
Powierzchnia archipelagu wynosi 73,7 tys. km².
thumb|Ziemia Ognista
Ważniejsze wyspy wyspa Ziemia Ognista (Isla Grande de Tierra del Fuego) o pow. ok. 48 tys. km² Navarino Hoste Clarence Santa Inés Desolación Riesco Picton, Lennox i Nueva Hornos Landfall Nunez Stewart Londonderry Gordon Tomas Najdalej na południe wysuniętą wyspą jest Horn ze słynnym Przylądkiem Horn.
Historia Przed przybyciem europejskich odkrywców i kolonizatorów, Ziemia Ognista zamieszkana była przez Indian z trzech grup. Zachodnią część od wyspy Stewart do zachodniej Patagonii zamieszkiwali Alakalufowie. Główną wyspę archipelagu (Ziemia Ognista) zajmowali Selk’nam, a południową część, pomiędzy kanałem Beagle a wyspami Hermite, Jaganie.
Ziemia Ognista wraz z innymi wyspami została odkryta w 1520 r. przez wyprawę Ferdynanda Magellana. Swą nazwę zawdzięcza poświacie, jaką widzieli na brzegu żeglarze płynący na statkach. Światło prawdopodobnie pochodziło od ognisk rozpalonych przez tubylców.
Cieśninę Magellana po raz drugi w historii przeszedł angielski pirat Francis Drake, co pozwoliło mu w konsekwencji złupić bogate hiszpańskie kolonie, jak Valparaiso i Limę. W odpowiedzi Hiszpania wysłała na Ziemię Ognistą Pietro Sarmiento de Gamboa, który miał za zadanie budowę fortów wzdłuż cieśniny i uniemożliwienie dalszych pirackich wypraw. Sarmiento przybył w 1584 i założył dwie kolonie: Imienia Jezus i Króla Filipa II. Jednak gdy wrócił po kilku latach, odkrył że obie wymarły z głodu.
W 1615 roku holenderscy żeglarze Willem Schouten i Jacob Le Maire odkryli alternatywną do Cieśniny Magellana drogę z Atlantyku na Pacyfik. Wiodła ona na południe od wysp, wokół przylądka, któremu nadali nazwę Horn, upamiętniając miasto Hoorn, w którym została zorganizowana ich wyprawa.
W 1833 nowo powstałe państwo Chile zgłosiło roszczenia terytorialne do archipelagu. W kolejnych latach takie roszczenia zgłosiła również Argentyna. Sytuację uporządkował dopiero traktat z Buenos Aires, podpisany w 1881 roku.
Przynależność państwowa Wschodnia część Ziemi Ognistej należy do Argentyny (stanowi terytorium federalne Ziemi Ognistej o powierzchni 21,3 tys. km² i 70 tys. mieszkańców (1991). Ośrodek administracyjny – Ushuaia. Zachodnia część – do Chile (miasta: Puerto Williams, Porvenir, Pylos i Manantiales).
Rzeźba Wyspy zbudowane są ze skał osadowych kontynentalnych i morskich. Silnie rozwinięta linia brzegowa z licznymi fiordami. W większości o charakterze wyżynnogórskim, występują w nich lodowce; stanowią przedłużenie Andów, a najwyższe kulminacje to: Monte Darwin (2469 m n.p.m.) i Monte Sarmieto (2300). Wyspy położone po stronie północno-zachodniej mają charakter bardziej nizinny.
Wody Główne rzeki to: Rio Grande, Cullen, San Martin, Chico, Claro, Antuk i Escondido. Największe jezioro to Fagnano o powierzchni 593 km².
Klimat Subpolarny o opadach od 400-500 mm w części północno-wschodniej, do 2000 mm na południowym zachodzie. Miejscami 5000 mm (Desolation). Opady są skutkiem napływania bardzo wilgotnych mas powietrza znad Oceanu Spokojnego oraz działalności chłodnego prądu morskiego, zwanego Prądem Wiatrów Zachodnich (lub Dryfem Wiatrów Zachodnich), który okrąża Antarktydę, opływając południowe brzegi Ameryki Południowej. Temperatury średnie od 10-11 °C (styczeń) do 0-2 °C (lipiec).
Fauna i flora Na północnym wschodzie głównie suche stepy subantarktyczne i kserofilne zarośla. Na południu i zachodzie lasy z udziałem bukanów oraz skąpa roślinność trawiasta, mchy, porosty i torfowiska. Najwyższe partie, średnio powyżej 700 m n.p.m. pokrywają lodowce i płaty wiecznego śniegu.
Na Ziemi Ognistej występuje jedynie pięć gatunków drzew. Większość stanowią nothofagus betuloides i nothofagus pumilio. Oprócz nich występuje również bukan chilijski, i .
W strefie przybrzeżnej żyją: kondory olbrzymie, kormorany, mewy, rybołówki, ostrygojady i albatrosy. Do świata zwierzęcego należą także: pudu, nutrie, szynszyle, krasnogonka krótkodzioba, oraz pingwiny magellańskie.
Ludność Archipelag był zamieszkany pierwotnie przez Indian z plemion Jagan, Selk’nam (Ona) i Alacaluf, ze względu na trudne warunki została skolonizowana przez potomków przybyszów z Europy dopiero w drugiej połowie XIX wieku. Obecnego podziału dokonano na mocy traktatów między Argentyną a Chile. Dziś ok. 70 tysięcy mieszkańców jest głównie pochodzenia europejskiego. Zajmują się oni hodowlą owiec i bydła, a także rybołówstwem i eksploatacją lasów. Odbywa się także wydobycie ropy naftowej, złota, rud miedzi, cynku. Istnieje niewielki przemysł petrochemiczny, mięsny, produkcja konserw rybnych.
Mimo niesprzyjających warunków klimatycznych wyspa odwiedzana jest przez turystów. Atrakcję stanowią lodowce (m.in. Martial), Park Narodowy Ziemi Ognistej oraz możliwość odbycia wycieczek w kierunku Antarktydy.
Przypisy
Kategoria:Archipelagi Oceanu Spokojnego Kategoria:Wyspy Argentyny Kategoria:Wyspy Chile (Ocean Spokojny)
Kategoria:Prowincja Ziemia Ognista, Antarktyda i Wyspy Południowego Atlantyku Kategoria:Wyspy w regionie Magallanes