thumb|Wyrzutnia 9A52 BM-30 Smiercz (ros. БМ-30 Смерч, indeks GRAU 9K58) – rosyjski system artylerii rakietowej kalibru 300 mm przeznaczony dla samodzielnych brygad artylerii frontowej. Produkowany przez zakłady SPŁAW z Tuły.
Historia Prace nad BM-30 rozpoczęto pod koniec lat 70 XX w. Naukowo-Produkcyjnym Stowarzyszeniu „Spław” z Tuły. Podstawą formalną do rozpoczęcia prac była uchwała KC KPZR i Rady Ministrów ZSRR z 16 grudnia 1976 roku. Przyspieszyło je wprowadzenie na uzbrojenie US Army systemu M270 MLRS. Projekt otrzymał kryptonim Smiercz (pol. tornado). W grudniu 1982 roku prototypy przeszyły badania państwowe i system został zaakceptowany do produkcji. Został przyjęty do uzbrojenia Armii Radzieckiej uchwałą KC KPZR i Rady Ministrów ZSRR z 19 listopada 1987 roku, pod oznaczeniem kompleksu 9K58 Smiercz. Stosowane jest też oznaczenie BM-30. Początkowo planowano, że podstawą systemu stanie się wyrzutnia szesnastoprowadnicowa, ale ostatecznie ograniczono się do wyrzutni dwunastoprowadnicowej. Została ona umieszczona na największym produkowanym ówcześnie kołowym nośniku samobieżnym – czteroosiowym samochodzie MAZ-543M (początkowo zamierzano wykorzystać nowszy MAZ-79111, ale nie wszedł on do produkcji seryjnej). Wyrzutnia otrzymała indeks GRAU 9A52. Z wyrzutniami współpracują wozy transportowo-załadowcze 9T234 na tym samym podwoziu, przewożące 12 pocisków. W 1989 roku przyjęto na uzbrojenie ulepszone wyrzutnie 9A52-2 i pojazdy transportowe 9T234-2.
Dla systemu 9K58 skonstruowano szereg pocisków rakietowych. Mają one podobnie jak wcześniejsze rakiety systemów BM-21 Grad i BM-27 Uragan kombinowaną stabilizację aerodynamiczno-obrotową. Dodatkowo rakiety są wyposażone w prosty układ korekcji trajektorii lotu, dzięki któremu rozrzut jest nie większy niż 0,21% zasięgu. Stosowane są pociski następujących typów: 9M55F – z oddzielającą się głowicą penetrująco-burzącą 9N150, zawierającą 92,5 kg materiału wybuchowego; 9M55K – z głowicą kasetową 9N139, zawierającą 72 pociski odłamkowo-burzące 9N235 o masie 1,81 kg każdy; 9M55K1 – z głowicą kasetową 9N152, zawierającą pięć samonaprowadzających się podpocisków przeciwpancernych Motiw-3M; 9M55K4 – z głowicą kasetową, przenoszącą 25 min przeciwpancernych PTM-3M; ?? – z głowicą kasetową, przenoszącą podpociski paliwowo-powietrzne; ?? – z głowicą kasetową, zawierającą 646 podpocisków przeciwpancernych; ?? – z głowica kasetową, zawierającą miny przeciwpiechotne; ?? – z głowicą dymną. Pociski te mają zasięg ok. 70 km. W 1998 roku ujawniono istnienie zmodernizowanych pocisków rakietowych, które przy niezmienionej masie mają zasięg zwiększony do 90 km.
Służba Wersja seryjna oznaczona jako 9A52-1 trafiła do uzbrojenia w 1989 roku. Używane były w składzie brygad artylerii rakietowej, liczących 48 wyrzutni, wchodzących w skład rezerwy Naczelnego Dowództwa. Po rozpadzie ZSRR w grudniu 1991 roku systemy Smiercz trafiły do armii Rosji, Ukrainy, Białorusi, Armenii, Azerbejdżanu, Kazachstanu i Turkmenistanu. 9K58 w wersji eksportowej został zakupiony przez armie Indii (38 wyrzutni) Kuwejtu (27 wyrzutni) i Zjednoczonych Emiratów Arabskich (6 wyrzutni).
W 1991 roku na Ukrainie znalazły się dwie brygady artylerii rakietowej dużej mocy z 96 wyrzutniami, które weszły w skład jej sił zbrojnych. Po reorganizacji pozostały 72 wyrzutnie w składzie dwóch pułków (15. i 107.). Brały udział w walkach po rosyjskiej interwencji w Donbasie w 2014 roku, w których zaletą była ich duża donośność. W Ukrainie następnie opracowano ulepszony system rakietowy wywodzący się z BM-30 – Wilcha. Wyrzutnie Smiercz, w tym dostosowane do pocisków Wilcha, brały następnie udział w wojnie rosyjsko-ukraińskiej począwszy od 2022 roku. Do 2025 roku nie potwierdzono straty żadnej wyrzutni.
Dane taktyczno-techniczne wyrzutni Kaliber: 300 mm Liczba prowadnic: 12 Masa: 43,7 t Długość: 12,37 m Szerokość: 3,05 m Wysokość: 3,05 m Moc silnika: 390 kW Zasięg pojazdu: 850 km Zasięg rakiet min. 20 km max. 90km Prędkość maksymalna 60 km/h Załoga: 4 osoby
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Radzieckie samobieżne wieloprowadnicowe wyrzutnie rakietowe Kategoria:Rosyjskie samobieżne wieloprowadnicowe wyrzutnie rakietowe