Cnephaeus – rodzaj ssaków z podrodziny mroczków (Vespertilioninae) w obrębie rodziny mroczkowatych (Vespertilionidae).
Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Afryce i Eurazji.
Morfologia Długość ciała (bez ogona) 45–82 mm, długość ogona 34–65 mm, długość ucha 9,5–22 mm, długość tylnej stopy 6,9–18 mm, długość przedramienia 33,2–58 mm; masa ciała 8–35 g.
Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1829 roku niemiecki przyrodnik i paleontolog Johann Jakob Kaup w publikacji własnego autorstwa zatytułowanej Zarys historii ewolucji i systemu naturalnego europejskiego świata zwierząt: Część pierwsza, która zawiera latające ssaki i ptaki wraz ze wskazaniem pochodzenia tych ostatnich od płazów. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) mroczek późny (C. serotinus).
Etymologia Cnephaeus: gr. κνεφαιος knephaios ‘ciemny, ponury’. Noctula: ‘nietoperz’, od , noctis ‘noc’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Vespertilio serotinus . Cateorus: gr. κατηορος katēoros ‘zwisający, wiszący’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Vespertilio serotinus . Exochura: gr. εξοχος exokhos ‘sterczący’; ουρα oura ‘ogon’. Gatunek typowy: nie wyznaczony. Amblyotus: gr. αμβλυς amblus ‘tępy’, od αμβλυνω amblunō ‘stępić’; ους ous, ωτος ōtos ‘ucho’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Amblyotus atratus (= Vesperus nilssoni ). Pachyomus: gr. παχυς pakhus ‘wielki, gruby’; ωμος ōmos ‘ramię, bark’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Scotophilus pachyomus . Nyctiptenus (Nyctiptennis): gr. νυκτι- nukti- ‘nocny’, od νυξ nux, νυκτος nuktos ‘noc’; πτηνος ptēnos ‘skrzydlaty’, od πτερον pteron ‘skrzydło’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Vespertilio smithii (= Vespertilio hottentotus ). Rhinopterus: gr. ῥις rhis, ῥινος rhinos ‘nos, pysk’; -πτερος -pteros ‘-skrzydły’, od πτερον pteron ‘skrzydło’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Glauconycteris floweri . Scabrifer: ‘szorstki’; ferus ‘dzikie zwierzę’. Pareptesicus: gr. παρα para ‘blisko, obok’; rodzaj Eptesicus . Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Vesperugo (Vesperus) pachyotis .
Podział systematyczny Eptesicus (który obejmował Cnephaeus w randze podrodzaju) jest parafiletyczny w stosunku do Histiotus. Histiotus jest uznawany za odrębny rodzaj na podstawie jego różnic morfologicznych, a Eptesicus został podzielony na trzy rodzaje (Eptesicus, Cnephaeus i Neoeptesicus), aby uniknąć parafiletyczności.
Do tak zdefiniowanego rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki: Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; DO – długość ogona (bez ogona); DP – długość przedramienia; MC – masa ciała StatusIUCNCnephaeus floweri(de Winton, 1901)mroczek rogoskórygatunek monotypowywschodni Sudan i południowo-zachodnia Mauretania (1 zapis); być może MaliDC: 4,5–4,7 cmDO: 3,4–3,6 cmDP: 3,3–3,8 cmMC: brak danychCnephaeus platyops(O. Thomas, 1901)mroczek skrytygatunek monotypowypołudniowo-zachodnia Nigeria, wyspa Bioko (Gwinea Równikowa) i Senegal (nieokreślona lokalizacja)DC: 6–7,5 cmDO: 4–4,9 cmDP: 4,5–5,2 cmMC: brak danychCnephaeus hottentotus(A. Smith, 1833)mroczek długoogonowy3 podgatunkipołudniowo-zachodnia Kenia, północno-wschodnia Zambia, południowo-zachodnia Angola, zachodnia Namibia, południowe Malawi, północno-zachodni Mozambik, Zimbabwe, zachodnia i wschodnia Południowa Afryka i Lesotho; prawdopodobnie EswatiniDC: 6,2–7,7 cmDO: 3,8–5,8 cmDP: 4,5–5,4 cmMC: 10,8–24 gCnephaeus ognevi(Bobrinski, 1918)mroczek kaspijskigatunek monotypowyKaukaz Południowy, północno-zachodni i północno-wschodni Iran, południowy Kazachstan, Uzbekistan, Turkmenistan, zachodni Kirgistan, Tadżykistan, północno-zachodni Afganistan, północny Pakistan i północno-zachodnie Indie (Dżammu i Kaszmir); zakres wysokości: 895–3200 m n.p.m.DC: 6,2–6,5 cmDO: 4,5–5,2 cmDP: 4,2–4,7 cmMC: brak danychCnephaeus anatolicusFelten, 1971mroczek anatolijskigatunek monotypowywyspa Rodos (Grecja), południowa Turcja, północno-wschodni Cypr, północna Syria, Liban, północny i wschodni Irak oraz zachodni i południowy Iran; zakres wysokości: 0–1850 m n.p.m.DC: 6,6–7,2 cmDO: 4,9–5,7 cmDP: 4,6–5 cmMC: około 14,3 gCnephaeus bottae(W.C.H. Peters, 1869)mroczek szczelinowy5 podgatunkówpółnocno-wschodni Egipt (Delta Nilu i Synaj), Lewant (południowy Izrael i południowo-zachodnia Jordania), Półwysep Arabski, obszar Mezopotamii (Syria, Irak i Kuwejt) i południowo-wschodni Iran; zakres wysokości: 0–2100 m n.p.m.DC: 5,6–6,7 cmDO: 4,4–5,4 cmDP: 3,8–4,7 cmMC: 8–9 gCnephaeus kobayashiiMori, 1928mroczek koreańskigatunek monotypowyendemit Korei Północnej: znany tylko z obszaru PjongjanguDC: 6–6,3 cmDO: 4,6–4,8 cmDP: brak danychMC: brak danychcentruj|150pxCnephaeus isabellinus(Temminck, 1840)mroczek pustynny2 podgatunkipołudniowa Portugalia, południowa Hiszpania, północne i środkowe Maroko, Tunezja, Algieria, północno-zachodnia Libia i Wyspy Kanaryjskie (wyspa Lanzarote); zakres wysokości: 0–1800 m n.p.m.DC: 6,2–7,6 cmDO: 4,3–5,6 cmDP: 4,4–5,4 cmMC: 15–27 gcentruj|150pxCnephaeus pachyomus(Tomes, 1857)mroczek pakistański4 podgatunkipołudniowo-wschodni Iran, północno-wschodni Afganistan na wschód do Nagalandu (północno-wschodnie Indie), Chin, południowej Mongolii, Półwyspu Koreańskiego, Tajwanu i północnej Azji Południowo-Wschodniej; zakres wysokości: 460–2340 m n.p.m.DC: 7,3–8 cmDO: 5–6 cmDP: 4,9–5,7 cmMC: 15–35 gcentruj|150pxCnephaeus serotinus(von Schreber, 1774)mroczek późny3 podgatunkiEuropa i śródziemnomorskie wyspy, na północ do południowo-wschodniej Szwecji, na wschód do Azji Środkowej i północno-zachodnich Chin (Sinciang), na południe do Turcji, Lewantu, Kaukazu i Iranu; zakres wysokości: 0–1440 m n.p.m.DC: 6,2–8,2 cmDO: 3,9–6,5 cmDP: 4,8–5,8 cmMC: 18–25 gcentruj|150pxCnephaeus nilssoni(von Keyserling & J.H. Blasius, 1839)mroczek pozłocistygatunek monotypowywschodnia Francja i Norwegia na wschód do północnej Mongolii, Rosji (do Kamczatki) i północnej Japonii, na południe do Kaukazu, północno-zachodniego Iranu, północnego Kazachstanu, Półwyspu Koreańskiego i północnych Chin; zakres wysokości: 0–2920 m n.p.m.DC: 5,4–6,8 cmDO: 3,5–5 cmDP: 3,7–4,4 cmMC: 9–13 gCnephaeus tateiEllerman & Morrison-Scott, 1951mroczek ponurygatunek monotypowyendemit Indii: znany tylko z miejsca typowego w Dardżyling (Bengal Zachodni)DC: około 4,8 cmDO: około 4,6 cmDP: około 4,3 cmMC: brak danychCnephaeus gobiensisBobrinski, 1926mroczek gobijski2 podgatunkipółnocno-zachodni Iran, północno-wschodni Afganistan, północny Pakistan (Gilgit), Indie (zapis niepewny), Kazachstan, Kirgistan, Tadżykistan, południowa Rosja (Tuwa), zachodnia i południowa Mongolia oraz północno-zachodnie i północne Chiny; zakres wysokości: 200–3350 m n.p.m.DC: 4,9–6,7 cmDO: 3,8–5,1 cmDP: 3,7–4,4 cmMC: 9–15 gCnephaeus japonensis Imaizumi, 1953mroczek japońskigatunek monotypowyendemit Japonii: środkowe Honsiu; zapis z wyspy Hegura-jima prawdopodobnie stanowił osobnik zabłąkany; zakres wysokości: powyżej 700 m n.p.m.DC: 5,4–6,8 cmDO: 3,5–4,3 cmDP: 3,8–4,1 cmMC: brak danychCnephaeus pachyotis(Dobson, 1871)mroczek grubouchygatunek monotypowyChiny (Tybet, Qinghai, Gansu, Ningxia i Syczuan), Bangladesz, Indie (Meghalaya i Mizoram) i północno-zachodnia Tajlandia; być może Mjanma; zakres wysokości: – m n.p.m.DC: 5,5–5,7 cmDO: 4–4,1 cmDP: 3,8–4,5 cmMC: brak danych Kategorie IUCN: – gatunek najmniejszej troski, – gatunek narażony, – gatunki o nieokreślonym stopniu zagrożenia.
Opisano również gatunki wymarłe w czasach prehistorycznych: Eptesicus aurelianensis (Niemcy; miocen) Eptesicus campanensis (Francja; miocen) Eptesicus chutamasae (Tajlandia; plejstocen) Eptesicus inexspectatus (Kazachstan; miocen) Eptesicus kowalskii (Polska; pliocen) Eptesicus mossoczyi (Polska; pliocen) Eptesicus praeglacialis (Rumunia; plejstocen)
Uwagi
Przypisy Nazwy zwyczajowe za:
Bibliografia
Kategoria:Mroczkowate Kategoria:Taksony opisane przez Johanna Jakoba Kaupa