thumb| Butle gazowe – pojemniki do przechowywania gazów pod dużym ciśnieniem. Są wykonywane ze stali wysokowęglowej, stali nierdzewnej, aluminium lub materiałów kompozytowych.

Podział butli thumb|Butla z gazowym butanem Butle gazowe można podzielić na cztery rodzaje, ze względu na stan skupienia materii wewnątrz butli. Znajdująca się w nich substancja jest: w stanie gazowym w normalnej temperaturze i podwyższonym ciśnieniu ciekła w normalnej temperaturze i podwyższonym ciśnieniu rozpuszczona ciekła w obniżonej temperaturze i podwyższonym ciśnieniu.

Grupa 1 W tych butlach gaz jest nadal w stanie gazowym w normalnej temperaturze i podwyższonym ciśnieniu, na przykład: powietrze argon hel azot tlen.

Grupa 2 W tych butlach gaz jest skroplony w normalnej temperaturze i podwyższonym ciśnieniu, na przykład: butan LPG propan dwutlenek węgla (czasami zaliczany jest do grupy 4) podtlenek azotu.

Grupa 3 W tych butlach gaz jest rozpuszczony w obojętnym rozpuszczalniku w normalnej temperaturze i podwyższonym ciśnieniu, na przykład: acetylen.

Uwaga: Butle z acetylenem zawierają obojętny wypełniacz, a acetylen jest rozpuszczony w acetonie lub dimetyloformamidzie. Acetylen jest wpompowywany do butli i rozpuszcza się w sorbencie. Kiedy butla z acetylenem jest otwierana, acetylen powraca z roztworu w formie dużych bąbelków niczym gaz z otwieranego szampana.

Grupa 4 W tych butlach gaz jest skroplony w obniżonej temperaturze i podwyższonym ciśnieniu. Butle te są kriogeniczne, na przykład: ciekły azot ciekły tlen skroplony dwutlenek węgla.

Parowanie i objętość Przyjmuje się, że substancja w postaci gazowej ma objętość 800 razy większą niż w stanie cieczy w standardowej temperaturze i ciśnieniu z dokładnością do pewnych odchyleń spowodowanych różnymi oddziaływaniami międzycząsteczkowymi w różnych substancjach. Standardowo ciśnienie w butli gazowej jest utrzymywane w granicach 200–400 atmosfer.

Wymogi dotyczące obsługi Ponieważ zawartość butli jest pod wysokim ciśnieniem i bywa również niebezpieczna, butla wyposażona jest w specjalne uchwyty i łańcuchy uniemożliwiające upadek i zbicie, ma odpowiednią wentylację zabezpieczoną przed uszkodzeniem uniemożliwiającą wydostanie się potencjalnie niebezpiecznej zawartości.

Kolory Różne kraje stosują różne oznaczenia butli, ale trwają próby ustandaryzowania ich kodowania kolorystycznego. Kolory butli z gazami medycznymi są zgodne z ISO 32, lecz nie wszystkie kraje tego przestrzegają. W całej Europie butle gazowe mają ustandaryzowane kolory według EN 1089-3. W Stanach Zjednoczonych kolory butli nie są prawnie regulowane, dlatego mogą być różne.

Z powodu tych niejednoznaczności dobrze jest sprawdzać etykietę butli i nie polegać tylko na jej kolorze.

Oznaczenia butli europejskich thumb|Butla z tlenem do oddychania Sposób oznaczania butli gazowych według normy EN 1089-3 stosowany w Europie (nie dotyczy butli z gazem LPG). Oznaczenie kolorystyczne umieszczane jest na czaszy butli, część cylindryczna w zasadzie może być malowana dowolnie. W Polsce producenci gazów technicznych przyjęli jednak następujące zasady malowania cylindrycznych części butli gazowych: Tlen – butla niebieska (Gentian blue, RAL 5010) Acetylen – butla kasztanowoczerwona (Oxide red, RAL 3009) Gazy medyczne i do oddychania – butla biała (Pure white, RAL 9010) Gazy do użytku spożywczego (dwutlenek węgla) – butla jasnozielona (Yellow green, RAL 6018)

Kolory oznakowania butli (czasza butli) według normy EN 1089-3 są następujące (w nawiasie oznaczenie koloru według RAL): Czyste, specyficzne gazy Acetylen – kolor kasztanowoczerwony (Oxide red, RAL 3009) Argon – kolor ciemnozielony (Emerald green, RAL 6001) Dwutlenek węgla – kolor szary (Dusty grey, RAL 7037) Hel – kolor brązowy (Olive brown, RAL 8008) Podtlenek azotu – kolor niebieski (Gentian blue, RAL 5010) Azot – kolor czarny (Jet black, RAL 9005) Tlen – kolor biały (Pure white, RAL 9010)

Podstawowe właściwości gazu Gazy obojętne – kolor jasnozielony (Yellow green, RAL 6018) Gazy toksyczne i korozyjne – kolor żółty (Zinc yellow, RAL 1018) Gazy utleniające – kolor niebieski (Gentian blue, RAL 5010) Gazy łatwopalne – kolor czerwony (Flame red, RAL 3000) przykłady: Toksyczny i łatwopalny lub toksyczny i korozyjny – kolor żółty + czerwony (RAL 1018 + RAL 3000) Toksyczny i utleniający lub korozyjny i utleniający – kolor żółty + niebieski (RAL 1018 + RAL 5010)

Mieszanki gazowe, przeważnie do nurkowania Powietrze – butla biała i w jednej czwartej czarna Heliox (mieszanka helu i tlenu) – butla biała i w jednej czwartej brązowa Nitrox (mieszanka azotu i tlenu) – butla biała i częściowo czarna Trimix (mieszanka helu, azotu i tlenu) – butla biała, czarna i częściowo brązowa

Mieszanki gazowe, do kalibracji (wzorcowania) i walidacji urządzeń pomiarowych i detektorów wszystkie składy

Przypisy

Kategoria:Zbiorniki ciśnieniowe