Eliasz Rajzman ( Eljohu Rajzman; ur. 8 lipca 1909 lub 1904 w Kowlu, zm. 20 stycznia 1975 w Szczecinie) – polski poeta i pisarz narodowości żydowskiej tworzący w języku jidysz. Był jednym z ostatnich poetów tworzących w tym języku w powojennej Polsce.
Życiorys mały|Tablica poświęcona Eliaszowi Rajzmanowi przy ul. Unisławy 1 w Szczecinie Urodził się w Kowlu, w biednej rodzinie żydowskiej (ojciec pracował jako garbarz), był samoukiem, z zawodu – rękawicznikiem. Po ukończeniu chederu pracował jako cholewkarz. Zadebiutował w 1933 roku na łamach warszawskiej gazety żydowskiej „Fołks-Cajtung”, publikował także m.in. w „Wochnszrift far Literatur, Kunst un Kultur”. Podczas II wojny światowej przebywał na Litwie. Po ataku III Rzeszy na Związek Radziecki w czerwcu 1941, wstąpił do Armii Czerwonej, gdzie służył do 1943 roku. Brał udział w obronie Kaukazu, następnie przebywał w Kazachstanie, Kirgistanie i na Uralu.
Po demobilizacji, w 1947 jako repatriant wrócił do Polski. Osiadł w Choszcznie, gdzie znalazł zatrudnienie jako pracownik fizyczny w rolniczym majątku państwowym. W 1947 podjął pracę w Osadniczej Spółdzielni Produkcyjnej Kania pod Stargardem. W 1950 na stałe przeniósł się do Szczecina, gdzie mieszkał aż do śmierci. Znalazł tam zatrudnienie jako krojczy w spółdzielni skórzanej „Galanteria”. Przez wiele lat był animatorem kultury, aktorem i autorem dramatów wystawianych w amatorskim teatrze działającym przy oddziale szczecińskim Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Żydów w Polsce, współpracował z czasopismem „Jidisze Szriftn”. W latach 1956–1957 publikował wiersze w tygodniku „Ziemia i Morze”.
Zmarł w Szczecinie i został pochowany na cmentarzu Centralnym (kwatera 58a).
Twórczość Eliasz Rajzman pisał wiersze głównie w języku jidysz, ale również nie brakowało w jego dorobku poezji w języku polskim. Liczne jego utwory poetyckie przełożono na polski i opublikowano zarówno w tomach autorskich, jak i w antologiach zbiorowych. Tłumaczami byli m.in.: Katarzyna Suchodolska, Arnold Słucki, Stanisław Wit Wiliński, Urszula Kozioł, Jadwiga Adler, Horacy Safrin, Marian Grześczak, Józef Bursewicz, Tadeusz Nowak, Jakub Zonszajn.
Oprócz poezji pisał także dramaty i opowiadania. Jego sztuka teatralna Nowe kłosy została wystawiona we Wrocławiu na festiwalu żydowskich zespołów dramatycznych.
W listopadzie 1974 roku w szpitalu napisał w języku polskim swój ostatni wiersz pt. Noc. Wiele wierszy poety zamieszczała szczecińska gazeta „Spojrzenia” oraz dodatek kulturalny do „Fołks Sztyme”.
Twórczość w języku jidysz Wszystkie poniższe zbiory wierszy Rajzmana ukazały się w Warszawie w wydawnictwie Idisz Buch. 1950: Felder grinen (Pola się zielenią) 1954: Ch’hob farflanct a bojm (Zasadziłem drzewo) 1959: Alejn mit zich (Sam ze sobą) 1963: Ich hob zich ojsgetrojmt a zun (Wymarzyłem sobie słońce) 1966: Lider (Wiersze) 1967: Di szprach fun dajne ojgn (Mowa twoich oczu) Ponadto Rajzman opublikował także: 1974: Widerklangen (Odgłosy)
Przekłady na język polski Jesienne drzewo, 1966
Zbiór zawiera także trzy wiersze napisane przez Rajzmana po polsku (s. 5–8).
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Pisarze jidysz Kategoria:Polacy i obywatele polscy wcieleni do Armii Czerwonej 1939–1945 Kategoria:Polscy pisarze współcześni Kategoria:Polscy Żydzi Kategoria:Pochowani na cmentarzu Centralnym w Szczecinie Kategoria:Uczestnicy walk na froncie wschodnim w II wojnie światowej Kategoria:Ludzie urodzeni w Kowlu Kategoria:Urodzeni w 1909 Kategoria:Zmarli w 1975