Powiat świętochłowicki – dawny zenklawizowany powiat z siedzibą w Świętochłowicach w województwie śląskim. Istniał w latach 1922–1939.
Historia W połowie czerwca 1922 zapadły końcowe decyzje w sprawie obszarów należących do Polski po plebiscycie górnośląskim. Polsce przypadła część powiatu bytomskiego i postanowiono utworzyć nowy powiat z siedzibą w Świętochłowicach. Swoim zasięgiem (83 km²) obejmował on 14 gmin wiejskich i 7 obszarów dworskich. Ewenementem było to, że nie posiadał on na swym terenie żadnego miasta (nawet Świętochłowice, jako jego siedziba, nie posiadały praw miejskich). Poza tym powiat składał się z dwóch rozdzielnych fragmentów, rozdzielonych obszarem Królewskiej Huty. Był to powiat najmniejszy w skali kraju (zajmował zaledwie 2% województwa śląskiego, które było najmniejszym obszarowo województwem ówczesnej PolskiZagóra-Jonszta Urszula, Autonomia Śląska w ramach państwa polskiego (1922–1939), „Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu” 2018, nr 509, s. 468.). Jednocześnie miał on największą gęstość zaludnienia w kraju: ok. 2700 osób na 1 km² (przy średniej dla całej Polski ok. 70 mieszkańców na 1 km²)Gajdzik Bonifacy, Zięba Stanisław: Czarny Śląsk. Monografia krajoznawcza, Spółdzielczy Instytut Wydawniczy "Kraj", Warszawa 1952, s. 39. Ów wiejski powiat nie miał prawie wcale użytków rolnych. Zamieszkiwany był prawie wyłącznie przez górników, hutników i robotników fabrycznych. W 1932 r. mógł się natomiast poszczycić największym zagęszczeniem kin w całym województwie: 14 sal, w tym 10 udźwiękowionych.Biel Urszula: Kina, kiniarze, polityka, w: „Śląsk”. Wydanie kwartalne tygodnika „Tak i Nie”, nr 8 (II/1987), s. 42-47
W połowie lat 20. wchłonięto do powiatu tereny po zlikwidowanym powiecie rudzkim. 1 lipca 1934 r. od powiatu odłączono Nowe HajdukiDz. U. Śl. z 1934 r. Nr 13 poz. 24, a 1 kwietnia 1939 r. Wielkie HajdukiDz. U. Śl. z 1939 r. Nr 6 poz. 14. 1 kwietnia 1939 r. zniesiono powiat świętochłowicki przyłączając gminy: Chropaczów, Godula, Lipiny, Łagiewniki, Nowy Bytom, Orzegów, Ruda i Świętochłowice do powiatu katowickiego, a gminy: Brzeziny Śląskie, Brzozowice-Kamień, Dąbrówka Wielka, Piekary Śląskie do powiatu tarnogórskiegoDz. U. Śl. z 1939 r. Nr 6 poz. 15. W 1931 powiat liczył ponad 200 tys. mieszkańców, a sama siedziba powiatu (wieś Świętochłowice) – 26 tys.
Podział administracyjny Brzeziny Śląskienazwę z Brzeziny na Brzeziny Śląskie zmieniono ustawą z 7 maja 1931 – wieś Brzozowice – wieś i obszar dworski Chropaczów – wieś i obszar dworski Dąbrówka Wielka – wieś Godulaod 15 lutego 1924 po zniesieniu powiatu rudzkiego – wieś Hajduki Dolne – obszar dworski Hajduki Nowe – wieś Hajduki Wielkie – wieś Kamień – wieś i obszar dworski Lipiny – wieś Łagiewniki – wieś i obszar dworski Nowy Bytom – wieś Orzegów – wieś i obszar dworski Piekary Śląskie – wieś i obszar dworski Ruda – wieś Szarlejw 1934 przyłączono Szarlej do Piekar Wielkich – wieś Świętochłowice – wieś (siedziba powiatu)
Zobacz też II Rzeczpospolita Podział administracyjny II Rzeczypospolitej
Przypisy
Ś świętochłowicki Kategoria:Historia Świętochłowic