HMS Kelvin

HMS Kelvin – brytyjski niszczyciel z okresu II wojny światowej, należący do typu K (J/K/N), w służbie Royal Navy w latach 1939–1949. Nosił znaki taktyczne F37, później G37. Podobnie jak inne okręty tego typu, służył głównie na Morzu Śródziemnym. Był jednym z dwóch niszczycieli typu K, które przetrwały wojnę.

Za służbę przyznano HMS „Kelvin” 8 wyróżnień battle honours (honorów bitewnych): Atlantyk 1940, Spartivento 1940, Kreta 1941, Morze Śródziemne 1941–1943, Syrta 1942, konwoje maltańskie 1942, Normandia 1944, Morze Egejskie 1944.

Budowa

Okręt zamówiono w kwietniu 1937 i stępkę pod jego budowę położono 5 października 1937 w stoczni Fairfield Shipbuilding and Engineering Company w Govan w Szkocji, a kadłub wodowano 19 stycznia 1939. Okręt wszedł do służby w Royal Navy 27 listopada 1939Daty budowy i wejścia do służby według M.J. Whitley, Zerstörer im Zweiten Welkrieg, Stuttgart, 1997, , s. 114 i innych. Według G. Mason, op.cit., wszedł do służby we wrześniu 1939.. Był to drugi okręt noszący tę nazwę. W tej samej stoczni budowano też równocześnie niszczyciel HMS „Juno” identycznego typu J. Koszt budowy bez uzbrojenia i wyposażenia łączności wyniósł 391.046 funtówGeoffrey B Mason, HMS KELVIN – K-class Destroyer w serwisie naval-history.net..

Służba Morze Północne 1939–1940 HMS „Kelvin” wszedł do służby wkrótce po wybuchu II wojny światowej i po szkoleniu 10 stycznia 1940 wszedł w skład 9. Dywizjonu 5. Flotylli Niszczycieli, dowodzonej przez kmdra Louisa Mountbattena, grupującej okręty typu K. Flotylla ta wchodziła w skład Floty Metropolii (Home Fleet), bazując początkowo głównie w Scapa Flow. Przez pierwsze miesiące razem z niszczycielami flotylli przeważnie patrolował i eskortował konwoje na Morzu Północnym, kilkakrotnie też atakował bezskutecznie okręty podwodne. W czasie remontu uszkodzonego 14 grudnia 1939 HMS „Kelly”, „Kelvin” był okrętem flagowym flotylliNaval Events, 15-30 September 1939.. 16 stycznia 1940 „Kelvin” miał kolizję z niszczycielem „Kimberley”, po czym był naprawiany w Clyde do 2 lutego 1940Naval Events, 16-31 January 1940.. W marcu 1940 ponownie miał naprawiane poszycie.

Tuż przed niemieckim atakiem na Norwegię, 8 kwietnia „Kelvin” patrolował w rejonie Stavanger z krążownikami HMS „Arethusa” i „Galatea” i niszczycielami brytyjskimi i polskimiNiszczyciele „Afridi”, „Gurkha”, „Sikh”, „Mohawk”, „Zulu”, „Cossack”, „Kashmir”, „Kelvin” i polskie OORP „Grom”, „Błyskawica” i „Burza” – Don Kindell, NAVAL EVENTS, APRIL 1940, Part 1 of 4 w serwisie naval-history.net [dostęp 2009-07-10]., lecz bez kontaktu z nieprzyjacielem. Wraz z „Burzą” atakował domniemany okręt podwodny, który okazał się prawdopodobnie wrakiem. 9 kwietnia siły te dołączyły na Morzu Północnym do sił głównych adm. Forbesa, lecz o godz. 4 rano tego dnia „Kelvin” miał kolizję z niszczycielem „Kashmir”, uszkadzając sobie dziób. Remont trwał do 25 maja 1940Don Kindell, NAVAL EVENTS, APRIL1940, Part 2 of 4 w serwisie naval-history.net [dostęp 2009-07-10].. Zmieniono mu wówczas znak taktyczny z F37 na G37.

Po remoncie, „Kelvin” powrócił do zadań eskortowych i patrolowania w północnych rejonach Wielkiej Brytanii, a także eskortowania głównych sił Home Fleet. 31 sierpnia 1940 „Kelvin” pod flagą komandora Mountbattena wraz z HMS „Jupiter”, „Jackal” i „Vortigern” osłaniał niszczyciele 20. Flotylli w akcji minowania wód holenderskich na północny zachód od Texel, podczas której utracono na niemieckich minach niszczyciele „Esk” i „Ivanhoe”. 1 września „Kelvin” dobił torpedą ciężko uszkodzony „Ivanhoe”, następnie brał udział w holowaniu uszkodzonego 1 August, Thursday..

Od początku października został przydzielony do Dowództwa Zachodnich Podejść. W nocy 10–11 października 1940 wziął udział w operacji Medium, ostrzeliwując wraz z pancernikiem HMS „Revenge” i niszczycielami 5. Flotylli port w CherbourguOperacja Medium – pancernik HMS „Revenge”, niszczyciele HMS „Javelin”, „Jaguar”, „Jupiter”, „Kashmir”, „Kelvin”, „Kipling”, ścigacze okrętów podwodnych MA/SB 40, 42, 43, 44, 45, 46, 51, pod osłoną innych okrętów – Don Kindell, NAVAL EVENTS, OCTOBER 1940, Part 1 of 2 w serwisie naval-history.net [dostęp 2009-07-10].. W nocy 17–18 października wraz z niszczycielami 5. Flotylli i dwoma krążownikami wziął udział w potyczce z niemieckimi niszczycielami „Hans Lody”, „Karl Galster” i „Friedrich Ihn”, z dużej odległości, bez strat po obu stronachKrążowniki HMS „Newcastle”, „Emerald”, niszczyciele HMS „Jackal”, „Jupiter”, „Kashmir”, „Kelvin”, „Kipling” – Don Kindell, NAVAL EVENTS, OCTOBER 1940, Part 2 of 2 w serwisie naval-history.net [dostęp 2009-07-10]..

Morze Śródziemne 1940 23 listopada 1940 „Kelvin” wraz z HMS „Jaguar” został przebazowany do Gibraltaru i czasowo przydzielony do 8 Flotylli Niszczycieli, w celu wsparcia operacji Collar dowozu zaopatrzenia na Maltę. Brał w niej udział w składzie Zespołu H, eskortując m.in. lotniskowiec „Ark Royal” (podczas tej operacji doszło do starcia koło przylądka Spartivento).

Morze Północne 1940–1941 W grudniu 1940 „Kelvin” powrócił na wody Metropolii, eskortując konwoje i patrolując z bazy Plymouth w składzie sił Podejść Południowo-Zachodnich. 28 i 29 marca 1941 osłaniał operacje GX i GY stawiania min pod Brestem.

Morze Śródziemne 1941–1943 W kwietniu 1941 „Kelvin” został przeniesiony z 5. Flotyllą oraz krążownikiem HMS „Dido” i stawiaczem min HMS „Abdiel” do Floty Śródziemnomorskiej i 28 kwietnia dotarł na Maltę, w osłonie operacji Dunlop dostarczenia samolotów na Maltę z Gibraltaru. Na Malcie został włączony do Zespołu K (Force K) dowodzonego przez Louisa Mountbattena, działającego przeciwko żegludze pomiędzy Włochami a Afryką (w jego skład wchodziły wówczas niszczyciele HMS „Kelly”, „Kelvin”, „Kipling”, „Kashmir”, „Jackal”, „Jersey” i krążownik „Gloucester”). Po pierwszej akcji zespołu, między 2 a 9 maja „Kelvin” z częścią niszczycieli został zablokowany w porcie Valletcie na skutek zatonięcia w wejściu do portu niszczyciela „Jersey” i zaminowania wód. 9 maja niszczyciele wzięły udział w osłonie płynącego na Maltę konwoju operacji Tiger i 10 maja 1941 „Kelvin” wraz z „Jackal”, „Kashmir”, „Kipling” i „Kelly” bombardował Bengazi, po czym okręty były atakowane nieskutecznie przez samoloty niemieckie1 May, Thursday..

Od 21 maja 1941 „Kelvin” z zespołem K uczestniczył w bitwie o Kretę, przydzielony do zespołu A-1, głównie patrolując i osłaniając siły, bez kontaktu z wrogiem. W nocy 28/29 maja wraz z HMAS „Napier”, „Nizam” i HMS „Kandahar” ewakuował 608 żołnierzy ze Sfakii do Aleksandrii (jako Zespół C). 30 maja podczas kolejnego rejsu został uszkodzony bliskim wybuchem niemieckiej bomby lotniczej niedaleko Aleksandrii, po czym był remontowany w Bombaju od czerwca do grudnia 19411 May, Thursday.. Po remoncie wszedł w skład 7. Flotylli Niszczycieli, wracając w styczniu 1942 do Aleksandrii.

W styczniu 1942 brał udział w operacjach konwojowych MF-3 i MF-4 na Maltę, w lutym MF-5. 22 marca 1942 brał udział w II bitwie pod Syrtą, w osłonie konwoju na Maltę MW-10, nie dopuszczając przeważających włoskich sił do konwoju.

16 kwietnia 1942 wraz z „Kipling” wziął udział w operacji Lighter, wysadzając w Kuphorisi na Krecie desant 11. Batalionu Royal Marines w celu zniszczenia radiostacji. 12–16 czerwca 1942 brał udział w zakończonej niepowodzeniem operacji Vigorous – osłonie konwoju z Aleksandrii na Maltę, podczas której dochodziło do licznych starć z lotnictwem.

13 sierpnia 1942 wraz z krążownikami HMS „Arethusa” i „Cleopatra” i niszczycielami „Javelin”, „Sikh” i „Zulu” bombardował Rodos (operacja dywersyjna dla konwoju operacji Pedestal)Seekrieg 1942, August..

Wszedł następnie w skład Zespołu K (Force K), działającego z Malty. 2 grudnia 1942 wziął udział w składzie Zespołu K, wraz z niszczycielami „Jervis”, „Nubian” i „Javelin” w potyczce, w której zatopiono włoski torpedowiec koło wysp Karkanna, ratujący rozbitków i dobito uszkodzony przez lotnictwo parowiec „Veloce” (5451 BRT).

W składzie Zespołu K „Kelvin” 8/9 stycznia 1943 zatopił wraz z niszczycielem „Nubian” 3 szkunery, 16 stycznia wraz z „Javelin” i „Nubian” zatopił transportowiec „D’Annunzio” (4537 BRT) koło Lampedusy, a 20 stycznia wraz z „Javelin” zatopił pod Trypolisem kilka małych włoskich statków i pomocniczych trałowców. W nocy 22/23 stycznia z krążownikami „Cleopatra” i „Euryalus” oraz niszczycielami „Jervis”, „Nubian” i „Javelin” ostrzeliwał drogi odwrotu włoskich jednostek pancernych pod ZuaraSeekrieg 1943, Januar..

W kolejnych miesiącach nadal działał na Morzu Śródziemnym. 5 i 7 kwietnia osłaniał z HMS „Paladin” stawianie min przez HMS „Abdiel” w kanale Skerki.

Wody brytyjskie 1944 W czerwcu 1943 skierowany do remontu w Chatham w Wielkiej Brytanii, trwającego do marca 1944. Przydzielony następnie do 23. Flotylli Niszczycieli Home Fleet w Scapa Flow, brał udział w ćwiczeniach Zespołu S przed inwazją. Wziął następnie udział lądowaniu w Normandii, eskortując siły desantowe i wspierając od 6 czerwca 1944 artylerią wojska na odcinku Sword. 10 czerwca podczas patrolu, ścigał niemieckie kutry torpedowe po ataku na konwój koło wyspy Wight, lecz bezskutecznie. 12 czerwca zawiózł w rejon walk premiera Winstona Churchilla i generała Smutsa. Pełnił następnie dalej służbę na wodach kanału La Manche, z Plymouth. We wrześniu przeszedł krótki remont w Sheerness.

Morze Śródziemne 1944–1945 W październiku 1944 „Kelvin został przeniesiony ponownie na Morze Śródziemne, w skład 14 Flotylli Niszczycieli. Brał udział w walkach o wyspy na wschodnim Morzu Śródziemnym. Brał udział w operacjach na wodach Dodekanezu, m.in. bombardował Tilos w listopadzie 1944. W grudniu zatopił z niszczycielem HMS „Tuscan” dwie barki desantowe. Pozostał na tym obszarze do końca wojny.

Po wojnie „Kelvin” powrócił do Wielkiej Brytanii. W styczniu 1946 wycofano go do rezerwy w Dartmouth, następnie w Harwich. W lutym 1948 skreślony z listy floty i sprzedany na złom do West of Scotland Shipbreakers, po czym 6 kwietnia 1949 przybył do stoczni złomowej w Troon.

DowódcyHMS Kelvin (F 37) w serwisie uboat.net [dostęp 2009-07-10].: 26 października 1939 – 23 czerwca 1940: Lt Cdr (kmdr ppor) John L. Machin 23 czerwca 1940 – 24 kwietnia 1942: Cdr (kmdr por.) John H. Allison 24 kwietnia 1942 – 24 marca 1943: Cdr (kmdr por.) Michael Southcote Townsend 24 marca 1943 – ok. czerwca 1943 (remont): Lt. Cdr (kmdr ppor.) John Travis Beaufoy Birch 7 lutego 1944 – lipiec 1945: Lt. Cdr (kmdr ppor.) Robert Meryon William MacFarlan

Dane techniczne Uzbrojenie Uwaga – informacje dotyczące zmian uzbrojenia i wyposażenia odnoszą się ogólnie do okrętów typu K, daty zmian w przypadku konkretnego okrętu są orientacyjne.

6 dział 120 mm QF Mk XII na podwójnych podstawach CP Mk XIX, osłoniętych maskami (3xII) długość lufy: L/45 (45 kalibrów), donośność maksymalna 15 520 m, kąt podniesienia +40°, masa pocisku 22,7 kg

1 działo plot. 102 mm QF Mk V na podstawie HA Mk III (między 1940/41 a 1942/43 zamiast aparatu torpedowego) długość lufy: L/45, kąt podniesienia +80°, masa pocisku 14,06 kg

4 automatyczne armaty przeciwlotnicze 40 mm Vickers Mk VIII („pom-pom”) poczwórnie sprzężone na podstawie Mk VII (1xIV) 2-10 automatycznych działek plot. 20 mm Oerlikon 20 mm (od 1941, ilość stopniowo wzrastała, 2xI do 6xI, później 4xII i 2xI) 8 wkm plot. 12,7 mm Vickers Mk III (2xIV) (do 1941) 10 wyrzutni torpedowych 533 mm w dwóch aparatach torpedowych PR Mk II (2xV), 10 torped Mk IX (pomiędzy 1940/41 a 1942/43 – 5 wyrzutni) 1 zrzutnia na 6 bomb i 2 miotacze bomb głębinowych (20-45 bomb głębinowych)

Wyposażenie hydrolokator Asdic system kierowania ogniem artylerii: dalocelownik (DCT) i główny dalmierz (na nadbudówce dziobowej) radar dozoru ogólnego Typ 286 (od 1941, na głównym maszcie), później Typ 291 radar kierowania ogniem plot. Typ 285 (od 1941, na stanowisku dalmierza) radar dozoru nawodnego Typ 271 (w II połowie wojny, na śródokręciu) radar dozoru nawodnego Typ 293 (pod koniec wojny na maszcie głównym)

Uwagi

Przypisy

Bibliografia