thumb thumb 27 Pułk Artylerii Lekkiej (27 pal) – oddział artylerii lekkiej Wojska Polskiego II Rzeczypospolitej.
Oddział został sformowany w październiku 1921 roku jako 27 pułk artylerii polowej. W jego skład weszły: 3, 7 i 8 baterie 3 pułku artylerii polowej Legionów oraz 7, 8 i 9 baterie 13 pułku artylerii polowej. Bateria zapasowa wywodziła się z dywizjonu z 13 pułku artylerii ciężkiej z Modlina. Pułk stacjonował w garnizonie Włodzimierz Wołyński, na terenie Okręgu Korpusu Nr II. Był organiczną jednostką artylerii 27 Dywizji Piechoty. Pod względem wyszkolenia oddział podporządkowany był dowódcy 2 Grupy Artylerii.
19 maja 1927 roku Minister Spraw Wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski ustalił i zatwierdził dzień 2 października, jako datę święta pułkowegoDz. Rozk. MSWojsk. Nr 16 z 19 maja 1927 roku, poz. 174.. Pułk obchodził swoje święto w rocznicę sformowania w roku 1921.
31 grudnia 1931 roku Minister Spraw Wojskowych, marszałek Polski Józef Piłsudski przemianował 27 pułk artylerii polowej na 27 pułk artylerii lekkiejDz. Rozk. MSWojsk. Nr 36 z 31 grudnia 1931 roku, poz. 373..
W sierpniu 1939 roku pułk wszedł wraz z macierzystą dywizją w skład Korpusu Interwencyjnego na Pomorzu. W kampanii wrześniowej walczył w ramach Armii „Pomorze”. Od 2 września pułk wspierał piechotę i wraz z nią przebijał się na południe. 14 września bronił przepraw pod Płockiem. 17 i 18 września został rozbity nad dolną Bzurą. Cztery baterie pułku prowadziły walkę na przedmościu bydgoskim.
Formowanie i działania poprzedników pułku Powstanie i walki 3 baterii 3 pułku artylerii polowej Legionów
W październiku w Krakowie w koszarach łobzowskich sformowana została 2 bateria 2 krakowskiego pap. Na wyposażeniu posiadała austriackie 9 cm armaty polowe wz. 75. 15 grudnia pod dowództwem por. Mieczysława Łodzińskiego skierowana została na front cieszyński. Już 29 grudnia przydzielono ją do Grupy operacyjnej „Bug” z zadaniem wsparcia obrońców Lwowa. 4 stycznia 1919 przewieziona została do Rawy Ruskiej i z marszu wsparła 36 pułk piechoty w walkach o Żółkiew. 7 stycznia walczyła z Ukraińcami pod Kulikowem, a 9 stycznia przedarła się do Lwowa. Tu uczestniczyła w walkach pod Kulparkowem, Skniłowem, Małą i Dużą Sygniówką.
W kwietniu baterię przewieziono koleją do rejonu Chyżniowa. Stąd prowadziła działania zaczepne w kierunku na Sambor i Stanisławów. Wspierała ogniem oddziały 3 DP Leg. W końcu maja otrzymała austriackie 100 mm haubice wz. 14. W czerwcu walczyła przeciw ofensywie ukraińskiej i dalej brała udział w kontrofensywie wojsk polskich. Po odbiciu Brzeżan walczyła pod m. Pietnikowiec nad Strypą, a następnie ścigała wojska ukraińskie aż do Zbrucza. W pierwszych dniach lipca 2 krakowski pap wszedł w skład nowo utworzonego 3 pap Leg. Bateria pozostała przy swoim numerze wchodząc w skład I dywizjonu. Pod koniec lipca bateria została przerzucona nad Dźwinę w rejon Drui i walczyła z bolszewickimi pociągami pancerne i artylerią nieprzyjaciela. W dniach 19–27 stycznia 1920 działała na terenie Łotwy walcząc pod Dryssą, Gajem, Kozłowszczyzną i Jaskowem. W kwietniu i maju bateria stacjonowała w rejonie Dokszyce−Głębokie. Potem walczyła nad Górną Berezyną. Przełamanie frontu na Ukrainie przez Armię Konną Budionnego spowodowało, że bateria prowadziła działania opóźniające na kierunku Korzec, Równe i Klewań. 9 lipca właśnie pod Klewaniem bateria utraciła całe tabory. 27 lipca bateria uczestniczyła w wypadzie na Hryniki, podczas którego rozbito duży oddział piechoty i kawalerii bolszewickiej. 3 sierpnia broniła przyczółka mostowego w Łucku. Następnie wycofywała się przez Włodzimierz Wołyński do Hrubieszowa, gdzie 13 sierpnia stoczyła zwycięski bój. Dalej wspierając piechotę 3 DP Leg. ścigała bolszewików do Chełma. 16 sierpnia skierowana została na Włodawę, a następnie na Brześć, Narew i Zubrze. 20 września bateria sforsowała Swisłocz. W dniach 20–24 września trwały zacięte walki. Z walk 3 DP Leg. wyszła zwycięsko, po czym skierowana została na Łomżę i dalej w stronę Soły. Tu 3 bateria zakończyła szlak bojowy.
Powstanie i walki 7 i 8 baterii 3 pułku artylerii polowej Legionów
W 1918 roku sformowana została przez Niemców 4 bateria 9 pułku artylerii polowej. W listopadzie 1918 roku Niemców rozbrojono, a bateria rozwinęła się w dywizjon. W grudniu powstał 9 pułk artylerii polowej, a w jego skład wszedł II dywizjon ppłk. Witolda Światopełka-Mirskiego z 3 i 4 baterią. Baterie wyposażone były w austriackie 9 cm armaty wz.75. 13 kwietnia 1919 roku II dywizjon przegrupowany został w rejon Lidy. 21 kwietnia wkroczył do Wilna, a jego 3 bateria zajęła stanowiska wsią Waką. 4 bateria walczyła pod Niemenczynem.
Do końca czerwca prowadzono tylko niewielkie utarczki. 2 lipca 4 bateria wspierała zwycięskie walki o Wilejkę. 10 lipca II dywizjon skierowany został do Wilna. Po reorganizacji 3 bateria stała się 7., a 4 bateria 8. 20 lipca baterie skierowane zostały do Mołodeczna. 8 bateria zajęła stanowiska w majątku Piotrowszczyzna, a 7 bateria początkowo we wsi Migówka, potem w majątku Usza, we wsi Romany i w Łoszanach.
Podczas walk o Mińsk 7 bateria por. Andrzeja Uthkego wspierała 2 pułk piechoty Legionów, a następnie grupę kpt. Brożka obchodzącą miasto od północy. W sierpniu bateria prowadziła działania zaczepne i dotarła Łodzina. 18 września bateria skierowana została w rejon Bobrujska do grupy ppłk. Rybickiego. Wspierała między innymi działania strzelców grodzieńskich. W końcu października skierowana została do Mołodeczna. Tam nastąpiło przezbrojenie pododdziału w rosyjskie 3-calowe armaty wz.02.
8 bateria walczyła w okolicach wsi Stecki, Berbeciszek, Jelonek i Dąbrowy. Rozbiła tam między innymi sztab bolszewickiej dywizji. Pod wsią Lwieniaczy obezwładniła baterię nieprzyjaciela. 3 września bateria odjechała z Mińska do Oran. Tam do 2 października pełniła służbę na polsko-litewskiej linii demarkacyjnej.
W listopadzie 7 bateria wspierała działania 1 Dywizji Litewsko−Białoruskiej w rejonie Berezyny, a następnie, aż do kwietnia 1920 działała w rejonie Lepla. 8 bateria wspierała 9 Dywizję Piechoty nad Ptyczą i Prypecią. 29 października pod Nowosiółkami została przezbrojona w austriackie 10 cm haubice wz. 14 i skierowana do Zamościa w celu uzupełnienia.
W kwietniu 1920 do Zamościa na przezbrojenie przybyła też 7 bateria. W czerwcu została skierowana na front i walczyła w obronie Zwiahla. Pod koniec czerwca broniła Korca, potem wycofała się za Horyń, dalej przez Równe, Aleksandrię, Rohacze, Klewań, Łuck, Suchą Wolę, Malewewo nad Styrem, staczając po drodze szereg walk. Z początkiem sierpnia dotarła do Hrubieszowa.
8 bateria po przezbrojeniu została skierowana w rejon Dyneburga, a następnie nad Berezynę. 20 maja walczyła pod Pustosielem i Glinną. 10 czerwca bateria została załadowana do eszelonów i przewieziona na Wołyń. Tu uczestniczyła w walkach pod Federówką, Mohylanami, Źwiłkami, Korcem. 4 lipca pod Kołodzianką zadała ponownie znaczne straty kawalerii Budionnego. Podczas dalszego odwrotu stoczyła walki pod kolonią Natalia, Michałówką, Beresteczkiem, na linii rzek Styr i Stochód, Husynnem i Korytnicą. 8 sierpnia zajęła stanowiska w rejonie Grabowca.
16 sierpnia obie baterie rozpoczęły działania w kierunku na Włodawę. Walczyły o Adamów, a następnie nacierały w kierunku Brześcia. Tu zajęto stanowiska obronne. 3 września artylerzyści ruszył na Kamieniec Litewski i dalej nad Swisłocz. 20 września walczyli pod Brzostowicami. 24 września dywizjon przeszedł do pościgu na Wołpę i dalej na Lidę. Ostatecznie 7 bateria zakończyła swój szlak bojowy w Zułowie, a 8 bateria we wsi Górze.
Powstanie i walki III dywizjonu 13 pułku artylerii polowej 28 października w Le Mans we Francji sformowana została III grupa 1 pułku artylerii polowej mjr. Mikołaja Gomulickiego. W styczniu grupa została uzupełniona byłymi jeńcami − Polakami z armii austriackiej. Wiosną grupa wyruszyła do Polski, a 24 kwietnia przybyła do Kowla. Już 14 maja grupa wspierała polskie natarcie na Łuck.
Kolejny rozkaz skierował III grupę do Częstochowy, i dalej w rejon Dźbów – Kłobuck – Grodzisk, a 10 czerwca do Mstowa. Wobec ponownego zagrożenia Lwowa przez Ukraińców grupa została przewieziona na wschód. i od 18 lipca uczestniczyła w walkach o Smyków i Baranówkę. W kolejnych dniach przeszła na Wołyń i 11 sierpnia walczyła o Klewań. Po bitwie skierowana została w rejon Aleksandrii. 1 września 1919 III grupa przemianowana została na III dywizjon 13 pułku artylerii polowej. Pod koniec października 8 bateria por. Linde zdobywała Zwiahla, a 7. i 9 bateria wspierała ogniem wypad na wieś Bociany. Przez następne 2 miesiące dywizjon nie uczestniczył w walkach.
6 stycznia 1920 8 bateria walczyła pod Lubarem, 20 stycznia 7 bateria wspierała piechotę wypadzie na Romanów i na Pilawę. W końcu kwietnia dywizjon wziął udział w wyprawie kijowskiej. Walczył pod Holendrami. 29 maja 1920 7 bateria pod dowództwem por. Szembarskiego wraz z II/50 pułku piechoty maszerowała bez ubezpieczeń w kierunku Żywotowa. Doszło do zaciętej walki, podczas której piechota została zdziesiątkowana, a bateria wycięta przez bolszewicką jazdę. Zginęło 3 oficerów i 93 szeregowych.
Od 12 czerwca dywizjon prowadził działania odwrotowe. W tym czasie walki pod Krzywoszańsami, Lubarem i Jabłonówką, w rejonie Terespola, pod Maliszewką, Butowcami, nad Seretem, pod Cebrowem, Seredyńcami i Czernichowem. 17 sierpnia stoczył zaciekłą walkę w rejonie Krasnego. 20 sierpnia walczył na przedpolach Lwowa. Od 24 sierpnia maszerował w kierunku Rawy Ruskiej walcząc pod Żylińcami, Nowosiółkami, Telatynem, Steniatynem, Siemierzem. 1 września 8. i 9 bateria toczyła walkę pod Honiatyczami, a 5 września w rejonie Hrubieszowa. W kolejnych dniach dywizjon kierował się na Klewań i Równe, uczestniczył w wypadzie na Sarny, a 9 bateria na Zwiahel. W rejonie Zwiahla dywizjon zakończył swój szlak bojowy.
Odtworzona w Zamościu 7 bateria por. Mikołaja Rysiewicza 8 października 1920 przybyła nad Słucz. Wcześniej przybyła nowo sformowana 7 bateria. Sformowana jako 10 bateria walczyła w obronie Warszawy w rejonie wsi Cegielnia. 9 września została przewieziona do Chodorowa i wkrótce wzięła udział w walkach pod Demianowem, Szumlawami i Tarnopolem, wspierając 33 pułk piechoty.
Działania baterii zapasowej 13 dywizjonu artylerii ciężkiej Bateria sformowana została w sierpniu 1919 roku jako oddział uzupełnień dla 1 pułku artylerii polowej i 1 pułku artylerii ciężkiej Armii Hallera. Po sformowaniu otrzymała nr 3, a jej miejscem postoju stał się Modlin. W październiku 1919 baterię przeniesiono do Włodzimierza Wołyńskiego. W lutym 1920 została przemianowana na baterię zapasową 13 dywizjonu artylerii ciężkiej. Potem przeniesiona została do Włodawy i w grupie mjr. Franciszka Grabowskiego uczestniczyła w obronie tego rejonu. Po walkach przegrupowała się do Częstochowy, a w listopadzie 1920 wróciła do Włodzimierza Wołyńskiego. Kawalerowie Virtuti Militari lewo|66x66px|Order Virtuti Militari
Żołnierze pułku odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Wojskowego Virtuti Militaripor. Lucjan Zbigniew Adamczakkpr. Wacław Brzozowskipor. Wacław Grudniewiczogn. Teofil Kasprzykowskimjr Stefan Kluczyńskipłk Stanisław Millerst. ogn. Józef Misiewiczpor. Franciszek Mroweckpr. Wacław Paluchpor. Stanisław Podkowińskippłk Witold Światopełk−Mirskiogn. Czesław Wiśniewskipor. Apolinary Żebrowski
Pułk w okresie pokoju thumb Reorganizacje i uzbrojenie Pułk powołany został rozkazem Ministerstwa Spraw Wojskowych z 2 października 1921 roku.