Zarządca – w prawie gospodarczym – jest to organ postępowań: upadłościowego, restrukturyzacyjnego, cywilnego zabezpieczającego, cywilnego egzekucyjnego, karnego zabezpieczającego albo administracyjnego w sprawie osoby lub podmiotu wpisanego na listę osób i podmiotów, wobec których są stosowane środki ograniczające w związku z sytuacją na Białorusi i udziałem Białorusi w agresji wobec Ukrainy lub w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających (tzw. listę sankcyjną), ustanawiany dla ochrony szeregu celów do zarządzania przedsiębiorstwem lub gospodarstwem rolnym, a w przypadku cywilnego albo karnego postępowania zabezpieczającego – również zakładem wchodzącym w skład przedsiębiorstwa lub jego częścią albo częścią gospodarstwa rolnego, w oparciu o jedną z następujących podstaw prawnych: Prawo restrukturyzacyjne (art. 24 pr) Prawo upadłościowe (art. 40 pu) Kodeks postępowania cywilnego przepisy o zabezpieczeniu powództwa (art. 7524 kpc), przepisy o egzekucji z przedsiębiorstw i gospodarstw rolnych: z dochodów przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego (art. 106410 kpc), przez sprzedaż w całości przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego (art. 106415 kpc), Kodeks postępowania karnego (art. 292a i 292b kpk) ustawę o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego (art. 6a-6ad ustawy).
Organ ustanawiający Organem ustanawiającym zarządcę jest co do zasady sąd, za wyjątkiem karnego postępowania zabezpieczającego w postępowaniu przygotowawczym, gdzie jest nim prokurator, a także postępowania administracyjnego w sprawie osoby lub podmiotu wpisanego na listę osób i podmiotów, wobec których są stosowane środki ograniczające w związku z sytuacją na Białorusi i udziałem Białorusi w agresji wobec Ukrainy lub w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających (tzw. listę sankcyjną), gdzie organem tym jest minister właściwy do spraw gospodarki.
Wymagane kwalifikacje Zarządca wyznaczany jest co do zasady wyłącznie spośród podmiotów posiadających licencję doradcy restrukturyzacyjnego, ale wymóg ten nie dotyczy: cywilnego postępowania zabezpieczającego, postępowania administracyjnego w sprawie osoby lub podmiotu wpisanego na listę osób i podmiotów, wobec których są stosowane środki ograniczające w związku z sytuacją na Białorusi i udziałem Białorusi w agresji wobec Ukrainy lub w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających (tzw. listę sankcyjną).
Zarządca wg procedury Postępowanie restrukturyzacyjne W postępowaniu restrukturyzacyjnym zarządca ustanawiany jest w związku z odebraniem dłużnikowi prawa zarządu przedsiębiorstwem lub gospodarstwem rolnym (najczęściej w sytuacji, gdy dłużnik nie daje rękojmi należytego sprawowania zarządu). Zarządca prócz prowadzenia przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego dłużnika dokonuje czynności analogiczne do nadzorcy sądowego, tj. sporządza listę wierzytelności i przygotowuje głosowanie nad układem. Podczas głosowania opiniuje możliwość wykonania układu.
Postępowanie upadłościowe W postępowaniu upadłościowym zarządca ustanawiany jest w celu zabezpieczenia majątku dłużnika.
Cywilne postępowanie zabezpieczające lub egzekucyjne Zarządca może zostać także ustanowiony przez sąd w cywilnym postępowaniu zabezpieczającym lub egzekucyjnym. W tym drugim przypadku zarządca jest organem egzekucyjnym i funkcjonariuszem publicznym, a jego pozycja jest wówczas usytuowana pomiędzy komornikiem a syndykiem, jako że częściowo posiada on uprawnienia obu tych funkcjonariuszy i w podobnym zakresie dokonuje czynności, gdyż celem tego rodzaju egzekucji jest zarówno zbycie przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego w całości (jak w postępowaniu upadłościowym) jak też zaspokojenie wierzycieli (jak w egzekucji singularnej/komorniczej). Wszczęcie egzekucji z przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego w całości oznacza, że wszelkie inne egzekucje sądowe lub administracyjne umarzane są z mocy prawa, a jedynym wykonawczym organem egzekucyjnym pozostaje zarządca działający pod nadzorem sądu.
Karne postępowanie zabezpieczające Przymusowy zarząd przedsiębiorstwa i zarządca może zostać także ustanowiony przez sąd lub prokuratora w karnym postępowaniu zabezpieczającym, mającym na celu zabezpieczenie wykonania orzeczenia na mieniu. Zabezpieczenie wykonania orzeczenia przez ustanowienie przymusowego zarządu może nastąpić również w stosunku do przedsiębiorstwa podmiotu zbiorowego w rozumieniu ustawy z dnia 28 października 2002 r. o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary (Dz. U. z 2016 r. poz. 1541), jeśli zebrane dowody wskazują na wysokie prawdopodobieństwo, że podmiot ten może podlegać odpowiedzialności na podstawie tej ustawy. W postanowieniu określa się przedsiębiorstwo lub jego zorganizowaną część oraz wskazuje się zarządcę spośród osób posiadających licencję doradcy restrukturyzacyjnego, o której mowa w ustawie z dnia 15 czerwca 2007 r. o licencji doradcy restrukturyzacyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 883).
W postępowaniu przygotowawczym postanowienie o zabezpieczeniu przez ustanowienie przymusowego zarządu wydaje prokurator. Postanowienie podlega zatwierdzeniu przez sąd. Po wydaniu postanowienia, prokurator najpóźniej w ciągu 7 dni występuje do sądu o jego zatwierdzenie. W przedmiocie zatwierdzenia sąd rozstrzyga w ciągu 7 dni od dnia przekazania mu postanowienia. Zabezpieczenie upada z chwilą uprawomocnienia się postanowienia sądu o odmowie zatwierdzenia postanowienia. W przedmiocie zatwierdzenia postanowienia prokuratora o zabezpieczeniu orzeka na wniosek prokuratora w postępowaniu przygotowawczym sąd rejonowy, w którego okręgu prowadzi się postępowanie, a po wniesieniu aktu oskarżenia w przedmiocie zatwierdzenia orzeka sąd, przed którym sprawa się toczy. Po wniesieniu aktu oskarżenia postanowienie o zabezpieczeniu przez ustanowienie przymusowego zarządu wydaje sąd, przed którym sprawa się toczy. Na postanowienie sądu w przedmiocie zatwierdzenia postanowienia o zabezpieczeniu lub w przedmiocie zabezpieczenia stronom, pokrzywdzonemu oraz właścicielowi lub osobie kierującej przedsiębiorstwem w jego imieniu przysługuje zażalenie.
Zarządca zapewnia ciągłość pracy zabezpieczonego przedsiębiorstwa oraz przekazuje sądowi lub prokuratorowi posiadane informacje mające znaczenie dla toczącego się postępowania, w szczególności o sposobie i okolicznościach wykorzystania tego przedsiębiorstwa do popełnienia przestępstwa lub ukrycia osiągniętej z niego korzyści oraz o rzeczach i dokumentach mogących stanowić dowód w sprawie. Zarządca sporządza spis składników majątku i praw majątkowych przedsiębiorstwa i przekazuje go prokuratorowi lub sądowi, który wydał postanowienie o zabezpieczeniu. Właściciel lub inna osoba kierująca przedsiębiorstwem w jego imieniu może wnosić do prokuratora lub sądu, który wydał postanowienie o zabezpieczeniu, o wyłączenie określonych składników majątku lub praw majątkowych z zabezpieczenia. Na postanowienie w przedmiocie wyłączenia określonych składników majątku lub praw majątkowych z zabezpieczenia stronom, pokrzywdzonemu oraz właścicielowi lub innej osobie kierującej przedsiębiorstwem w jego imieniu przysługuje zażalenieart. 292a-292b Kodeksu postępowania karnego.
Postępowanie administracyjne w sprawie osoby lub podmiotu wpisanego na listę osób i podmiotów, wobec których są stosowane środki ograniczające w związku z sytuacją na Białorusi i udziałem Białorusi w agresji wobec Ukrainy lub w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających (tzw. listę sankcyjną) Zarządca może być także ustanowiony w drodze decyzji ministra właściwego do spraw gospodarki w postępowaniu administracyjnym w sprawie osoby lub podmiotu wpisanego na listę osób i podmiotów, wobec których są stosowane środki ograniczające w związku z sytuacją na Białorusi i udziałem Białorusi w agresji wobec Ukrainy lub w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających, prowadzoną przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych (tzw. listę sankcyjną), do wykonywania: tymczasowego zarządu przymusowego w celu zbycia środków finansowych, funduszy lub zasobów gospodarczych w rozumieniu rozporządzenia 765/2006 lub rozporządzenia 269/2014, gdy jest to niezbędne dla zapewnienia funkcjonowania podmiotu gospodarczego prowadzącego przedsiębiorstwo na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w celu: utrzymania miejsc pracy w tym przedsiębiorstwie, lub utrzymania w zakresie działalności tego przedsiębiorstwa świadczenia usług użyteczności publicznej lub wykonywania innych zadań o charakterze publicznym, lub ochrony interesu ekonomicznego państwa, albo zarządu w celu przejęcia na rzecz Skarbu Państwa lub podmiotu innego niż Skarb Państwa własności środków finansowych, funduszy lub zasobów gospodarczych w rozumieniu rozporządzenia 765/2006 lub rozporządzenia 269/2014 należących do osoby albo podmiotu wpisanych na listę, jeżeli jest to niezbędne dla ochrony ważnego interesu publicznego, ochrony interesu ekonomicznego państwa lub ze względu na zapewnienie bezpieczeństwa państwa.
Zobacz też Zarządca przymusowy nieruchomości
Przypisy
Kategoria:Prawo gospodarcze