right|350px|thumb|Rozmieszczenie języków austroazjatyckich Języki austroazjatyckie – rodzina językowa skupiająca języki używane w południowo-wschodniej Azji oraz na małych obszarach rozrzuconych po Indiach i Bangladeszu. Termin „austroazjatyckie” pochodzi od łacińskiego słowa , oznaczającego południe i nazwy kontynentu – Azja. Należą do niej między innymi języki: mundajskie (munda), staromalakijskie, khasyjskie, nikobarskie oraz mon-khmerskie z językiem khmerskim. Wymienić tu jeszcze można grupę mieszaną z językami czam, radai i sedang, które powstały z nawarstwienia się dialektów austroazjatyckich na substrat austronezyjski.
Z rzeczonych języków tylko wietnamski, khmerski i mon mają długą tradycję piśmienniczą, a tylko wietnamski i khmerski oficjalny status (odpowiednio w Wietnamie i Kambodży). Reszta języków austroazjatyckich jest używana przez mniejszości etniczne. Powszechnie sądzi się, że pierwotny ich zasięg obejmował południowo-wschodnią Azję i wschodnią część subkontynentu indyjskiego, a dominacja na tych ziemiach innych języków – w tym indoeuropejskich, dajskich, drawidyjskich i sino-tybetańskich jest rezultatem późniejszych migracji ludności (na dowód podaje się m.in. zapożyczenia austroazjatyckie w tybeto-birmańskich językach wschodniego Nepalu).
Podejmowano próby udowodnienia pokrewieństwa między nimi a językami austronezyjskimi, tworząc tym samym nadrodzinę języków austryckich.
Klasyfikacja Językoznawcy tradycyjnie rozdzielali języki austroazjatyckie na dwie podrodziny: mon-khmer – używanych na terenach południowo-wschodniej Azji, północno-wschodnich Indii i na Nikobarach oraz języków munda czy mundajskich – zajmujących obszary we wschodnich i środkowych Indiach i Bangladeszu.
Ethnologue identyfikuje 168 języków austroazjatyckich, z czego 147 to języki mon-khmerskie, a 21 mundajskie. Nie opublikowano jednak dowodów za taką właśnie systematyką i istnieje możliwość, iż jest ona efektem sugerowania się różnicami antropologicznymi między użytkownikami języków tych podrodzin (użytkownicy języków mon-khmerskich należą do rasy żółtej, a mundajskich prezentują wygląd typowy dla mieszkańców Indii).
Przy tym pokrewieństwo między nimi jest nadal przedmiotem dyskusji. Z dwóch współczesnych propozycji podziału, żadna nie wyróżnia podjednostki mon-khmerskiej. Ponadto niewiele dotychczas opublikowano na temat konkurencyjnych propozycji, a tym samym nie można mieć też pewności co do tutaj przedstawionych.
Klasyfikacja Gérarda Difflotha (z 1974) Najczęściej cytowana jest poniższa klasyfikacja. Oparto na niej hasło w Encyclopædia Britannica. Brakuje w niej jednak języków, które były wówczas nieznane.
mundajskie północnomundajskie korku kherwar południowomundajskie kharia-juang koraput munda mon-khmerskie wschodnio mon-khmerskie khmerski (kambodżański) pearyckie bahnaryckie katuickie wiet lub wietskie (w tym język wietnamski) północno mon-khmerskie khasi palaungickie chamuickie południowo mon-khmerskie mon aslijskie nikobarskie
Klasyfikacja Ilii Peirosa (z 2004) Klasyfikacja Peirosa ma charakter leksykostatystyczny, a więc jest oparta na procencie wspólnego słownictwa. Taka klasyfikacja nie oddaje jednak wiernie rzeczywistości, bo nie uwzględnia zapożyczeń, a tym samym może pełnić tylko funkcje pomocnicze i przygotowawcze dla właściwej klasyfikacji. nikobarskie munda-khmer mundajskie mon-khmerskie khasi jądrowe mon-khmerskie mangickie (mang i palju) wietskie północno mon-khmerskie palaungickie chmuickie środkowo mon-khmerskie khmerski pearyckie asli-bahnaryckie aslijskie mon-bahnaryckie monickie katu-bahnaryckie katuckie bahnaryckie
Klasyfikacja Gérarda Difflotha (z 2005) Jest to druga pełna klasyfikacja autorstwa Difflotha. W przeciwieństwie do Peirosa nie liczy słów o wspólnym źródłosłowie, a rekonstruuje prajęzyki kolejnych poziomów i próbuje porównać je pod względem wspólnych innowacji.
języki mundajskie koraput: 7 języków mundajskie rdzeniowe charia-juang: 2 języki północnomundajskie korku cherwar: 12 języków języki khasi-khmuickie języki khasyjskie: 3 języki. języki palaungo-chmuickie khmuickie: 13 języków języki palaungo-pakanickie pakanickie albo palju: 2 języki palaungijskie: 21 języków języki mon-khmerskie jądrowe języki khmero-wietskie języki wieto-katuickie wietskie: 10 języków katuickie: 19 języków języki khmero-bahnaryckie bahnaryckie: 40 języków języki cheryckie dialekty khmerskie pearyckie: 6 języków języki niko-monickie języki nikobarskie: 6 języków języki asli-monickie aslijskie: 19 języków monickie: 2 języki
Prócz powyższych istnieje również kilka niesklasyfikowanych języków, w południowych Chinach.
Bibliografia Peck, B. M., Comp. (1988). An Enumerative Bibliography of South Asian Language Dictionaries. Peiros, Ilia. 1998. Comparative Linguistics in Southeast Asia. Pacific Linguistics Series C-142. Canberra, Australian National University. Zide, Norman H. i Milton E. Barker. Studies in Comparative Austroasiatic Linguistics. Indo-Iranian monographs, cz. 5. Haga: Mouton, 1966. Byomkes Chakrabarti, A Comparative Study of Santali and Bengali, 1994
Linki zewnętrzne