Ghazni (perski: غزنى) – jedna z 34 prowincji afgańskich. Stolica w Ghazni leżącym na trakcie handlowym Kabul-Kandahar. W 2021 roku zamieszkiwało ją prawie 1,4 mln osób.
Warunki naturalne Prowincja o dużym zróżnicowaniu powierzchni, a co za tym idzie sposobów użytkowania ziemi. Ze względu na sąsiedztwo zbierających wilgoć wysokich gór jest tam stosunkowo jak na ten kraj dobrze rozwinięta sieć rzeczna. Góry zbierające wilgoć i rzeki są jednak przyczyną częstych powodzi. Położona w newralgicznym miejscu Afganistanu była częstym obiektem najazdów.
Ludność i podział administracyjny W skład prowincji Ghazni wchodzi 19 powiatów.
300px|mały|prawo|Powiaty prowincji Ghazni
Powiat Stolica Skład etniczny (%)Stosunki etniczne prowincji Ghazni https://web.archive.org/web/20070929110117/http://www.aims.org.af/maps/provincial/badghis.pdf Ab Band Haji Khel 100% Pasztuni Ajristan Sangar 97% Pasztuni, 3% Hazarowie Andar Miray 100% Pasztuni Dih Yak Ramak 89% Hazarowie, 11% Pasztuni Gelan Janda 100% Pasztuni Ghazni Ghazni 50% Tadżycy, 25% Pasztuni, 20% Hazarowie i 5% Hindusi Giro Pana 100% Pasztuni Jaghori Sange-e-Masha 100% Hazarowie Khugiani Khugiani 99.9% Pasztuni, 0.1% Hazarowie, Tadżycy i Uzbecy Khwaja Umari Kwaja Umari 20% Pasztuni, 35% Tadżycy i 45% Hazarowie Malistan Malistan 100% Hazarowie Muqur Muqur 99% Pasztuni, 1% Hazarowie i Tadżycy Nawa Nawa 100% Pasztuni Nawur Du Abi 100% Hazarowie Qarabagh Qarabagh 55% Pasztuni, 45% Hazarowie Rashidan Rashidan 96% Pasztuni, 4% Hazarowie Waghaz Waghaz głównie Pasztuni Zana Khan Dado 100% Pasztuni
Dystrykty Malistan, Jaghuri, Nawur, częściowo również Qarabagh, Dih Yak i Jaghatu zamieszkiwane są z dużym udziałem ludności hazarskiej i tereny te znane są jako Hazaradżat.
Historia i współczesność Ghazni było centrum buddyjskiej kultury na terenie Afganistanu. W 683 roku arabska armia Umajjadów przyniosła islam podbijając terytorium Afganistanu i zakładając w Ghazni stolicę. Obszar prowincji doświadczył następnego niszczycielskiego najazdu w 869 roku gdy Jakub Ibn Lajs as-Saffar, założyciel dynastii Saffarydów, kompletnie zniszczył miasto Ghazni i okolice.
mały|Minaret w Ghazni, zbudowany za panowania Bahramszaha (1117–1157) z dynastii Ghaznawidów
Po odbudowie miasta Ghazni stało się stolicą dynastii Ghaznawidów od 994 aż do 1160. W skład ich państwa wchodziły ziemie północnych Indii, Persji i Azji Centralnej.
Po rządach Ghaznawidów nastąpił okres władzy Ghurydów. Obszar Ghazni jak i całego Afganistanu ucierpiał w czas najazdu mongolskiego w 1221 roku. Armią najeźdźców dowodził Czyngis Chan.
Ghazni (miasto) jest sławne ze swego minaretu, z połowy XII wieku, zbudowanego na planie gwiazdy. Górne sekcje minaretu są obecnie zniszczone. Również w Ghazni znajduje się mauzoleum Mahmuda z Ghazny oraz groby wielu sławnych ludzi przeszłości jak uczonego Biruniego czy poety Sana'iego.
Polityczna i wojskowa sytuacja w prowincji Na terenie prowincji wykazują wzmożoną aktywność siły talibów kontrolujące wiejskie okolice położone z dala od stolicy, i atakujące obiekty szkolne oraz administracji rządowej. Dwukrotnie doszło tu do zabójstwa gubernatora prowincji: w 2006 roku zginęli Taj Mohammad oraz Sher Alam Ibrahimi. W mieście Ghazni znajduje się amerykańska baza organizacji pomocowych.
W kwietniu 2007 roku bojownicy Talibanu przejęli kontrolę nad dystryktem Giro dokonując przy tym kilku zabójstw dostojników z administracji rządowej.
W lipcu 2007 roku porwano tu 23 pracowników koreańskich organizacji pomocowych. Dwóch pracowników talibowie zabili – resztę udało się uwolnić.
Polska obecność wojskowa w prowincji mały|Żołnierze SZ RP w dystrykcie Rashidan podczas operacji „Passage”, rok 2009
Do marca 2008 na terenie prowincji znajdowała się baza Alfa Polskiej Grupy Bojowej. 20 sierpnia 2008 r. w trakcie przejazdu z bazy Szarana do Ghazni polski pojazd wojskowy wpadł na minę. W wyniku wybuchu zginęło 3 żołnierzy, a 1 został raniony. 30 października 2008 r. Polska przejęła odpowiedzialność za prowincję. 10 sierpnia 2009 w miejscowości Usmankhel w dystrykcie Ajristan polsko-afgański patrol został zaatakowany przez talibów, w wyniku czego 1 Polak zginął, a 4 zostało rannych.
Zobacz też Ghaznawidzi Sangar
Przypisy
Linki zewnętrzne Ghazni
Kategoria:Prowincje w Afganistanie