thumb|Ukończony w 75% USS „Wadsworth” (FFG-9) w stoczni Todd Pacific w lutym 1979 roku thumb|USS „Wadsworth” podczas prób morskich na Oceanie Spokojnym w 1979 roku thumb|„Wadsworth” (pierwszy od prawej) wraz z bliźniaczymi okrętami (kolejno od lewej) USS „Duncan” (FFG-10), USS „Mahlon S. Tisdale” (FFG-27) i USS „Lewis B. Puller” (FFG-23) w porcie podczas ćwiczeń RIMPAC 88 (1988) thumb|USS „Wadsworth” (po lewej) wraz z fregatą USS „Robert E. Peary” (FF-1073) w porcie w Pearl Harbor (1991)
ORP Gen. T. Kościuszko (273) – fregata rakietowa typu Oliver Hazard Perry polskiej Marynarki Wojennej, była amerykańska USS „Wadsworth” (FFG-9). Okręt został zbudowany w latach 1977–1980 w stoczni Todd Pacific i 2 kwietnia 1980 roku wszedł do służby w amerykańskiej marynarce wojennej. Został z niej wycofany 28 czerwca 2002 roku i tego samego dnia podniósł polską banderę w bazie morskiej San Diego w Kalifornii, jako dar rządu Stanów Zjednoczonych. Okręt wszedł w skład 3. Flotylli Okrętów. Służył kolejno w 31 Dywizjonie Okrętów Rakietowych w latach 2002–2004, Dywizjonie Okrętów Zwalczania Okrętów Podwodnych w latach 2004–2010 i Dywizjonie Okrętów Bojowych, w którego siłach znajduje się od 2011 roku.
ORP „Gen. T. Kościuszko” jest fregatą rakietową, do której głównych zadań należą: poszukiwanie, wykrywanie i zwalczanie okrętów podwodnych, zwalczanie celów powietrznych i nawodnych oraz ochrona morskich szlaków komunikacyjnych i prowadzenie operacji antyterrorystycznych.
Budowa Konstrukcja okrętu odpowiada przyjętemu przez marynarkę amerykańską założeniu produkcji tanich jednostek (co miało umożliwić ich masową produkcję) zwalczania okrętów podwodnych (ZOP) o wysokiej dzielności morskiej. Podstawową rolą tych okrętów miało być zwalczanie radzieckich okrętów podwodnych, w ograniczonym zakresie wypełniać także miały zadania związane z obroną przeciwlotniczą desantów, grup zaopatrzeniowych i konwojów morskich, dysponować miały także zdolnością zwalczania nawodnych celów morskich. Ich rolą nie miało być jednak towarzyszenie zespołom okrętów nawodnych ani też zapewnianie eskorty grupom lotniskowcowym w trakcie wojny.
Kontrakt na budowę okrętu o numerze kadłuba FFG-9 zawarto ze stocznią Todd Pacific 27 lutego 1976 roku, zaś stępkę położono w stoczni San Pedro 13 lipca 1977 roku. Jednostkę zwodowano 29 lipca 1978 roku. Okręt nazwano imieniem komodora Alexandra S. Wadswortha (1790–1851).
Konstrukcja i wyposażenie
Kadłub okrętu mierzy 135,6 metra długości całkowitej, a 125,9 metra na linii wodnej, największa szerokość okrętu sięga 13,7 metra, zanurzenie samego kadłuba wynosi 5,8 metra, zaś z opływnikiem sonaru zanurzenie wynosi 7,5 metra. Jednostka o wyporności 3450 ton standardowych ma 3950 ton wyporności pełnej. Okręt napędzany jest przez siłownię, wyposażoną w dwie turbiny gazowe General Electric LM2500 zapewniające moc wyjściową 41 000 KM dla jednego wału napędowego, przenoszącego napęd na pięciołopatową śrubę. Tak skonfigurowana siłownia nominalnie zapewnia prędkość 29 węzłów. Okręt wyposażony jest także w system napędu pomocniczego w postaci dwóch wysuwanych elektrycznych pędników ABB o mocy łącznej 720 KM. Napęd pomocniczy okrętu używany jest do precyzyjnych manewrów jednostki, zdolny jest jednakże do zapewnienia okrętowi możliwości powrotu do portu z prędkością 5 węzłów, w razie awarii napędu głównego. System napędowo-energetyczny okrętu uzupełniany jest przez cztery generatory elektryczne Diesla o mocy 1000 kW każdy. Okręt posiada dwa równoległe hangary o długości 12,5 metra i szerokości 4,5 metra, w których bazować mogą dwa śmigłowce SH-2.
Wyposażenie elektroniczne W trakcie budowy jednostek typu Oliver Hazard Perry korporacja Sperry zaproponowała marynarce oraz Kongresowi wyposażenie późniejszych jednostek tego typu w radar ze skanowaniem fazowym, a następnej kolejności wyposażenie w tego typu radar również wcześniejszych jednostek, do których zaliczał się USS „Wadsworth”. US Navy uznała jednak, że zaproponowany koszt instalacji takich radarów za zbyt wysoki. Okręt wyposażony jest więc w cyfrowy, dwuwspółrzędny radar obserwacji przestrzeni powietrznej dalekiego zasięgu AN/SPS-49(V)4 (zasięg około 480 kilometrów) oraz radar obserwacji powierzchni (dozoru nawodnego) AN/SPS-55. Według niektórych publikacji, radar jest w wersji AN/SPS-49(V)5.
Jednostka wyposażona została także w umieszczony w kilu i dziobie sonar SQS-56, z uwagi jednak na stosunkowo ograniczone możliwości tego modelu sonaru w zakresie wykrywania okrętów podwodnych, okręt zmuszony jest polegać w głównej mierze na znacznie bardziej efektywnym, pasywnym sonarze holowanym SQR-19 TACTAS. Dane z sonarów przetwarzane są przez system walki podwodnej AN/SQQ-89 ASW Integration System. W polskiej służbie, sonary zostały po 2003 roku zmodernizowane przez Politechnikę Gdańską do wersji SQS-56PG i SQR-19PG, otrzymując systemy cyfrowej obróbki dźwięku i nowoczesne wyświetlacze.
W celu zwiększenia przeżywalności okrętu w walce, zdecydowano się zmniejszyć skuteczną powierzchnię odbicia (radar cross section), dlatego FFG-11 został wyposażony w system przeciwdziałania AN/SLQ-32 – przeznaczony do walki elektronicznej. W przeciwieństwie do niektórych innych okrętów tego typu, FFG-9 nigdy nie otrzymał systemu Sidekick ECM, umożliwiającego pasywnemu układowi SLQ-32(V)2, w który wyposażona jest jednostka, przeciwdziałanie aktywne. Dodatkowo okręt wyposażono w system zakłócania Mk 36 SR-BOC, który współpracuje z czterema wyrzutniami celów pozornych Mk 137 Mod 1 (zakłócającymi w podczerwieni i paśmie radiolokacyjnym) oraz holowaną pułapkę przeciwtorpedową SLQ-25 Nixie.
Jednostka wyposażona jest w system kierowania ogniem Mk 92 Fire Control System Mod 4, który współdziała z systemem Mk 53 CAS (ang. Combined Antenna System) oraz radarem kierowania ogniem Mk 54 STIR (ang. Separate Track Illuminating Radar). W wypadku awarii systemu Mk 92 bądź też zakłóceń jego pracy, możliwe jest dalsze prowadzenia ognia, za pośrednictwem dwóch kolumienek celowniczych Mk 24.
Uzbrojenie W chwili budowy, wszystkie jednostki typu Oliver Hazard Perry otrzymały wyrzutnię pocisków rakietowych Mk 13 Mod 4 z pojedynczą prowadnicą przeznaczoną do wystrzeliwania pocisków przeciwlotniczych RIM-66 Standard SM-1MR oraz przeciwokrętowych RGM-84 Harpoon. Wyposażony w system automatycznego ładowania wyrzutni wbudowany w okręt magazyn amunicji mieści maksymalnie 40 pocisków: 36 przeciwlotniczych pocisków Standard oraz cztery pociski przeciwokrętowe RGM-84 Harpoon.
Uzbrojenie artyleryjskie FFG-11 stanowiła armata uniwersalna Mk 75 L/62 kalibru 76 mm (armata ta stanowi amerykańską odmianę produkowanej na licencji, włoskiej armaty OTO Melara Compact) o szybkostrzelności do 100 strzałów na minutę, służąca do zwalczania celów naziemnych i nawodnych (zasięg do 8 km) oraz powietrznych (zasięg 5 km). Okręt posiadał także pojedynczy zestaw obrony bezpośredniej Vulcan Phalanx Mk 15, w skład którego wchodzi armata sześciolufowa kalibru 20 mm o szybkostrzelności 3000 strzałów na minutę. Jako okręt zwalczania okrętów podwodnych, jednostka otrzymała także dwie potrójne wyrzutnie wyrzutnie torpedowe Mk 32 Mod 7. Podstawowe uzbrojenie przeciwpodwodne stanowiły torpedy lekkie ZOP Mk 46 kalibru 324 mm. Torpeda Mk 46 stanowi podstawową amerykańską torpedę przeciwpodwodną od połowy lat 60. XX wieku, i do dziś jest głównym środkiem zwalczania okrętów podwodnych w wielu państwach świata (w tym w Stanach Zjednoczonych). Wyposażona w głowicę bojową zawierającą 45 kilogramów PBXN-103 (ekwiwalent 83 kg TNT) oraz aktywno-pasywny akustyczny system naprowadzania przystosowany zarówno do działania w wodach oceanicznych, jak i wodach płytkich. Napęd tej torpedy stanowi silnik tłokowy napędzający dwie śruby przeciwbieżne. Układ taki zapewnia prędkość maksymalną 45 węzłów na dystansie 7,5 kilometra.
Dodatkowo okręt przenosił komponent lotniczy, w postaci dwóch śmigłowców pokładowych Kaman SH-2 Seasprite, które mieściły się w dwóch hangarach lotniczych.
Uzbrojenie w Marynarce Wojennej W polskiej służbie okręt zasadniczo zachował poprzedni zestaw uzbrojenia, z wyjątkiem liczby i rodzajów środków bojowych. Polska z przyczyn finansowych nie zakupiła pełnej jednostki ognia pocisków przeciwlotniczych dla obu fregat. Wraz z okrętem otrzymano 17 rakietowych pocisków przeciwlotniczych RIM-66E Standard Missile 1 MR Block VI i jeden pocisk ćwiczebny, oraz dwa pociski przeciwokrętowe RGM-84G Harpoon Block 1G. Dopiero w 2006 roku zakupiono dalsze 17 pocisków SM-1MR dla obu fregat, dostarczone w 2010 roku. Nie dokonywano dalszych zakupów pocisków Harpoon, natomiast jesienią 2014 roku oba zostały wycofane w celu utylizacji z powodu wyczerpania resursu (jeden z nich wcześniej w 2008 roku został uszkodzony).
W polskiej służbie starsze amerykańskie torpedy zostały wymienione na nowoczesne torpedy przeciwpodwodne MU-90 Impact kalibru 323,7 mm. Źródło energii torped MU-90 stanowią baterie elektryczne zasilające pędnik wodnoodrzutowy typu pump-jet umożliwiający jej atak z prędkością między 29 do 50 węzłów, na głębokości minimalnej 25 metrów i maksymalnej 1000 metrów. Zasięg torpedy przy prędkości maksymalnej wynosi 11 000 metrów oraz 20 000 metrów przy prędkości minimalnej. Torpedy wyposażone są w aktywno-pasywny układ samonaprowadzania. Układ elektroniczny tych torped zawiera podsystem zdolny do skanowania i profilowania dna w celu wykrywania nieruchomych okrętów podwodnych osadzonych na dnie morskim. Dodatkowo torpedy tego typu wyposażone są w układ kierowania bezwładnościowego oraz posiadają możliwość do śledzenia 10 celów jednocześnie, klasyfikację i dyskryminacje celów oraz pułapek i pozoratorów przeciwtorpedowych.
„Gen. T. Kościuszko” wyposażony jest w starszą wersję systemu CIWS Phalanx Mk 15 Block 0. Dodatkowo zamontowano cztery karabiny maszynowe WKM-B produkcji polskiej, kalibru 12,7 mm. W służbie polskiej do 6 listopada 2025 roku fregata wykorzystywała śmigłowce Kaman SH-2G Super Seasprite.
Służba w US Navy 29 lipca 1978 roku okręt został uroczyście zwodowany i ochrzczony jako USS „Wadsworth”. 2 kwietnia 1980 roku nastąpiło podniesienie bandery w porcie w Long Beach w Kalifornii, zaś pierwszym dowódcą został mianowany Cmdr. John C. Ruff.
12 sierpnia 1980 roku okręt wyruszył w swój pierwszy rejs na w północno-zachodnią część Stanów, odwiedzając przy tym porty w San Francisco, Seattle, Port Townsend, Hood Canal, Victorię oraz Esquimalt.
20 sierpnia 1981 roku na pokładzie „Wadsworth” gościł prezydent Stanów Zjednoczonych Ronald Reagan. W styczniu 1982 roku jednostka opuściła port w Long Beach i wypłynęła po raz pierwszy na Zachodni Pacyfik, odwiedzając porty w Pearl Harbor, Jinhae, Pusan, Subic Bay, Manili i Hongkongu.
3 lutego 1982 roku okręt wizytował Zastępca Sekretarza Marynarki Wojennej John S. Herrington.
4 października 1983 roku fregata wyruszyła na drugi rejs po wodach Zachodniego Pacyfiku, odwiedzając m.in. porty w Pearl Harbor, Guam, Subic Bay, Jinhae, Pusan, Hongkong, Port Moresby, Papua-Nowa Gwinea, Cairns, Mackay, Sydney oraz Auckland.
W miesiącach wrzesień – listopad 1989 roku jednostka wzięła udział w manewrach PACEX 89, największych ćwiczeniach morskich na Pacyfiku od zakończenia II wojny światowej.
28 czerwca 2002 roku po raz ostatni opuszczono banderę na okręcie, tym samym został wycofany ze służby w US Navy i przekazany polskiej Marynarce Wojennej.
Dowódcy USS „Wadsworth” (FFG-9) 2 kwietnia 1980 - 2 kwietnia 1983 – Cmdr. (polski odpowiednik – komandor porucznik) John Crawford Ruff 2 kwietnia 1983 - 23 marca 1985 – Cmdr. Robert Frank Hynes 23 marca 1985 - 10 marca 1986 – Cmdr. Charles Richard Burchell 10 marca 1986 - 18 kwietnia 1987 – Capt. (polski odpowiednik – komandor) Eugene S. Divornick 18 kwietnia 1987 - 26 sierpnia 1989 – Cmdr. James E. Taylor 26 sierpnia 1989 - 2 listopada 1991 – Cmdr. John W. McGilvray 2 listopada 1991 - 19 czerwca 1993 – Cmdr. Charles Scott Johnson 19 czerwca 1993 - 14 kwietnia 1995 – Cmdr. William Robert Mason