Mikołajek (Eryngium L.) – rodzaj roślin należący do rodziny selerowatych. Należy do niego ok. 230–245 gatunków występujących na różnych kontynentach z wyjątkiem równikowej i południowej Afryki. Najbardziej zróżnicowane są w Ameryce Południowej oraz w Europie i północnej Afryce. Do polskiej flory należą trzy gatunki rosnące w stanie dzikim: mikołajek nadmorski (Eryngium maritimum), polny (E. campestre) i płaskolistny (E. planum).
Liczne gatunki są uprawiane jako rośliny ozdobne ze względu na walory ozdobne swoich zazwyczaj srebrzystych liści o metalicznym połysku, często kolczaste (gatunki euroazjatyckie) lub mieczowate (gatunki amerykańskie). Liczne gatunki są też jadalne (spożywane są liście i kandyzowane korzenie), niektóre są wykorzystywane leczniczo. Liście E. pandanifolium dostarczają włókna caraguata.
Gatunki uprawiane w Polsce: mikołajek agawolistny E. agavifolium, mikołajek alpejski E. alpinum, mikołajek ametystowy E. amethystinum, mikołajek białokolcowy E. spinalba, mikołajek iberyjski E. bourgati, mikołajek kreteński E. creticum, mikołajek nadwodny E. aquaticum, mikołajek błękitny E. caeruleum, mikołajek olbrzymi E. giganteum, mikołajek lodowcowy E. glaciale, mikołajek dłoniasty E. palmatum, mikołajek różnolistny E. variifolium, mikołajek jukkolistny E. yuccifolium.
Morfologia Pokrój Rośliny dwuletnie i byliny osiągające nawet ponad 3 m wysokości, w tym też drewniejące, zwykle nagie. Liście O zróżnicowanych kształtach – od mieczowatych, poprzez okrągłe, sercowate, po w różny sposób klapowane i podzielone. Blaszka zwykle ząbkowana i kolczasta, zwykle skórzasta lub pergaminowa. Dolne liście są ogonkowe, górne – siedzące. Kwiaty Zebrane w gęste lub wydłużone główki, wsparte często okazałymi i kolczastymi pokrywami. Główki są skupione w różnej liczbie w złożone baldachy pozorne powstające na szczytach pędu i jego odgałęzień. Kwiatostany są białe, niebieskie, fioletowe lub ciemnobrązowoczerwone. Kwiaty są obupłciowe i siedzące. Działki kielicha często kolczaste i dłuższe od płatków korony lub tych brak. Pręciki w liczbie 5, okazałe. Zalążnia dolna, dwukomorowa, w każdej z komór z pojedynczym zalążkiem, kulistawa, jajowata lub odwrotnie jajowata, pokryta łuskami. Szyjki słupka dwie z rozszerzonym krążkiem miodnikowym u nasady. Owoce Rozłupnie rozpadające się na dwie rozłupki, często pokryte łuskami i kolcami, natomiast żebra są niewyraźne lub ich brak.
Systematyka Rodzaj należący do podrodziny Saniculoideae Burnett, rodziny selerowatych Apiaceae, rzędu selerowców Apiales. Jest największym i najbardziej skomplikowanym taksonomicznie rodzajem w obrębie rodziny selerowatych (baldaszkowatych). Tradycyjne podziały oparte na budowie morfologicznej roślin grupujące rośliny w taksonach rangi pośredniej między rodzajem i gatunkiem okazały się nie być monofiletycznymi.
thumb|Mikołajek nadmorski thumb|Mikołajek polny thumb|Mikołajek płaskolistny thumb|Eryngium giganteum thumb|Mikołajek ametystowy thumb|Mikołajek iberyjski thumb|Eryngium glomeratum thumb|Mikołajek alpejski thumb|Eryngium caucasicum thumb|Mikołajek jukkolistny Wykaz gatunków
Przypisy
Kategoria:Selerowate Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza