Łozowoje – miejscowość w rejonie gwardiejskim obwodu królewieckiego Federacji Rosyjskiej.
Nazwa ros. Лозовое – Losovoe, Losowoje. Do 1938 nazwa niem. Cremitten, następnie do 1946 Kremitten. Nazwa polska: Kremity. Wieś położona na wysokim północnym brzegu Pregoły, 19 km na zachód od Znamienska, w dawnym powiecie welawskim. W średniowieczu zaliczano ją do terenu Sambii, później do Natangii.
W okolicy odkryto liczne stanowiska archeologiczne, świadczące o wczesnym osadnictwie. Pierwszy zamek krzyżacki, zapewne drewniany, leżał w miejscowości Langendorf, oddalonej 3 km na płn.-zach. Wieś tamta od początku należała do pruskiej rodziny von Windekaim, następnie zwanej Perbandt, wywodzącej się z Quednau. Zamek Kremity, położony 5 km na północ od wsi był siedzibą komornictwa komturstwa królewieckiego. W 1391 podejmowano tu małżonkę wielkiego księcia litewskiego Witolda, w okresie jego przymierza z Zakonem. Ze sporego czteroskrzydłowego założenia z wieżami narożnymi ocalały tylko relikty murów.
Kościół parafialny (od 1525 ewangelicki) pw. NMP pochodził z lat około 1340–1370. Był budowlą ceglaną, gotycką. Był jednonawowy, z 4-przęsłową nawą i pięciobocznie zamkniętym, półtoraprzęsłowym prezbiterium, oszkarpowany. Od zachodu wznosiła się niska wieża. Wnętrze kryte było sklepieniem gwiaździstym. W zakrystii i kruchtach bocznych znajdowało się sklepienie krzyżowe. Wyposażenie wnętrza należało do najbardziej interesujących w regionie. Odkryto dwie warstwy malowideł ściennych, gotyckie z około 1400 i renesansowe z 2 poł. XVI w. Ołtarz główny był późnogotyckim pentaptykiem z około 1500, z rzeźbioną sceną Koronacji Marii i figurami świętych oraz z obrazami przedstawiającymi Pasję Chrystusa na skrzydłach. Zachowana była rzeźbiona Grupa Ukrzyżowania i 2 dalsze figury gotyckie. W prezbiterium stały rzeźbione manierystyczne stalle patronackie z pocz. XVII w., ambona była barokowa z 1694, ponadto wisiały portrety pastorów z XVII-XIX w. 26-głosowe organy o dobrym dźwięku zbudowała 1872 firma Rohn z Ornety. Ponadto znajdowały się tu epitafia, płyty nagrobne i tarcze herbowe z XVI–XVII w. Ruiny świątyni uległy ostatecznemu zniszczeniu około 1980 r., losy wyposażenia nie są znane, a z dawnej zabudowy wiejskiej zachowało się niewiele.
Przypisy
Bibliografia Adolf Boetticher, Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Ostpreussen, H. 2, Natangen, 2.durchges. und erw. Aufl., Königsberg, Teichert, 1898 Georg Dehio, Handbuch der deutschen Kunstdenkmäler, neu bearb. von Ernst Gall, Deutschordensland Preussen, bearb. unter Mitw. von Bernhard Schmid und Grete Tiemann, München; Berlin, Dt. Kunstverl., 1952 Anatolij Bachtin, Gerhard Doliesen, Vergessene Kultur. Kirchen in Nord-Ostpreussen. Eine Dokumentation, 2. Aufl., Husum, Husum, 1998, . Prusy Wschodnie – dokumentacja historycznej prowincji. Zbiory fotograficzne dawnego Urzędu Konserwatora Zabytków w Królewcu = Ostpreussen – Dokumentation einer historischen Provinz. Die photographische Sammlung des Provinzialdenkmalamtes in Königsberg, oprac. i red. bazy danych Jan Przypkowski, Warszawa, Instytut Sztuki PAN, , .
Linki zewnętrzne
Kreis Wehlau (Gemeinde Langendorf) Fotografie W. A. Milowskij
Kategoria:Miejscowości w obwodzie królewieckim