7 Dywizja Piechoty (7 DP) – wielka jednostka piechoty Polskich Sił Zbrojnych w latach 1941–1947.
Formowanie i zmiany organizacyjne W Polskich Siłach Zbrojnych w ZSRR
6 września 1941 polsko-radziecka wojskowa komisja mieszana uzgodniła podniesienie stanu żywionych Armii Polskiej w ZSRR do 44 tys. W ramach Ośrodka Zapasowego Armii, a następnie Ośrodka Organizacyjnego Armii w Tockoje oraz obozie wojskowym „Kołtubanka”, 29 września 1941 roku jego dowódca postanowił zorganizować 19 pułk piechoty i 7 pułk artylerii lekkiej jako zalążek 7 Dywizji Piechoty. Dowódca Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR rozkazem nr Ldz.140/Org./41 z dnia 20 października 1941 r. polecił dowódcy OOA organizację 7 Dywizji Piechoty. Dowódcą Ośrodka i 7 DP został płk dypl. Bronisław Rakowski, szefem sztabu ppłk dr Tadeusz Felsztyn. Dywizja miała zostać sformowana na podstawie etatu radzieckiej dywizji piechoty, w składzie:
Dowództwo i sztab, 19 pułk piechoty – płk dypl. Leon Koc 20 pułk piechoty – ppłk Aleksander Idzik 21 pułk piechoty – płk Alfred Schmidt 7 pułk artylerii lekkiej – ppłk Zygmunt Kaznowski 7 dywizjon artylerii przeciwlotniczej – kpt. Teodor Dobrowolski 7 dywizjon kawalerii - rtm. Edward Capałła 7 batalion łączności - kpt. Zawitkowski 7 batalion saperów – mjr Włodzimierz Kupryk 7 batalion sanitarny - kpt. dr Jan Gajek.
Z uwagi na brak możliwości zakwaterowania w garnizonie Bielebaja i dalszego rozwoju Armii w dotychczasowym miejscu postoju, postanowiono pod koniec grudnia 1941 zaniechać formowania 7 DP. Rozkazem dowódcy PSZ w ZSRR L.dz.650/Org./Tjn./41 z dnia 5 stycznia 1942, 7 dywizjon kawalerii wszedł w skład 1 pułku ułanów i odjechał do Otar. 7 batalion saperów odjechał do Wrewskaja, gdzie z jego składu rozpoczęto organizację 1 pułku saperów. 20 pułk piechoty i 2 pluton wojskowej policji polowej odjechały do Czok-Pak, gdzie weszły w skład 8 Dywizji Piechoty. Pułki piechoty 19 i 21 weszły w skład Ośrodka Organizacyjnego Armii, podobnie jak 7 pułk artylerii lekkiej, który od tej chwili zmienił nazwę na zapasowy pułk artylerii PSZ. Nazwy zapasowych otrzymały 7 dywizjon artylerii przeciwlotniczej, 7 batalion łączności i 7 batalion sanitarny, które również pozostały w składzie OOA .
Podczas pobytu Naczelnego Wodza i premiera rządu gen. broni Władysława Sikorskiego w ZSRR, 3 i 4 grudnia 1941 osiągnięto porozumienie na temat rozwoju Armii Polskiej w ZSRR i przesunięcia jej do republik środkowoazjatyckich. 4 grudnia została podpisana przez gen. Sikorskiego i Stalina deklaracja o przyjaźni i wzajemnej pomocy pomiędzy rządami RP i Związku Radzieckiego. Na mocy tej umowy wraz z innymi jednostkami armii podjęto na nowo formowanie 7 Dywizji Piechoty według etatu brytyjskiego, w rejonie Kermine. Na podstawie rozkazu organizacyjnego dowódcy dywizji nr 1 z dnia 28 stycznia 1942 ustalono skład dywizji. Na podstawie rozkazu organizacyjnego dowódcy dywizji nr 2 została wyznaczona obsada personalna:
Dowództwo 7 Dywizji Piechoty dowódca dywizji - gen. bryg. Zygmunt Bohusz-Szyszko zastępca dowódcy dywizji - ppłk Eugeniusz Jasiewicz szef sztabu dywizji - ppłk dypl. Jan Giełgud-Aksentowicz oficer dyspozycyjny dowódcy dywizji do spraw wyszkolenia - ppłk st. spocz. Jan Prokop szef sanitarny dywizji - ppłk lek. st. spocz. Franciszek Zalewski szef intendentury - mjr int. w.s.woj. Stanisław Sokołowski dowódca łączności dywizji - kpt. Stefan Czapliński komendant kwatery głównej - rtm. rez. Stefan Handke szef oddziału I sztabu - rtm. Andrzej Pruszyński szef oddziału II sztabu - kpt. mar. woj. rez. Julian Ginsbert kierownik Biura Propagandy i Oświaty - kpt. rez. Stanisław Römer 22 pułk piechoty – ppłk Stanisław Krajewski 23 pułk piechoty – ppłk Józef Kramczyński 7 pułk artylerii lekkiej – ppłk Jan Świerczyński 7 pułk artylerii ciężkiej – mjr Adam Machnowski 7 dywizjon artylerii przeciwlotniczej - por. rez. Stanisław Jankowski, por. rez. Henryk Mrażek, kpt. Karol Zieliński 7 dywizjon rozpoznawczy - ppłk Eugeniusz Święcicki 7 batalion saperów – kpt. inż. Konstanty Modzelewski 7 kompania przeciwpancerna - por. rez. Stanisław Zaręba 7 kompania łączności - kpt. rez. Florian Kotecki 7 kompania żandarmerii - por. żand. rez. Jan Frydrychiewicz pluton miotaczy ognia 7 kompania sanitarna - kpt. lek. dr Wacław Kessling szpital 7 pluton samochodowy 7 park intendentury 7 sąd polowy 7 kompania zaopatrzenia i transportu (od 30 IV 1942) - por. posp. rusz. Józef Zenowicz Szkoła Podchorążych Rezerwy Piechoty 7 DP 7 kompania Pomocniczej Służby Kobiet Komenda Uzupełnień nr 3 ze stacją zborną referat opieki społecznej 7 kompania dyscyplinarna (od VII 1942) Dywizja była formowana zgodnie z etatem brytyjskim o łącznym stanie etatowym 663 oficerów i 13.386 podoficerów i szeregowych. W rozkazie wskazano jako miejsce formowania dywizji miejscowość Kermine w Uzbeckiej Socjalistycznej Republice Radzieckiej (150 km na północny zachód od Samarkandy). Zgodnie z rozkazem dowódcy armii, gen. dyw. Władysława Andersa stanowisko dowódcy dywizji objął gen. bryg. Zygmunt Bohusz-Szyszko. 16 marca, w wyniku nacisków władz radzieckich, gen. Anders dokonał zmiany na stanowisku szefa sztabu armii. Nowym szefem sztabu został gen. bryg. Bohusz-Szyszko. Jego miejsce w 7 Dywizji Piechoty zajął płk dypl. Leopold Okulicki przy czym do pełnienia obowiązków dowódcy dywizji przystąpił dopiero 21 kwietnia. 7 Dywizja Piechoty formowana była na terenie obszarów niesprzyjających zdrowiu żołnierzy, w fatalnych warunkach sanitarno-epidemiologicznych i żywnościowych w trakcie formowania jej, dotknięta została licznymi epidemiami; tyfusu plamistego, czerwonki, malarii, duru brzusznego. Zmarło 764 żołnierzy, junaków, poborowych i ochotniczek PSK. Pomimo złych warunków i dużej śmiertelności, proces formowania dywizji postępował. Na dzień 1 marca 1942 r. stan jej wynosił 7 199 żołnierzy. W ramach dywizji formowano jednostki pozaetatowe, spośród ludzi mających związek z kolejnictwem organizowano w garnizonie „Stacja Kermine” batalion kolejowy, w garnizonie „Narpaj” z żołnierzy z kategorii zdrowia „D” batalion budowlany. Dodatkowo na terenie dywizji działała ewakuacyjna stacja zborna dla lotników i marynarzy i przekazana w kwietniu 1942 szkoła junaków.
W ramach I ewakuacji armii do Iranu i na Bliski Wschód w okresie od 24 marca do 4 kwietnia z 7 Dywizji Piechoty ewakuowano 3611 żołnierzy. W okresie od kwietnia do sierpnia 1942 roku prowadzono dalszy nabór ochotników i poborowych, z uwagi na tragiczne warunki zdrowotne i żywnościowe nie prowadzono systematycznego szkolenia, posiadano niewielką ilość broni strzeleckiej i w obu pułkach artylerii po jednym dziale. Do momentu ewakuacji z ZSRR dywizja nie osiągnęła gotowości organizacyjnej i nie była uzbrojona. W dniach 5-9 sierpnia, w sześciu transportach kolejowych oddziały dywizji zostały przegrupowane z Kermine do Krasnowodska. Wyjechało transportami kolejowymi 495 oficerów, 7879 szeregowych, 20 urzędników kontraktowych, 204 ochotniczki PSK i 888 junaków. Pozostało na trasie, głownie jako chorych 19 oficerów i 431 szeregowych. Do 11 sierpnia wszystkie jednostki dywizji zgrupowały się w Polskiej Bazie Ewakuacyjnej w Krasnowodzku. Dzień później żołnierzy oraz ludność cywilną zaokrętowano na radzieckie statki „Kaganowicz” i „Żdanow”. Późnym wieczorem 13 sierpnia oba statki zacumowały na redzie irańskiego portu Pahlevi. Po wyokrętowaniu pododdziały marszem pieszym zostały skierowane do obozu położonego kilka kilometrów od Pahlevi, gdzie przeszły kwarantannę i otrzymały mundury tropikalne. Do Pahlevi łącznie przybyło 7923 żołnierzy oraz 1112 junaków, ochotniczek PSK i urzędników. Wraz z dywizją przybyło 5495 osób cywilnych w większości rodzin żołnierzy. W dniach 16 sierpnia - 8 września dywizja przegrupowała się z obozu w rejonie Pahlevi do obozu Khanaqin w Iraku. W Armii Polskiej na Wschodzie 120px|thumb|right|Oznaka Armii Polskiej na Wschodzie Z dniem 12 września 1942, 7 Dywizja Piechoty, weszła w skład Armii Polskiej na Wschodzie. W nowym miejscu postoju w okresie od 8 do 12 grudnia 1942 nastąpiła reorganizacja dywizji. Dywizję przeformowano według brytyjskich dokumentów organizacyjnych. W miejsce 22 i 23 pułków piechoty zostały sformowane 7 i 8 Brygady Strzelców, z 7 dywizjonu rozpoznawczego sformowano 7 pułk kawalerii pancernej. Wyłączono z dywizji 7 pal i 7 pac i przekazano pod Dowództwo Artylerii Armii. 7 kompanię przeciwpancerną i 7 kompanię ochrony sztabu wyłączono z dywizji i na ich bazie przeformowano w 7 pułk artylerii przeciwpancernej i podporządkowano Dowódcy Artylerii Armii. 7 dywizjon artylerii przeciwlotniczej wyłączono z dywizji i przeformowano w 8 pułk artylerii przeciwlotniczej ciężkiej. Poddano przeglądowi przez komisje przeglądowe stan osobowy żołnierzy dywizji, zwalniając żołnierzy niezdolnych do służby, a starszych wiekiem przeniesiono do jednostek tyłowych i etapowych. Ze względu na brak żołnierzy kwalifikujących się do służby liniowej, 8 Brygadę Strzelców częściowo skadrowano. Do 7 DP włączono ze stanu Wojska Polskiego na Środkowym Wschodzie batalion ćwiczebny, który przeformowano w 7 batalion ckm o stanach zmniejszonych. 7 kompania żandarmerii uzupełniła 1 szwadron żandarmerii, a z pozostałych żołnierzy sformowano pluton żandarmerii dowództwa 7 Dywizji Piechoty. Ze stanu dywizji do wyłączonych jednostek artylerii w ślad za nimi kierowano dalsze uzupełnienia. Znaczne uzupełnienia przekazano dla 5 Wileńskiej Dywizji Piechoty.
Od stycznia do kwietnia 1943 bataliony 7 Brygady Strzelców oraz 7 pułk kawalerii pancernej pełniły służbę wartowniczo-ochronną przy instalacjach naftowych Iraku w pobliżu miejsca stacjonowania i dalszych okolicach.
W okresie marzec-maj 1943 wysłano dalszych ochotników do lotnictwa i 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej. Od 2 kwietnia 1943 stacjonowała w obozie wojskowym w Quizil Ribat w Iraku. Jednocześnie w okresie czerwca i lipca 1943 roku zredukowano stan 7 Brygady Strzelców i innych jednostek dywizji wydzielając żołnierzy jako uzupełnienie pozostałych dywizji i jednostek pozadywizyjnych, rozwiązano polowe jednostki i służby, a żołnierzy odesłano do innych jednostek celem uzupełnienia braków. W związku z tym dywizja została jednostką zapasowo-szkolną. Zadaniem dywizji było zachowanie zdolności do rozwinięcia w bojowy związek taktyczny, prowadzenie scentralizowanego szkolenia oficerów, podchorążych i specjalistów poszczególnych broni i służb oraz zbieranie i szkolenie uzupełnień dla jednostek armii. W skład dywizji weszły: 7 Brygada Strzelców - dowódca ppłk Józef Kramczyński Kadra 8 Brygady Strzelców - dowódca ppłk Stanisław Krajewski 7 pułk kawalerii pancernej (o stanach zmniejszonych) dowódca - ppłk Eugeniusz Święcicki zapasowy pułk artylerii 7 Dywizji (od 21 IV 1943) - dowódca ppłk Karol Pasternak 7 batalion ciężkich karabinów maszynowych (o stanach zmniejszonych) - dowódca ppłk dypl. Bolesław Krzyżewski 7 batalion saperów (o stanach zmniejszonych) - dowódca kpt. Antoni Jan Krajewski 7 batalion łączności (o stanach zmniejszonych) - kpt. Stefan Czapliński Centrum Wyszkolenia Armii - komendant ppłk Wincenty Kurek Ośrodek Zapasowy Armii - dowódca płk dypl. Wacław Leon Koc 17 kompania zaopatrywania - dowódca kpt. Kpt. Stanisław Molenda 7 kompania warsztatowa - dowódca por. Tadeusz Należny 7 kompania sanitarna wraz z 7 plutonem higieny i 7 sekcją przeciwmalaryczną.