Wskaźnik łatwości prowadzenia działalności gospodarczej, ang. Ease of doing business index, zwyczajowo Doing Business – miernik swobody działalności gospodarczej, opracowywany w latach 2003−2020 przez Bank Światowy. Wyższa pozycja w wykorzystującym go rankingu Doing Business wskazywała lepsze, zazwyczaj prostsze, przepisy regulujące sprawy związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa oraz silniejszą ochronę własności przez prawo. Badania empiryczne zlecone przez Bank Światowy wykazały, że poprawienie tych regulacji ma bardzo silny wpływ na wzrost gospodarczy.
W 2021 roku Bank Światowy poinformował o zaprzestaniu opracowywania rankingu. W 2024 roku zastąpił go nowy ranking, Business Ready (B-Ready). mały|upright=2.3|Mapa z ostatnimi wynikami wskaźnika (2020 rok)
Metodologia Wskaźnik bazuje na wynikach badań regulacji prawnych i ich stosowania w praktyce, przeprowadzonych i zweryfikowanych przez ponad 5000 przedstawicieli władz państwowych, prawników, konsultantów, księgowych i innych profesjonalistów, którzy na co dzień mają do czynienia z regulacjami prawnymi dotyczącymi biznesu. Wskaźnik dotyczy z reguły największego miasta, chociaż publikowane są też raporty z poszczególnych państw ze wskaźnikami dla innych miast. Wskaźnik nie uwzględnia warunków prowadzenia działalności niezwiązanych z dziedziną prawa, między innymi bliskości znaczących rynków, jakości infrastruktury, inflacji, przestępczości. Pozycja danego państwa w rankingu opiera się na średniej z 10 kategorii: zakładanie firmy – procedury, czas oraz wymagany minimalny wkład początkowy uzyskiwanie pozwoleń na budowę – procedury, czas oraz koszt inspekcji oraz uzyskiwania pozwolenia wskaźnik energii elektrycznej – czas i koszt uzyskania przyłącza elektrycznego dla nowo wybudowanego przedsiębiorstwa rejestrowanie własności – procedury, czas oraz koszt rejestrowania nieruchomości otrzymywanie kredytu – stopień regulacji kredytów oraz ilość informacji na temat kredytowania ochrona inwestorów – zakres jawności oraz zakres odpowiedzialności zarządu przed współudziałowcami płacenie podatków – liczba płaconych podatków, godziny spędzone rocznie nad przygotowaniem zeznań podatkowych oraz cześć dochodu brutto, jaką stanowi płacony podatek handel zagraniczny – liczba dokumentów, podpisów i czasu wymaganego aby przedsiębiorca mógł importować lub eksportować zawieranie umów – procedury, czas i koszt zawierania i egzekwowania umów dłużnych likwidacja przedsiębiorstwa – czas i koszt związany z zakończeniem działalności oraz stopa odzysku.
Przykładowo w Australii, państwie znajdującym się na pierwszym miejscu w kategorii „Zakładanie firmy”, wymagane są tylko dwie procedury, by założyć firmę, a sam proces trwa średnio dwa dni. Oficjalny koszt to 0,8% PKB per capita. Nie ma wymagań dotyczących wkładu początkowego. W Gwinei-Bissau, drugim najgorszym państwie w pierwszej kategorii, wymagane jest 17 procedur, aby założyć firmę, i zajmuje to średnio 233 dni. Oficjalny koszt to 255,5% PKB per capita, minimalny wymagany wkład wynosi 1006,6% PKB per capita.
Badania i ich wpływ Rozmaite składniki wskaźnika same w sobie nasuwają sugestie na temat polepszenia sytuacji. Wiele z nich mogą być relatywnie łatwo wprowadzone oraz nie są kontrowersyjne. Publikowanie wskaźnika wpłynęło na poprawę regulacji w wielu państwach. Niektóre wyznaczyły sobie za cel znalezienie się w najlepszej 25. Pomiędzy kwietniem 2006 a czerwcem 2007 miało miejsce 200 reform w 98 państwach. Do dziesiątki najbardziej aktywnych państw należały: Egipt, Chorwacja, Ghana, Macedonia, Gruzja, Kolumbia, Arabia Saudyjska, Kenia, Chiny oraz Bułgaria. Inne państwa zanotowały znaczące spadki w rankingu, na przykład Wenezuela i Zimbabwe.
Kategorie są niezależne, więc rzadko zdarza się, aby państwa były w czołówce (lub też na samym końcu) we wszystkich kategoriach. Innymi słowy, nawet państwa ze ścisłej czołówki mogą dokonać pewnych reform poprawiających wskaźnik łatwości prowadzenia działalności gospodarczej.
Wyniki rankingu