thumb|W. Gołas (z prawej) na planie Czterech pancernych i psa (1969) mały|Z Lucyną Winnicką w Wariacie i zakonnicyTeatr Dramatyczny (1959) Wiesław Ryszard Gołas (ur. 9 października 1930 w Kielcach, zm. 9 września 2021 w Warszawie) – polski aktor teatralny, filmowy i kabaretowy, wykonawca piosenki aktorskiej.
Życiorys Według dokumentów urodził się 4 października 1930 roku, jednak, jak twierdził sam aktor, jest to data błędna i w rzeczywistości przyszedł na świat 9 października 1930 roku. Przed wybuchem II wojny światowej Wiesław Gołas uczęszczał do szkoły powszechnej na kieleckim Baranówku, a następnie do Gimnazjum im. Jana Śniadeckiego. W 1943 wstąpił do Szarych Szeregów. Przybrał pseudonim Wilk. Brał udział w akcjach zdobywania broni, a także w rozstrzelaniu konfidenta. W grudniu 1944, podczas nieudanej akcji, został aresztowany, a następnie poddany brutalnemu śledztwu przez Gestapo. Trafił do celi, w której wcześniej więziony był jego ojciec.
Po wojnie studiował w warszawskiej Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej, kierowanej przez Aleksandra Zelwerowicza. Studia ukończył w 1954 roku. Debiut w Teatrze Dolnośląskim w Jeleniej GórzeAgnieszka Gołas-Ners, Na Gołasa, Warszawa, Świat Książki, 2008, s. 81. .. Aktor Teatru Dramatycznego w Warszawie (1955–1985), Teatru Polskiego w Warszawie (1985–1992). Twórca doskonałych kreacji komediowych, a także współtwórca Kabaretu Koń, członek Kabaretu Starszych Panów, członek Kabaretu Dudek, wykonawca piosenki W Polskę idziemy autorstwa Jerzego Wasowskiego i Wojciecha Młynarskiego. Występował również w Teatrze Polskim w Warszawie.
W 2016 roku z okazji 85. urodzin aktora powstał film dokumentalny Gołas absolutnie!.
Życie prywatne Syn Teofila (1903–ok. 1942) i Jadwigi. Ojciec aktora był ogniomistrzem w 2. Pułku Artylerii Lekkiej Legionów, który w kampanii wrześniowej walczył w Armii Łódź pod Modlinem, a po klęsce września zbiegł z transportu do oflagu i zaangażował się w działalność konspiracyjną, ostatecznie został schwytany przez Niemców i zamordowany na Majdanku; był dwukrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych.
Był dwukrotnie żonaty. Z pierwszą żoną, Elżbietą Szczepańską, miał córkę, Agnieszkę, i rozwiódł się na początku lat 70.Super Express nr 217 (9129), 17 września 2021, s. 12.. Drugą żoną Gołasa była fotografka Maria Krawczyk (zm. 2024Nekrolog).
W 2008 przeszedł zawał mięśnia sercowego, a w 2020 i 2021 doznał dwóch udarów mózgu, w wyniku których zmarł. Został pochowany 14 września 2021 w grobie rodzinnym na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 17-2-30b).
Ordery i odznaczenia Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski (pośmiertnie, 2021)Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 10 września 2021 r. nr rej. 391/2021 o nadaniu orderu (). Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1978) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1963) Brązowy Medal „Za zasługi dla obronności kraju” (1968) Medal Komisji Edukacji Narodowej (1975) Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2009) Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego (1967)Wręczenie Odznak Tysiąclecia, "Życie Warszawy", nr 55, 5 marca 1967, s. 11. Złota Odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy”Kto jest kim w Polsce 1989, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1989, s. 337.
Nagrody i wyróżnienia 1966 – „Srebrna Maska” w plebiscycie Expressu Wieczornego na najpopularniejszego aktora w roku 1965 1967 – „Srebrna Maska” w plebiscycie Expressu Wieczornego na najpopularniejszego aktora w roku 1966 1967 – Nagroda Ministra Kultury i Sztuki III stopnia za role teatralne, filmowe i telewizyjne w ostatnim pięcioleciu 1996 – Wyróżnienie na XXI OKT w Opolu za rolę Filipa w Grubych rybach w Teatrze Polskim w Warszawie) 2002 – Statuetka Gwiazda Telewizji Polskiej wręczona z okazji 50-lecia TVP „za kreacje aktorskie w filmie i teatrze telewizji” 2003 – SuperWiktor 2006 – Honorowy Jańcio Wodnik - nagroda na XIII Ogólnopolskim Festiwalu Sztuki Filmowej Prowincjonalia we Wrześni za wybitne osiągnięcia w sztuce aktorskiej 2006 – Nagroda Specjalna TVP za całokształt twórczości przyznana przez prezesa TVP 2020 – Doroczna Nagroda Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego za całokształt twórczości
Upamiętnienie Wiesława Gołasa upamiętnia popiersie w kieleckiej Alei Sław. Od 2024 patronuje Dużej Scenie Kieleckiego Centrum Kultury.
Filmografia
Dubbing thumb|Wiesław Gołas i Irena Kwiatkowska (2008)
1951: Alicja w Krainie Czarów – Marcowy Zając 1957: Na polu chwały – Paweł Korczagin 1960: Trzynastego nocą – Primow 1961: Dziewczęta – Filja
Gry 2000: Pompei: Legenda Wezuwiusza – Sekundus Popidiusz
Przypisy
Bibliografia Agnieszka Gołas-Ners, Na Gołasa, Wydawnictwo „Świat Książki”, Warszawa 2008. .
Linki zewnętrzne
Wiesław Gołas w bazie Akademia Polskiego Filmu Wiesław Gołas o sobie, wirtualny album [dostęp 2019-10-08] biogram na stronie Ośrodka Myśli Patriotycznej i Obywatelskiej
Kategoria:Absolwenci Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza Kategoria:Absolwenci II Liceum Ogólnokształcącego w Kielcach Kategoria:Artyści związani z Warszawą Kategoria:Biografie kanonu polskiej Wikipedii Kategoria:Członkowie Szarych Szeregów Kategoria:Laureaci Dorocznej Nagrody MKiDN Kategoria:Laureaci Nagrody Ministra Kultury i Sztuki (Polska Ludowa) Kategoria:Ludzie urodzeni w Kielcach Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Odznaczeni Odznaką 1000-lecia Państwa Polskiego Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Za Zasługi dla Warszawy” Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polscy aktorzy filmowi Kategoria:Polscy aktorzy teatralni Kategoria:Polscy aktorzy telewizyjni Kategoria:Polscy artyści kabaretowi Kategoria:Urodzeni w 1930 Kategoria:Więźniowie niemieckich władz okupacyjnych w Polsce 1939–1945 Kategoria:Zmarli w 2021