Ratusz w Ostrołęce – budowla zbudowana w 1824 roku odbudowana w 1924 roku (po zniszczeniu w 1915), przebudowana w 1969 roku w stylu historyzującym.
Historia Tradycja ratusza w Ostrołęce sięga co najmniej XVI wieku i wiąże się z rozwojem samorządu miejskiego, który ukształtował się w mieście w drugiej połowie XV wieku. Istnienie ratusza potwierdzają źródła dotyczące wielkiego pożaru Ostrołęki w 1564 roku. Według danych wykorzystanych w lustracji królewszczyzn pożar strawił wówczas niemal całe miasto, w tym ratusz i kościół; spośród ważniejszych zabudowań ocalał dwór królewski.
Obecny ratusz powstał w okresie Królestwa kongresowego, kiedy Ostrołęka jako miasto powiatowe po 1815 roku przechodziła znaczną modernizację urbanistyczną. W latach 20. XIX wieku powstały w Ostrołęce nowe budynki publiczne, wśród nich ratusz, poczta oraz dom rządowy przeznaczony dla Komisji Obwodowej. W tym samym okresie rozpoczęto regulowanie zabudowy miasta i podejmowano próby jego uprzemysłowienia.
Data budowy obecnego gmachu ratusza jest podawana w źródłach niejednolicie. W opracowaniach i dokumentach władz Ostrołęki przyjmowany jest najczęściej 1824 rok. Narodowy Instytut Dziedzictwa datuje natomiast ratusz na lata 1825–1828. Gmach zbudowano wg projektu wzornikowego, być może przy udziale budowniczego Rudolfa Kanelli, w stylu klasycystycznym, odpowiadającym reprezentacyjnej architekturze administracyjnej wznoszonej w miastach Królestwa kongresowego. Wzniesienie ratusza było częścią większych przeobrażeń Ostrołęki z lat 20. XIX wieku. W tym okresie powstały również budynek poczty (pl.Bema 8) i siedziba władz obwodowych (Starostwo przy pl. Bema 3), a na prawym brzegu Narwi rozpoczęto tworzenie osady fabrycznej zwanej Nowym Miastem i Nowym Rynkiem. Budowle te zasadniczo zmieniły wygląd ówczesnej Ostrołęki. Ratusz pozostał jednym z najważniejszych murowanych budynków publicznych Ostrołęki także w drugiej połowie XIX wieku. Pomimo stagnacji miasta po powstaniu listopadowym, w jego zabudowie wyróżniały się wówczas przede wszystkim kościoły, klasztor bernardynów, synagoga, szpital, dom starców, ratusz, siedziba władz przy Rynku i poczta, podczas gdy większość zabudowy mieszkalnej pozostawała drewniana. Na początku XX wieku fotografie i pocztówki przedstawiały budynek ratusza z centralnie umieszczoną wieżą zwieńczoną wiatrowskazem w kształcie ryby. Motyw ten prawdopodobnie istniał od początku funkcjonowania XIX-wiecznego ratusza i jest wyraźnie widoczny na widokach budynku z początku XX wieku.
Ratusz został zniszczony w 1915 roku podczas I wojny światowej, kiedy w czasie walk rosyjsko-niemieckich i odwrotu wojsk rosyjskich większa część zabudowy centrum Ostrołęki została spalona lub zrujnowana. Zniszczenie ratusza wpisywało się w katastrofalne straty poniesione wówczas przez zabudowę śródmieścia. Odbudowa ratusza w 1924 roku wg projektu arch. Wodnickiego była jednym z elementów odbudowy zniszczonego miasta w pierwszych latach II Rzeczypospolitej. Przywrócony do użytkowania ratusz ponownie stał się siedzibą władz miejskich. Po II wojnie światowej budynek nadal pełnił funkcje administracyjne.
Największe przekształcenie architektoniczne ratusza przeprowadzono w 1969 roku. Podczas rozbudowy przeprowadzonej wg projektu mgr. inż. arch. Lecha Sitarskiego z Warszawy nadbudowano drugie piętro, podwyższono wieżę"Ostrołęka pełna wspomnień", zeszyt 3, Towarzystwo Przyjaciół Ostrołęki 2015, s.56. Ingerencje te zasadniczo zmieniły proporcje budowli, nadały jej bardziej monumentalną formę i całkowicie przekształciły małomiasteczkowe cechy dawnego klasycystycznego ratusza.
Pomimo tych zmian w dniu 17 listopada 1986 roku ratusz został wpisany do rejestru zabytków pod numerem A-582. Po 1996 roku dodano na ratuszu attykę. Kolejny większy remont przeprowadzono w 1997 roku. Podczas prac wykonano m.in. nowy wiatrowskaz w formie ryby wieńczący ratuszową wieżę. Jego autorem był Roman Dobrowolski, którego firma prowadziła remont budynku. Nowa metalowa ryba zastąpiła wiatrowskaz wykonany w 1951 roku przez jego ojca, Dionizego Dobrowolskiego. Egzemplarz z 1951 roku został zachowany, a następnie przekazany do zbiorów Muzeum Kultury Kurpiowskiej. Budynek zachował funkcję administracyjną i obecnie jest siedzibą Urzędu Miasta Ostrołęki przy placu gen. Józefa Bema 1.
Przypisy
Linki zewnętrzne Opis ratusza
Kategoria:Zabytki nieruchome w Ostrołęce Ostrołęka Kategoria:Budynki w Polsce oddane do użytku w 1824 Kategoria:Obiekty budowlane w Ostrołęce