Seweryn Franciszek Światopełk-Czetwertyński herbu Pogoń Ruska (ur. 18 kwietnia 1873 w Warszawie, zm. 19 czerwca 1945 w Edynburgu) – polski polityk narodowy okresu II RP, wicemarszałek Sejmu, ziemianin, działacz gospodarczy i społeczny, właściciel m.in. Hotelu Europejskiego w Warszawie. Wicemarszałek Sejmu II i III kadencji, poseł na Sejm I, II i III kadencji w II RP z ramienia Związku Ludowo-Narodowego oraz Stronnictwa Narodowego.
Życiorys Urodził się w Warszawie w arystokratycznej rodzinie. Był synem księcia Włodzimierza Ludwika (1837–1918), uczestnika powstania styczniowego, i Marii Wandy z Uruskich herbu Sas.
Ukończył gimnazjum realne i agronomię na politechnice w Rydze. W trakcie studiów został przyjęty do korporacji akademickiej ArkoniaKsięga Pamiątkowa Arkonii 1879–1929.. Następnie studiował na Uniwersytecie w Bonn.
Wydawca i współwłaściciel „Gazety Warszawskiej” i „Reformy”. W 1904 został wiceprezesem warszawskiego Towarzystwa Dobroczynności. Od 1905 był członkiem Ligi Narodowej.
W styczniu 1903 utworzył m.in. wraz z Maurycym Spokornym, Maciejem Mikołajem Radziwiłłem i Michałem Woronieckim Towarzystwo Akcyjne Tramwajów Miejskich w Warszawie, które w tym samym roku uzyskało koncesję na budowę i eksploatację sieci tramwajów elektrycznych w tym mieście. Inwestycję realizował niemiecki koncern „Siemens i Halske”. Pierwszą linię otwarto 26 III 1908 roku.
W 1906 wybrano go posłem do rosyjskiej Dumy. W latach 1907–1917 prezes Centralnego Towarzystwa Rolniczego, prezes Warszawskiego Towarzystwa Cyklistów, a od 1914 także pierwszy prezes Centralnego Komitetu Obywatelskiego (do 1915).
Po wybuchu I wojny światowej, od 1915 był pełnomocnikiem Centralnego Komitetu Obywatelskiego w Rosji, występował za autonomią Królestwa Polskiego w ramach Imperium Rosyjskiego, później bronił idei całkowitej niepodległości Polski.
Po załamaniu się frontu rosyjskiego w 1915 bezskutecznie protestował przeciwko stosowanej przez Rosjan w Królestwie Polskim taktyce „spalonej ziemi”. Przebywając w Petersburgu brał udział w pertraktacjach prowadzonych z wojskowymi władzami rosyjskimi na temat formowania armii polskiej w Rosji. Członek Rady Polskiej Zjednoczenia MiędzypartyjnegoLudwik Bazylow, Polacy w Petersburgu, 1984, s. 430.. W 1918 został aresztowany przez bolszewików i przebywał w więzieniu w Homlu.
Od 1918 w Związku Ziemian. Był członkiem Komitetu Narodowego Polskiego (1914–1917)Roman Dmowski, Polityka polska i odbudowanie państwa t. II, Warszawa 1988, s. 202..
W międzywojennej Polsce był właścicielem majątku Suchowola liczącym 81.000 ha i fabryki wódek, prowadził Hotel Europejski w Warszawie, był właścicielem Dynasów. Zasiadał również w Sejmie II RP, kolejno w kadencjach: I (1922–1927), II (1928–1930) i III (1930–1935). Od marca 1928 do października 1931 był wicemarszałkiem SejmuGątarczyk A., Seweryn Książę Czetwertyński, Biografia, Radzyń Podlaski 2007.. Publikował m.in. w „Gazecie Rolniczej”, „Gazecie Warszawskiej” i „Przeglądzie Narodowym”.
Po agresji III Rzeszy i ZSRR na Polskę we wrześniu 1939 przeniósł się na stałe do Suchowoli, gdzie 20 marca 1941 został aresztowany przez Gestapo. Więziony na zamku w Lublinie, od 7 kwietnia 1941 w Auschwitz, a od 8 kwietnia 1944 w Buchenwaldzie, gdzie 11 kwietnia 1945 został wyzwolony przez wojska amerykańskie. Następnie wyjechał do Wielkiej Brytanii. Tutaj, z powodu wycieńczenia spowodowanego warunkami obozowymi, dwa miesiące później zmarł w Edynburgu, w szpitalu polskim im. I. Paderewskiego.
Pochowany został na tamtejszym cmentarzu Mount Vernon. Jego symboliczny grób znajduje się na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (pod murem II-grób 18/19). mały|Grób Włodzimierza Czetwertyńskiego-Światopełka i symboliczny Seweryna Czetwertyńskiego na cmentarzu Powązkowskim
Rodzina Od 1898 żonaty z Zofią z hr. Przezdzieckich (1879–1949), córką Gustawa, współzałożyciela i prezesa Warszawskiego Pogotowia Ratunkowego. Mieli siedmioro dzieci: Włodzimierz (1907–1965), Stefan (1910–1978), Maria (1899–1991), Barbara (1900–1970, żona Remigiusza Adama Grocholskiego, ppłk. WP i AK, w czasie II wojny światowej komendanta „Wachlarza”), Anna z męża Potocka (1902–1987), Elżbieta z męża Plater-Zyberk (1905–1971) i Krystyna (1918–1994, ps. Czet, żołnierz 1. pułku szwoleżerów AK, uczestniczka powstania warszawskiego).
Przypisy
Bibliografia Czetwertyński Seweryn w: Kto był kim w Drugiej Rzeczypospolitej (redakcja naukowa Jacek M. Majchrowski przy współpracy Grzegorza Mazura i Kamila Stepana), Warszawa 1994, wyd. BGW, s. 258, biogram opracował Czesław Brzoza Czetwertyński-Światopełk książę Seweryn Franciszek 1873-1945 - biogram w bazie Sejmu RP Publikacje Seweryna Czetwertyńskiego w serwisie Polona.pl
Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Bonn Kategoria:Absolwenci Politechniki Ryskiej Seweryn Kategoria:Członkowie Ligi Narodowej Kategoria:Członkowie Centralnego Towarzystwa Rolniczego Kategoria:Członkowie Komitetu Narodowego Polskiego (1914–1917) Kategoria:Członkowie Rady Polskiej Zjednoczenia Międzypartyjnego Kategoria:Deputowani do I Dumy Państwowej Imperium Rosyjskiego Kategoria:Polscy deputowani do Dumy Państwowej Imperium Rosyjskiego Kategoria:Członkowie Centralnego Komitetu Obywatelskiego w Warszawie Kategoria:Działacze ziemiańscy II Rzeczypospolitej Kategoria:Politycy Związku Ludowo-Narodowego Kategoria:Politycy Stronnictwa Narodowego Kategoria:Posłowie na Sejm I kadencji (1922–1927) Kategoria:Posłowie na Sejm Ustawodawczy (1919–1922) Kategoria:Wicemarszałkowie Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej II kadencji (1928–1930) Kategoria:Polscy korporanci Kategoria:Polscy działacze kolarscy Kategoria:Więźniowie KL Auschwitz Kategoria:Więźniowie zamku lubelskiego (okupacja niemiecka) Kategoria:Więźniowie KL Buchenwald Kategoria:Polscy więźniowie niemieckich obozów koncentracyjnych Kategoria:Upamiętnieni symbolicznym grobem na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1873 Kategoria:Zmarli w 1945 Kategoria:Wicemarszałkowie Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej III kadencji (1930–1935)