right|150px|Herb Grzymała Kazanowscy – polski ród szlachecki herbu Grzymała, którego przedstawiciele byli wymieniani w XV wieku jako właściciele Businy i Lipek w ziemi sieradzkiej. Nazwisko pochodzi od miejscowości Kazanów. W XVI wieku osiedlali się w Małopolsce, w Lubelskiem i na Podolu. W źródłach wymieniani są Wyszota, Mroczek, Jan i Świętosław. Ród nabrał większego znaczenia w czasach Świętosława Litwosza z Kazanowa, który w 1397 roku został wielkorządcą krakowskim i jego syna Dominika z Kazanowa, który w 1472 roku został łowczym krakowskim. Zajmowali pozycję bliską dworu Stefana Batorego i Zygmunta III Wazy, niejednokrotnie oddając duże zasługi wojskowe (na przykład pod Pskowem). Do największego znaczenia doszli za czasów panowania króla Władysława IV (panował 1632-1648), gdy Kazanowscy stanowili kamarylę dworską. Odegrali dużą rolę 2 połowie XVI i początku XVII wieku, jednak później w XVIII wieku ich znaczenie słabnie. Nigdy nie uzyskali żadnych tytułów arystokratycznych.
Kasper Niesiecki podaje że biskup kamieniecki Jerzy Albrecht Denhoff w jednym ze swoich kazań wywodził początek Kazanowskich od komesów mediolańskich, mieli oni pisać się de Casanowa od Cassa Nova („Nowy Dom”).
Przedstawiciele Wyszota z Businy Mroczek z Businy Jan z Kazanowa Świętosław Litwosz z Kazanowa Stanisław Litwosz z Kazanowa – łożniczy królewski 1423 – 1435 Jerzy Kazanowski – archidiakon lubelski, kanonik przemyski Dominik Litwos z Kazanowa (zm. 1485) – podkomorzy Kazimierza Jagiellończyka, starosta radomski i niepołomicki Stanisław Litwos Kazanowski – podkomorzy lubelski Marcin Kazanowski (1523–1587) – rotmistrz królewski, poseł, założyciel Kazanowa, Zygmunt Kazanowski (ok. 1563–1634) – podkomorzy wielki koronny Stanisław Kazanowski – (1601–1648) – starosta krośnieński, jaworowski i przedborowski Adam Kazanowski (ok. 1599–1649) – podkomorzy nadworny koronny, stolnik wielki koronny, marszałek nadworny koronny, starosta warecki, żupnik wielicki Jan Kazanowski (syn Marcina) -starosta feliński Bartłomiej Kazanowski (zm. po 1642) – kasztelan zawichojski, poseł, starosta łukowski, podstarościc, wojski i podstoli lubelski. Mikołaj Kazanowski (syn Dominika) Henryk Kazanowski Bartłomiej Kazanowski (ok. 1482 – ok. 1556) – sędzia ziemski łukowski, kasztelan zawichojski, poseł Jan Kazanowski (zm. 1591) – pleban w miejscowości Kozirynek; podsędek łukowski; sędzia ziemski łukowski, arianin. Jędrzej Kazanowski Paweł Kazanowski – dworzanin Zygmunta Augusta Mikołaj Kazanowski (1530–1569) Marcin Kazanowski (1563–1636) – hetman polny koronny, wojewoda podolski, kasztelan halicki, pułkownik królewski, rotmistrz królewski, kasztelan halicki, właściciel dóbr Podkamień starosta bohusławski, niżyński. Adam Kazanowski (zm. 1648) – oboźny koronny, starosta czerkaski, tłumacki, Aleksander Dominik Kazanowski (1605–1648) – wojewoda bracławski, pisarz polny, starosta Bohusławski, dźwinogrodzki Helena Kazanowska – Marianna Kazanowska (1643–1687) – żona Stanisława Jana Jabłonowskiego, babka króla Polski Stanisława Leszczyńskiego Elżbieta Kazanowska – żona Michała Potockiego Hieronim Kazanowski (zm. 1635/1645)-pisarz grodzki i burgrabia krakowski, chorąży sandomierski, Świętosław Kazanowski, zm. 1658 r., bezpotomny, cześnik sandomierski 1634 r. Adam Hieronim Kazanowski (zm. 1651) – kasztelan halicki, chorąży i rotmistrz sandomierski Zygmunt Kazanowski (zm. po 1630) – właściciel dóbr Białka, dworzanin królewski, marszałek dworu prymas Polski Firleja (1626) Henryk Kazanowski – cześnik latyczowski (1687) Jan Kazimierz Kazanowski-(zm. po 1688) rotmistrz królewski, dworzanin królewski, podstoli łukowski Jan Dominik Kazanowski-(przed 1646)-dworzanin królewski, starosta lukowski Katarzyna Kazanowska – żona Jana Stanisławskiego Elżbieta Słuszczanka (Halszka) h. Ostoja Kazanowska Adamowa (1619–1671)- marszałkowa nadworna koronna, podkanclerzyna koronna. Andrzej Kazanowski (zm. ok. 1797) – generał major milicji grodzieńskiej
Kazanowscy w literaturze Encyklopedia Powszechna Samuela Orgelbranda podaje, że Kazanowscy początek swój wywodzili z Italii.
Stanisław Szenic w swym „Pitawalu warszawskim” pisze: „Twórca i właściciel tego wspaniałego pałacu-zamku w Warszawie, Adam Kazanowski, piszący się z Kazanowa na Czaśnikach, nie był potomkiem magnackiej rodziny. Antenaci jego nie stawali na świeczniku, nie ma wśród nich senatorów, musieli kontentować się dworskimi godnościami, jak łożniczych i pisarzy królewskich, najwyżej piastowali jakieś ziemskie urzędy, a na szczeblach kościelnej hierarchii też żaden z Kazanowskich nie sięgnął ponad godność kanonika. Dygnitarzem i panem całą gębą został dopiero pan marszałek nadworny koronny Adam, zawdzięczał zaś całą karierę i olbrzymi majątek szczodrobliwości króla Jana Kazimierza.” (zob.: Uwagi).
Zygmunt Gloger w „Geografii historycznej ziem dawnej Polski” pisze, że Kazanowscy pochodzili z Kazanowa w ziemi sandomierskiej.
Uwagi Zasłużony skądinąd, ale często niedokładny i rzadko podający swe źródła autor Stanisław Szenic popełnił opisując Kazanowskich w swym „Pitawalu Warszawskim” parę poważnych błędów: 1.kariera Kazanowskich zaczęła się wbrew jego twierdzeniom już w XVI wieku, od Marcina (1523–1587), który założył ok. 1548 miasteczko Grzymałów w ówczesnym powiecie radomskim i ok. 1566 „nowy” Kazanów na gruntach wsi Miechów (stare gniazdo rodowe, „pierwszy” Kazanów, położone było koło Sandomierza). 2. Adam Kazanowski był związany z Władysławem IV i jemu zawdzięczał fortunę, bynajmniej nie Janowi Kazimierzowi; 3. spośród Kazanowskich szczególnie się wybił Marcin (1563–1636), wojewoda podolski, a więc Kazanowscy już przed Adamem, którym Szenic zajmuje się w „Pitawalu”, zajmowali poważne stanowiska.
Kazanowscy w Rumunii W Rumunii do czasów współczesnych zamieszkują potomkowie rodu Kazanowskich, którzy osiedlili się w XVII wieku na terenie Mołdawii. Uczestniczyli w bitwie pod Batohem, podczas której zostali pokonani przez wojska kozackie. Do potomków tej gałęzi rodu należy m.in. Iulia Trancu-Iași, rumuńska profesor historii.
Przypisy
Bibliografia Polski Słownik Biograficzny, tom XII, Kraków-Wrocław 1966–1967 Stanisław Szenic, Pitawal warszawski, tom I, Warszawa 1957 Zygmunt Gloger, Geografia historyczna ziem dawnej Polski, wyd. 1903 S. Orgelbranda Encyklopedia Powszechna (1898) Seweryn Uruski Herbarz szlachty polskiej Kasper Niesiecki Korona polska przy złotey wolności starożytnemi [...] kleynotami [...] ozdobiona [...] podana. T. 2, [D-K] Adam Boniecki: Herbarz polski. T. 9, 13.
Zobacz też Busina Grzymałów Ciepielów Stary Kazanów Nowy Kazanów Kazanów Bołszowce Pałac Kazanowskich w Warszawie Krzysztofory Czaśniki
! Kategoria:Polacy w Rumunii
ro:Cassanovschi