mały|Audiencja u prezydenta RP Ignacego Mościckiego. Od lewej: ks. Ferdynand Machay, Helena Sujkowska, Bogusław Miedziński, prezydent RP Ignacy Mościcki, generał Aleksander Osiński thumb|280px|Grobowiec Ferdynanda Machaya na Cmentarzu Salwatorskim Ferdynand Machay (ur. 4 maja 1889 w Jabłonce na Orawie, zm. 31 lipca 1967 w Krakowie) – polski duchowny katolicki, infułat, teolog i polityk okresu II RP, działacz niepodległościowy na Orawie, publicysta i wydawca, senator II RP (1938–1939).
Życiorys Syn Andrzeja Machaya i Marii ze Zwoleńskich. Uczył się w gimnazjum w Trzcianie na Orawie, a następnie w Bratysławie. Studiował teologię w Budapeszcie. W 1912 roku przyjął święcenia kapłańskie, po czym sprawował funkcję wikarego w parafiach w Zázrivej i w Rużomberku na ówczesnych Górnych Węgrzech (dziś Słowacja). Jednocześnie w latach 1913–1914 był współpracownikiem „Gazety Podhalańskiej”. W czasie I wojny światowej był kapelanem w armii austro-węgierskiej.
Po zakończeniu wojny był jednym z inspiratorów i aktywnym uczestnikiem akcji podjętej w celu przyłączenia Orawy i Spisza do Polski. Był najwybitniejszym działaczem Narodowego Komitetu Obrony Spisza, Orawy, Czadeckiego i Podhala oraz członkiem sekcji cieszyńsko-spisko-orawskiej w Komitecie Narodowym Polskim w Paryżu, a także głównym doradcą rządu polskiego w sprawie tych terenów.
W 1930 roku Machay doktoryzował się w Paryżu. Od 1937 roku pełnił funkcję proboszcza parafii Najświętszego Salwatora na krakowskim Zwierzyńcu.
W 1938 roku prezydent Mościcki mianował ks. dr Ferdynanda Machaya senatorem V kadencji w ramach Akcji Katolickiej. Odznaczony Krzyżem Niepodległości z Mieczami w 1937 i Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia PolskiNota biograficzna na stronie Sejmu RP..
W latach 1944–1967 był archiprezbiterem Kościoła Mariackiego w Krakowie. Podczas swojej posługi w kościele Mariackim ochrzcił przyszłego kardynała Grzegorza Rysia.
Został pochowany na Cmentarzu Salwatorskim w grobowcu rodzinnym (sektor SC10, rząd A, nr grobu 1), w którym spoczywało już jego rodzeństwo Józefa z Machayów Mikowa (1897–1942), Eugeniusz (1891–1947), działacz patriotyczny, nauczyciel gimnazjalny, odznaczony Krzyżem Niepodległości.... i Karol Machay (1883–1955), ksiądz, działacz patriotyczny, odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (1922) i Medalem Niepodległości....
Upamiętnienie Ks. Ferdynanda Machaya uczczono w Krakowie przez nazwanie jego imieniem ulicyPołożenie ulicy Księdza Ferdynanda Machaya na planie Krakowa wikimapia.org.Położenie ulicy Księdza Ferdynanda Machaya na planie Krakowa openstreetmap.org. w Bronowicach Małych. Jego imię (w formie ulica Księdza Ferdynanda Machaja) nosi główna droga przez osiedle Machajowa w JabłoncePołożenie ulicy Księdza Ferdynanda Machaja na planie Jabłonki openstreetmap.org..
4 maja 1989 roku – w setną rocznicę urodzin – w Kościele Mariackim w Krakowie została odsłonięta i poświęcona przez ks. biskupa Jana Szkodonia tablica upamiętniająca ks. Machaya. Ufundował ją pochodzący z Orawy ks. Władysław PilarczykAnd: Tablica ku czci ks. infułata dra Ferdynanda Machaya, w: „Wierchy” R. 57 (1988–1991), s. 237..
Jego imię nosi Towarzystwo Przyjaciół Orawy wpisane do Rejestru Stowarzyszeń 27 maja 2002 r..
Wdzięczni swojemu proboszczowi parafianie Zwierzyńca ufundowali tablicę, którą wmurowano w wewnętrzną stronę muru okalającego kościół Najświętszego Salwatora. Odsłonięcia tablicy dokonano 16 października 2004 roku.
Od 2 czerwca 2006 roku jest patronem szkoły w Jabłonce.
28 listopada 2011 roku przed budynkiem szkoły nastąpiło odsłonięcie jego pomnika. Z tej okazji Poczta Polska w Nowym Sączu wydała okolicznościową kartkę pocztową i pamiątkowy stempel..
Upamiętniony jest też na Pomniku Niepodległości w Podsarniu, odsłoniętym 23 listopada 2018 r. przez prezydenta Andrzeja Dudę.. oraz tabliczką na Murze Orawskich Ojców Niepodległości w Lipnicy Wielkiej, odsłoniętym 4 lipca 2020 r..
Przypisy
Bibliografia Kto był kim w II Rzeczypospolitej, Warszawa 1994 Małgorzata Liśkiewicz: Orawa 1918–1924, Lipnica Wielka 2020, Krystyna Świątkowska, Zbigniew Tlałka, Uroczystość nadania gimnazjum w Jabłonce imienia ks. infułata Ferdynanda Machaya, „Orawa”, nr 44–45, 2007, s. 177–182.
Kategoria:Archiprezbiterzy kościoła Wniebowzięcia NMP w Krakowie Kategoria:Członkowie Komitetu Narodowego Polskiego (1917–1919) Kategoria:Duchowni archidiecezji krakowskiej Kategoria:Działacze plebiscytowi na Spiszu i Orawie Kategoria:Ludzie urodzeni w Jabłonce (województwo małopolskie) Kategoria:Ludzie związani ze Zwierzyńcem (Kraków) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości z Mieczami Kategoria:Pochowani na cmentarzu Salwatorskim w Krakowie Kategoria:Polscy duchowni katoliccy – działacze niepodległościowi Kategoria:Polscy działacze narodowi na Spiszu i Orawie Kategoria:Senatorowie V kadencji (1938–1939) Kategoria:Urodzeni w 1889 Kategoria:Zmarli w 1967