Norma kolizyjna – w prawie prywatnym międzynarodowym norma wskazująca jakie prawo merytoryczne jest właściwe w danym wypadku.
Elementy normy kolizyjnej Hipoteza Hipoteza normy kolizyjnej zawiera: zakres – opis ujętej abstrakcyjnie sytuacji życiowej (np. "zdolność prawna i zdolność do czynności prawnych osoby fizycznej", "forma zawarcia małżeństwa", "rozwód"), baza faktyczna łącznika – opis pewnych okoliczności uzupełniających zakres (element ten do hipotezy wprowadza Henryk Trammer).
Dyspozycja Dyspozycja normy kolizyjnej zawiera: nakaz stosowania prawa danego obszaru państwowego, kryterium, które wskazuje abstrakcyjnie, o prawo którego państwa chodzi (łącznik).
Łącznik może być personalny (więzi pomiędzy osobą a określonym obszarem prawnym)Prawo wskazane łącznikiem personalnym nazywana się prawem personalnym., lub przedmiotowy. Wybór prawa określa się mianem łącznika subiektywnego.
Łącznikiem mogą być obywatelstwoO tym, czy ktoś jest obywatelem danego państwa rozstrzyga prawo tego państwa, zob. art. 2 Konwencji haskiej w sprawie pewnych zagadnień dotyczących kolizji ustaw o obywatelstwie z 12 kwietnia 1930 roku ()., zamieszkanie (domicyl), pobyt zwykły (stały) i prostyNie występuje w ustawie Prawo prywatne międzynarodowe z 4 lutego 2011 roku., łączniki personalne dotyczące osób prawnych, wyboru prawa oraz przedmiotowe (np. miejsce dokonania czynności prawnej, zawarcia umowy czy zawarcia małżeństwa).
Prawo właściwe określane przez łącznik nazywa się: prawo ojczyste (lex patriae) – w przypadku łącznika obywatelstwa, prawo miejsca zamieszkania (lex domicilii), prawo miejsca siedziby przedsiębiorstwa, położenia przedmiotu praw rzeczowych lub prawo miejsca położenia rzeczy (lex rei sitae), prawo miejsca sporządzenia (dokonania) czynności (lex loci actus), prawo miejsca zawarcia umowy (lex loci contractus), prawo miejsca zawarcia małżeństwa (lex loci celebrationis matrimonii), prawo miejsca deliktu (lex loci delicti commissi), prawo miejsca wystąpienia szkody (lex loci damni), prawo miejsca siedziby władzy orzekającej (lex fori), prawo miejsca siedziby osoby prawnej lub innej organizacji (lex residentiae), prawo miejsca wysłania (lex expeditionis), prawo miejsca przeznaczenia (lex destinationis), prawo miejsca postępowania (lex concursus), prawo waluty (lex monetae; lex valutae), prawo wybrane przez strony (lex voluntatis).
Norma kolizyjna zawiera także subokreślnik temporalny (np. "z chwili urodzenia", "z chwili uznania", "z chwili śmierci"), określający jaki moment powiązania danej sytuacji i odpowiedniego obszaru prawnego rozstrzyga o tym, które prawo jest właściwe.
Rodzaje Wśród rodzajów norm kolizyjnych znajdują się: zupełne – wskazują prawo właściwe bez względu na to, czy jest to prawo własne, czy obce, jednostronne – "określają zakres zastosowania prawa własnego do stosunków odpowiednio powiązanych z własnym obszarem państwowym"M. Pazdan, Prawo prywatne międzynarodowe, s. 46., niezupełne dwustronne – "określają sferę działania własnego oraz tylko częściowo prawa obcego"M. Pazdan, Prawo prywatne międzynarodowe, s. 46-47., pierwszego stopnia - rozgraniczają "sfery działania praw merytorycznych różnych państw w przestrzeni" drugiego stopnia – nadrzędne wobec pierwszego stopnia.
Sądy każdego państwa w pierwszym rzędzie stosują własne normy kolizyjne pierwszego stopnia.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia Pazdan M., Prawo prywatne międzynarodowe, wyd. 10, Warszawa 2007, s. 45-60.
Kategoria:Prawo prywatne międzynarodowe