I Liceum Ogólnokształcące im. Króla Stanisława Leszczyńskiego w Jaśle

I Liceum Ogólnokształcące im. Stanisława Leszczyńskiego w Jaśle – liceum ogólnokształcące z siedzibą w Jaśle.

Historia 250px|thumb|Budynek I LO w Jaśle przed stylizacją na wizerunek przedwojenny mały|250px|Budynek gimnazjum około 1906

Kalendarium 1862 – Burmistrz miasta Jasła Antoni Koralewski poddał Radzie Miejskiej myśl założenia Gimnazjum w Jaśle oraz przeprowadził uchwałę upoważniającą Zarząd Miejski do poczynienia odpowiednich starań. 1868 – Rada Szkolna Krajowa rozporządzeniem z dnia 22.08.1868 roku zatwierdziła osobny statut, na mocy którego powstało Niższe Gimnazjum w Jaśle. 16 września 1868 – uroczyste rozpoczęcie roku szkolnego, zajęcia szkolne odbywały się w budynku, z którego w latach późniejszych powstał ratusz. 1875 – Gimnazjum otrzymało statut zakładu państwowego, a koszty jego utrzymania przeszły na rząd. 1876 – Odbyły się pierwsze matury, które zdane zostały przez osiemnastu uczniów 1891 – Wmurowanie kamienia węgielnego pod budowę budynku szkoły i sali gimnastycznej przy ulicy Czackiego. 1892 – Rozpoczęcie działalności Gimnazjum w nowym gmachu z udziałem namiestnika hrabiego Kazimierza Badeniego oraz wiceprezydenta dr Michała Bobrzyńskiego. 1893 – Ukończenie budowy kaplicy gimnazjalnej. 1904 – W latach 1904–1908 rozwijała działalność organizacja młodzieży ludowej. 1912 – 5 października oddana została do użytku Bursa Gimnazjalna imienia Adama Mickiewicza. W zakładzie sformowała się pierwsza na tym terenie drużyna harcerska imienia gen. Józefa Bema. 1919 – Uchwałą Rady Ministrów zakład otrzymał nazwę: Państwowe Gimnazjum im. Króla Stanisława Leszczyńskiego w Jaśle. 1920 – Ponad trzystu uczniów wzięło udział w walkach o ustalenie granic Rzeczypospolitej Polskiej na Śląsku, w Wielkopolsce i wschodniej części kraju. 1935 – Reforma szkół średnich, w wyniku której wprowadzone zostało 4-letnie gimnazjum oraz 2-letnie liceum dwóch typów: humanistyczne i matematyczno-fizyczne. Placówka otrzymała nazwę „Państwowe Gimnazjum i Liceum im. Króla Stanisława Leszczyńskiego w Jaśle”. 1939 – Wybuch II wojny światowej. Wydano odgórne rozporządzenie zawieszenia nauki i ewakuacji tajnych akt szkoły. 8 września niemiecki komendant placu zajął gmach Liceum. Rozpoczęcie działalności tajnego nauczania. 1942 – Pierwszy tajny egzamin dojrzałości odbył się latem 1942. Bursa gimnazjalna stała się siedzibą gestapo. 1944 – Czwarty raz z kolei odbyły się tajne matury. Budynek gimnazjalny został zaminowany, Kaplica oraz Bursa gimnazjalna zostały spalone. 1945 – Decyzja Kuratorium Okręgu Krakowskiego z dnia 19.02.1945 o wznowieniu działalności Państwowego Koedukacyjnego Gimnazjum i Liceum im. Króla Stanisława Leszczyńskiego w Jaśle. Organizacja pierwszej powojennej matury. 1948 – Reforma szkolna i zmiana nazwy szkoły na Państwową Koedukacyjną Szkołę Ogólnokształcącą Stopnia Licealnego im. Króla Stanisława Leszczyńskiego w Jaśle. 1951 – Oddanie do użytku młodzieży internatu przy ulicy Słowackiego. 1959 – Zmiana nazwy szkoły na Liceum Ogólnokształcące im. Króla Stanisława Leszczyńskiego w Jaśle. 1960 – Rozpoczęcie budowy nowego budynku szkolnego na miejscu dawnego gmachu przy ulicy Czackiego i Mickiewicza. 1962 – 1 września oddanie nowego budynku. Utworzenie Technikum Chemicznego przy Liceum Ogólnokształcącym. 1966 – Otrzymanie odznaki 1000-lecia Państwa Polskiego. 1968 – W dniach 21-23 czerwca 1968 odbyły się obchody jubileuszu 100-lecia istnienia gimnazjum, podczas których zostały odsłonięte w gmachu szkoły tablice: w pierwszym dniu upamiętniająca wychowanka gimnazjum Rudolfa Weigla, a w drugim upamiętniająca jubileusz 100-lecia szkoły 1973 – Szkoła została uhonorowana Medalem Komisji Edukacji Narodowej. 1993 – 25-27 czerwca obchody 125-lecia założenia Szkoły i 100-lecia wzniesienia kaplicy gimnazjalnej. 2006 – Ks. Andrzej Sroka zakłada chór „Soli Deo”. 2008 – Obchody 140-lecia założenia Szkoły. 2010 – 25 maja obchody 70. rocznicy zbrodni katyńskiej, odsłonięcie pomnika „Golgota Wschodu”, posadzenie dębu pamięci w hołdzie ppor. rez. Antoniemu Nowakowi, absolwentowi zamordowanemu w Katyniu. 2012 – 24 lutego obchody 40. rocznicy śmierci Hugona Steinhausa. 2018 – Obchody 150-lecia istnienia Szkoły.

Ogólny rys historyczny W 1868 na terenie Galicji (zabór austriacki) powstało pierwsze gimnazjum, a zarazem pierwsza szkoła. Przez lata swojego istnienia zmieniała swoją nazwę i typ, a od roku 1875 zostało uznane za zakład państwowy, który uczył filologiczno-klasycznych przedmiotów. Przez lata kadra nauczycielska kształciła młodzież polską w wielu kierunkach: geografii, matematyce, fizyce, biologii, historii oraz sztuce – rysunku i muzyce.

Prócz tych czysto naukowych celów Gimnazjum jasielskiego było też dążenie do wlania ducha patriotyzmu w obywateli, wielu z nich później zostało świetnymi przykładami doskonałego wypełnienia tego celu. Byli nimi m.in.: Kasper Wojnar, Ignacy Solarz z Ołpin, Kazimierz Weis, Rudolf Weigl, Hugo Steinhaus, Stanisław Pigoń, Stanisław Pawłowski, Stanisław Kadyi, Stanisław Proń czy Marian Gumowski.

Na przełomie lat 1892/1893 została wybudowana kaplica gimnazjalna pod wezwaniem św. Stanisława BM, w której odbywały się nabożeństwa i msze święte w obrządku rzymskokatolickim dla uczniów gimnazjum oraz dla mieszkańców Jasła.

Okres I wojny światowej Podczas I wojny światowej szkoła musiała zawiesić swoją pracę, a sam budynek stał się siedzibą wojskową, 262 uczniów i 16 profesorów wstąpiło w szeregi żołnierskie. Po skończonej wojnie niejasne były granice na wschodzie, po powszechnej mobilizacji około 300 uczniów i dwóch profesorów Roman Saphier i Jakub Kuska wyruszyło na wojnę przeciw Rosji, broniąc polskiej flagi. Na kartach historii najwyraźniej zapisali się oni w bitwie pod Firlejówką, która miała miejsce 6 listopada 1920 roku, podczas walk zginął Roman Saphier oraz 8 wychowanków liceum. Poległych w tej bitwie upamiętnia granitowa tablica wykonana w dwudziestoleciu międzywojennym przez Eugeniusza Dacyla, ulokowana najpierw w budynku gimnazjalnym, a w 1938 przeniesiona do pobliskiej kaplicy szkolnej.

Dwudziestolecie międzywojenne W dwudziestoleciu międzywojennym szkoła kształciła uczniów w każdym kierunku, uczniowie mieli możliwość uczestniczenia w wielu organizacjach takich jak PCK, harcerstwo, SKO itp.

Zarządzeniem Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego z 1937 zostało utworzone „Państwowe Liceum i Gimnazjum im. Króla Stanisława Leszczyńskiego w Jaśle” (państwowa szkoła średnią ogólnokształcąca, złożoną z czteroletniego gimnazjum i dwuletniego liceum), po wejściu w życie tzw. reformy jędrzejewiczowskiej szkoła miała charakter męski, a wydział liceum ogólnokształcącego był prowadzony w typie humanistycznym i matematycznym. Pod koniec lat 30. szkoła funkcjonowała pod adresem ulicy Tadeusza Czackiego 6.

Okres II wojny światowej W wyniku II wojny światowej szkoła została doszczętnie zniszczona, z całego kompleksu szkolnego ocalała jedynie sala gimnastyczna, która była osobnym budynkiem oraz kaplica gimnazjalna, która w części została spalona. Jednak w konspiracji nauczyciele tacy jak: Kazimierz Płaczek, Leon Król, Kazimierz Krajewski czy Aleksander Drozd uczyli młodzież polską i potajemnie organizowali egzaminy maturalne.

Okres powojenny i teraźniejszość Po zakończonej wojnie udało się pod przewodnictwem dyrektora Jana Lisowskiego w 1962 r. wznieść nowy gmach szkoły, auli znajdującej się w budynku nadano później imię dyrektora Lisowskiego.

Od 2010 roku w liceum znajduje się obserwatorium astronomiczne.

W 2018 roku odbyły się uroczystości z okazji 150-lecia założenia szkoły.

Dyrektorzy i profesorowie thumb|240px|Dyr. Józef Słotwiński wraz z gronem nauczycielskim (1911) (na podstawie materiałów źródłowych)

Dyrektorzy i kierownicy Andrzej Karpiński (1868–1880)Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Wyższego Gimnazyum w Jaśle za rok szkolny 1882. Jasło: Nakładem funduszu naukowego, drukarnia L. D. Stœgera w Jaśle, 1882, s. 3–6. Emanuel Wolff (kierownik) Klemens Sienkiewicz (1881Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Wyższego Gimnazyum w Jaśle za rok szkolny 1882. Jasło: Nakładem funduszu naukowego, drukarnia L. D. Stœgera w Jaśle, 1882, s. 7.–1899Komitet funduszu stypendyjnego im. śp. Klemensa Sienkiewicza. „Kurjer Lwowski”. 306, s. 7, 4 listopada 1899.) Józef Słotwiński (1899–1912) Kazimierz Midowicz (1912–1929) Emil Język (1930–1933) Jakub Runicki Kazimierz Płaczek (1936–1939) Leon Król (1945–1948) Kazimierz Krajewski (1948–1950) Marian Lis (1950–1956) Jan Lisowski (1956–1965) Mieczysław Zygmunt (1965–1976) Stanisław Kumik (1976–1982) Juliusz Jankisz (1982–1999) Ryszard Libucha (1999–2004) Zbigniew Waszkiel (2004–2014) Barbara Wierdak-Cyboroń (2014–2019) Sebastian Styczyński (2019) Jacek Nawrocki (2019-nadal) Nauczyciele o. Piotr Feliks Bogaczyk Kasper Brzostowicz Jan Karol Całczyński Józef ChlebekM.in. w roku szkolnym 1877/78 → zob. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Wyższego Gimnazyum w Jaśle za rok szkolny 1878. Jasło: Nakładem funduszu naukowego, drukarnia L. D. Stœgera, 1878, s. 1, 34. Ludwik Eminowicz (1907-1910) Ludwik Glatman Józef Jałowy Józef Jedlicz (1905-1907) o. Leopold Alojzy Karwacki Zygmunt Klinger Jan Knapik Adam Konopnicki Apolinary Kotowicz Jakub Kuska Celestyn Lachowski Witold Lechowski August Mroczkowski Hipolit Neuwirth Karol Petelenz Kazimierz Poniatowski Roman Saphier Witold Sokołowski Maksymilian Wiśniowiecki Jerzy Żuławski

Wychowankowie (w nawiasach podano rok ukończenia szkoły z egzaminem dojrzałości; na podstawie materiałów źródłowych)

Kazimierz Zygmunt Antosz – duchowny katolicki, aktywny duszpasterz przedwojennej archidiecezji lwowskiej (1924) Stanisław Basiński – nauczyciel (1884) Ignacy Bielecki – doktor wszechnauk lekarskich, lekarz, oficer Wojska Polskiego, społecznik (1882) Piotr Feliks Bogaczyk – franciszkanin (1887) Tadeusz Brąglewicz – oficer (1914) Stanisław Cebula – profesor gimnazjalny (1900) Ludwik Ciba – oficer (1913) Marian Cichoń – prof. dr hab nauk ekonomicznych, wykładowca na UE w Krakowie Zbyszko Cyganiewicz – zapaśnik o międzynarodowej sławie, aktor Eugeniusz Dacyl – kamieniarz, działacz społeczny Mieczysław Dedo – dyplomata (1950) Andrzej Maria Deskur – kardynał prezbiter, wysoki urzędnik Kurii Rzymskiej, kawaler Orderu Orła Władysław Dukiet – prawnik (1887) Antoni Gabryszewski – lekarz chirurg, pionier ortopedii (1881) Eugeniusz Garbacik – ekonomista (1931) Józef Garbacik – historyk (1926) Emil Gaweł – adwokat, działacz sokoli, oficer (1894) Maksym Gorlicki – duchowny, święty prawosławny Andrzej Grasela – nauczyciel (1900) Jacek Grün – muzyk, dziennikarz, politolog (1968) Józef Gryglewicz – oficer (1928) Jarosław Gowin – polityk, publicysta (1980) Marian Gumowski – historyk Anna Halcewicz – aktorka (1965) Benedykt Halicz – biolog (1921) Tadeusz Hołuj – publicysta, pisarz Józef Jałowy – duchowny rzymskokatolicki (1905) Stefan Jaracz – aktor teatralny i filmowy, publicysta i pisarz Piotr Jaroszewicz – generał dywizji Wojska Polskiego, polityk, premier PRL Zygmunt Jaślar – autor monografii o Haczowie (1938) Franciszek Jórasz – oficer Wojska Polskiego (1914) Jan Kanty Jugendfein – prawnik, polityk (1878) Grzegorz Juszczyk – dyrektor Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny. Stanisław Kadyi – lekarz okulista, wybitny polski kolekcjoner (1918) Tadeusz Klimecki – oficer (1914) Jan Knapik – nauczyciel, filozof (1925) Jozafat Kocyłowski – greckokatolicki biskup przemyski, męczennik, błogosławiony (1896) Tadeusz Kokesz – ofiara zbrodni hitlerowskich, działacz narodowy (1936) Stanisław Kołodziej – Sługa Boży Kościoła katolickiego, męczennik Oświęcimia i Dachau (1927) Roman Kostikow – duchowny rzymskokatolicki, kapelan wojskowy (1919) Jan Kozak – chemik (1898) Zygmunt Kukulski – naukowiec (1909) Stanisław Lasocki – geofizyk (1968) Adam Lazarowicz – oficer (1921) Władysław Lutecki – duchowny rzymskokatolicki, malarz, muzealnik (1903)