Powiat wieruszowski – powiat w Polsce (w południowo-zachodniej części województwa łódzkiego), reaktywowany w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Wieruszów.
Według danych z 31 grudnia 2019 roku powiat zamieszkiwało 42 105 osób. Natomiast według danych z 30 czerwca 2020 roku powiat zamieszkiwało 42 050 osób.
Położenie Powiat położony jest przy trasie z Warszawy do Wrocławia, ma dogodne warunki komunikacyjne i drogowe. Przebiegają tu ważne szlaki komunikacyjne – droga ekspresowa S8: Wrocław – Warszawa – Białystok, droga krajowa nr 74 relacji: S8 – Wieluń – Kielce – Zamość, droga wojewódzka nr 450 Wieruszów – Kalisz oraz droga Wieruszów – Opatów (dojazd do trasy Bytom – Poznań – Kołobrzeg). Przez powiat przebiega również linia kolejowa nr 181 relacji (Kępno – Wieluń – Herby Nowe).
Powiat wieruszowski graniczy z sześcioma powiatami: od północy z powiatem ostrzeszowskim, od południa z kluczborskim i oleskim, od wschodu z wieluńskim i sieradzkim, od zachodu z kępińskim.
Powiat wieruszowski ma 291 km dróg powiatowych. Długość sieci wodociągowej wynosi 473,8 km, kanalizacyjnej 49,9 km.
Powiat wieruszowski ma obszar 577,21 km², co stanowi 3,17% powierzchni województwa łódzkiego.
Podział administracyjny W skład powiatu wchodzą: gminy miejsko-wiejskie: Bolesławiec, Lututów, Wieruszów gminy wiejskie: Czastary, Galewice, Łubnice, Sokolniki miasta: Bolesławiec, Lututów, Wieruszów
Ludność i powierzchnia (dane GUS z 31 grudnia 2007 r.)
lp. Herb Gmina siedziba powierzchnia(km²) ludność gęstość zaludnienia(osób/km²)124pxBolesławiecBolesławiec64,52413464224pxCzastaryCzastary62,73400264324pxGalewiceGalewice135,77614645424pxLututówLututów76,12468662524pxŁubniceŁubnice60,86418469624pxSokolnikiSokolniki80,01490761724pxWieruszówWieruszów97,2014090145Razem-77577,2142 14973
Demografia Dane z 31 grudnia 2007 r.: OpisOgółemKobietyMężczyźnijednostka osób% osób% osób%populacja 42 149 100 21 321 50,6 20 828 49,4powierzchnia 577,21 km²miasto 8608 100 4476 52,0 4132 48,0wieś 33 541 100 16 845 50,2 16 696 49,8gęstość zaludnienia(mieszk./km²) 73 37 36
thumb|690x480px|center |Piramida wieku mieszkańców powiatu wieruszowskiego w 2014 roku
Historia Powiat wieruszowski istniał już w latach 1816–1870.
Został reaktywowany dnia 13 listopada 1954 roku w województwie łódzkim, jako jeden z pierwszych powiatów utworzonych tuż po wprowadzeniu gromad w miejsce dotychczasowych gmin (29 września 1954) jako podstawowych jednostek administracyjnych PRL. Na powiat wieruszowski złożyły się 1 miasto i 18 gromad, które wyłączono z dwóch ościennych powiatów:
z powiatu wieluńskiego (woj. łódzkie): miasto Wieruszów gromady Bolesławiec, Czastary, Galewice, Łubnice, Mieleszyn, Ochędzyn, Osiek, Ostrówek, Parcice, Pichlice, Pieczyska, Sokolniki, Walichnowy, Węglewice, Wójcin i Żdżary z powiatu kępińskiego (woj. poznańskie): gromady Podzamcze i Wyszanów (zmiana przynależności wojewódzkiej)
Po zniesieniu gromad i reaktywacji gmin z dniem 1 stycznia 1973 roku powiat wieruszowski podzielono na 1 miasto i 6 gminPolska – Zarys encyklopedyczny. PWN, 1974: miasto Wieruszów gminy Bolesławiec, Czastary, Galewice, Łubnice, Sokolniki i Wieruszów
Po reformie administracyjnej obowiązującej od 1 czerwca 1975 roku terytorium zniesionego powiatu wieruszowskiego włączono do nowo utworzonego województwa kaliskiego.
Wraz z reformą administracyjną z 1999 roku przywrócono w województwie łódzkim powiat wieruszowski o kształcie przybliżonym do granic z 1975 roku. Powiat powiększył się o gminę Lututów, która do 1954 roku oraz w latach 1973–75 należała do powiatu wieluńskiego. Przyłączenie gminy Lututów do powiatu wieruszowskiego spotkało się z głośnym sprzeciwem ludności gminy powołującej się na przeszłość historyczno-administracyjną, względy funkcjonalno-przestrzenne oraz względy społeczne, przemawiające za przynależnością do powiatu wieluńskiegoMinisterstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji: Ocena nowego zasadniczego podziału terytorialnego państwa. Inną zmianą było połączenie miasta i gminy Wieruszów 1 stycznia 1992 roku we wspólną gminę miejsko-wiejską Wieruszów.
Starostowie wieruszowscy Na podstawie źródła: Józef Edmund Wróbel (1 stycznia 1999 – 26 listopada 2002) Andrzej Władysław Szymanek (26 listopada 2002 – 27 stycznia 2022) Stefan Jan Pietras (27 stycznia 2022 – nadal)
Przypisy
Kategoria:Podział administracyjny województwa łódzkiego (1945–1975) wieruszowski