Parafia Świętej Trójcy w Bieździedzy – parafia rzymskokatolicka znajdująca się w diecezji rzeszowskiej w dekanacie Brzostek.
Wieś parafialna Bieździedza Średniowiecze Są ślady, że jeszcze przed założeniem klasztorów benedyktyńskich za Bolesława Chrobrego, a nawet przed wprowadzeniem chrześcijaństwa przez Mieczysława I, pierwszymi „misyonarzami”, którzy przygotowywali Lechitów do przyjęcia nowej wiary, byli benedyktyni. Przybyli z Czech i Węgier, zatem mówili po słowiańsku. Do ich zakonu należeli m.in.: św. Wojciech i brat jego Gaudenty, Andrzej Żórawek, abp Bruno i pięciu braci Polaków: Barnaba, Jan, Mateusz, Izaak i Krystyn, którzy za Bolesława Chrobrego pod miastem Kazimierzem Wielkopolskim ponieśli męczeńską śmierć.
Własność benedyktynów Pierwsi zakonnicy benedyktyńscy, celem zbliżenia się do pogaństwa, osiadali się w miejscach ustronnych, jako pustelnicy. Prawdopodobnie pierwsze w Polsce ich opactwo założone było pod koniec X wieku w widłach rzek, Obry i Paklicy, w miejscu, nazywanym stąd Międzyrzeczem. Bolesław Chrobry fundował klasztory benedyktynów w Tyńcu (powyżej Krakowa nad Wisłą) i w ziemi sandomierskiej na Łysej Górze, nazwanej potem Świętokrzyską od przechowywanego w tamtejszym klasztorze relikwiarza z drzewem Krzyża Świętego. Klasztor tyniecki, którego opat nazywany – łac. abbas centum villarum („sto wsi”, posiadanych przez klasztor) – nosił tytuł arcyopata i uważał się za przełożonego wszystkich klasztorów benedyktyńskich. Każde opactwo starało się o zakładanie nowych klasztorów lub kościołów filialnych, z których zwykle powstawały parafie. Tak m.in. powstała późniejsza parafia w Bieździedzy.
Zapisy historyczne W dokumencie biskupa Idziego z 1105 roku wieś Bieździedza oraz okoliczne zostały wymienione, jako własność klasztoru tynieckiego: (łac.)
Tłumaczenie: Wieś B i e ź d z i e d z a: Unik, Gostenta; wieś S i e p i e t n i c a: Nienomyśl; wieś K r o t o w i c e (Warzyce): Krot, Warga, Zulot, Młodosz, Wizetrop; wieś S z e b n i e: Graza, Gniewan;...P i l z n o; ...wieś K l e c i e: Stroj, Piwonia, Krasica, Uniesz, Krasek, Niegan, Zyboń; wieś B r z o s t e k: Banc, Radosz....
W Bieździedzy byli dwaj gospodarze Unik i Gostenda. Zatem wiemy, że nazwa osady nie pochodzi od wymienionych, ale od określenia osadnika, który nie posiadał potomka, etymologicznie, był „bez dziedzica” – Bezdad. Ponowna adnotacja już wsi Bieździedzy nastąpiła w dokumencie z 1123–1125 roku, a jej przynależność do klasztoru tynieckiego zatwierdził papież Grzegorz IX osobnym aktem z 26 maja 1229 roku, natomiast Leszek Czarny przywilejem z 1288 roku potwierdził stan posiadania klasztoru i zezwolił na zakładanie miast (wsi) na prawie niemieckimAndrzej Kozioł Lechowski, Parafia Bieździedza w ciągu dziejów. Dokumenty źródła, Rzeszów 1997, .
Kościół Drewniany kościół zbudowany został przez ród rycerzy Helwigów ok. 1320 roku i czynny był do ok. 1374 roku, ale nie wiadomo, czy rozpadł się ze starości, czy były inne przyczyny (np. pożar). Wiadomo, że w latach 1402–1409 wybudowano nowy kamienny (wraz z dzwonnicą stojącą nieopodal), istniejący do dziś. Nie ma informacji potwierdzających, co działo się przez ponad 30 lat, czy był inny drewniany. W tym czasie proboszczem był ks. Mikołaj Miłowan. Ponad 700-letni zespół budowlany, jest najstarszym w diecezji zabytkiem architektury sakralnej. Konserwator zabytków dla Galicji Zachodniej, Stanisław Tomkowicz raportował w 1893 roku: Kościół gotycki z kamienia łamanego, nietynkowany, skarpy i szczegóły architektoniczne z ciosu. Portal główny z ciosu o typie budowli Długoszowych. Odrzwia boczne i do zakrystii skromniejsze, gotyckie. Dzwonnica gotycka, podobnej budowy nisk, osobno stoiTeki Grona Konserwatorów Galicji Zachodniej, t. 1, s. 392, także: Encyklopedia katolicka, t. 2, s. 554
W 1969 roku następca długoletniego (od 1927 roku) proboszcza ks. prałata Stanisława Bałuka, ks. Stanisław Karabin rozpoczął szereg prac zmierzających do restauracji kościoła z uwagi na dalsze pęknięcia i zagrożenie jego stabilnościZainteresowano tym problemem już w 1953 roku Wojewódzki Wydział Kultury i Sztuki. Polecono dokonać badania terenu jako podstawę orzeczenia ostatecznego. Na ten cel była przeznaczona subwencja państwowa, która nie została nigdy uiszczona. Znacznym kosztem własnym parafia pokryła koszty badania wykonanego przez Akademię Górniczą (1953), „Kronika Parafii Beździedza”, t. 1, s. 68–69. Mając zezwolenie władz państwowych na zakres i rodzaj generalnego remontu nowy proboszcz przystąpił do renowacji: 1. Remont zaczął się od dania nowych fundamentów pod kaplicę, bo pękała ze starości.2. Otynkowaliśmy cały kościół wewnątrz na nowo, bo był popękany... Trzeba było skrobać ściany aż do kamienia... 5. Dano nową polichromię, której dotychczas żadnej nie było. Polichromię wykonał malarz artysta Urban Stanisław z Nowej Huty. 6. Dano lamperię z drogiego marmuru. 7. Podniesiono posadzkę w prezbiterium i dano całkiem nową. 8. Zrobiono ołtarz twarzą do ludzi... 9. Odnowiono i zakonserwowano 4 ołtarze... 15. Dano ogrzewanie centralne do kościoła... Cały remont i wystrój kościoła wynosił blisko milion złotych (950 tysięcy). Pieniądze na ten cel złożyli parafianie, trochę Polonia Amerykańska, a resztę wziąłem ze sprzedaży pola plebańskiego„Kronika Parafii Bieździedza”, t. 2, s. 13–14, w: Andrzej Kozioł Lechowski, Parafia..., op. cit. s. 84–85.
Proboszczowie Lp.ProboszczLata posługi 1.Adam 1326 2.Mikołaj Miłowan 1393–1436 3.Stanisław z Kazimierza 1449 4.Mikołaj z Poznania 1470 5.Mikołaj Korbel 1478 6.Bezimienny-nagrobek 1504 7.Leonard 1508 8.Albert z Bieździedzy 1529 9.Jakub Żurowski 1561–1577 10.Łukasz Jodłowita 1591Lp.ProboszczLata posługi 11.Jan Karpicjusz (Kozioł) 1613–1643 12.Hiacynt Śliwski 1661–1697 13.Franciszek Wojtalewicz 1698–1704 14.Franciszek Kedzierzyński 1704–1727 15.Paweł Orłowski 1729–1763 16.Michał Romer, hr. 1763–1786 17.Stanisław Miernikiewicz 1786–1800 18.Tomasz Zborowski, hr. 1800–1809 19.Walenty Świerzowicz 1809–1812 20.Jakub Kąkolewski 1812–1849Lp.ProboszczLata posługi 21.Stanisław Tarnowski 1850–1887 22.Stanisław Boczar 1887–1905 23.Ignacy Łonicki 1906–1927 24.Stanisław Bałuk 1927–1975 25.Stanisław Karabin 1975–2002 26.Henryk Zachara 2002–2011 27.Władysław Depa 2011–2020 28.Zbigniew Preizner 2020–
Przypisy
Linki zewnętrzne Parafia na stronie diecezji rzeszowskiej
Kategoria:Dekanat Brzostek Kategoria:Parafie pod wezwaniem Trójcy Świętej Kategoria:Parafie diecezji rzeszowskiej Kategoria:Religia w gminie Kołaczyce Kategoria:Bieździedza