Merkaptopuryna – lek przeciwnowotworowy i immunosupresyjny stosowany w leczeniu niektórych białaczek i chorób autoimmunologicznych.
Mechanizm działania 6-merkaptopuryna jest tioanalogiem zasad purynowych adeniny i hipoksantyny i spełnia rolę antymetabolitu. Włączając się w szlak biosyntezy nukleotydów purynowych, powoduje zahamowanie replikacji DNA.
Merkaptopuryna konkuruje z hipoksantyną i guaniną o fosforybozylotransferazę hipoksantynowo-guanylową i ulega przemianie do monofosforanu tioinozyny (TIMP), który blokuje reakcje związane z kwasem inozynowym (IMP). S-metylotransferaza przekształca TIMP do monofosforanu metylotioinozyny (MTIMP). TIMP i MTIMP hamują amidotransferazę glutamino-5-fosforybozylopirofosforanową, która jest pierwszym enzymem szlaku syntezy nukleotydów purynowych.
Wskazania leczenie ostrych białaczek; wybrane przypadki – leczenie paliatywne i u starszych osób leczenie podtrzymujące remisję ostrej białaczki limfoblastycznej leczenie niektórych innych chorób choroby autoimmunologiczne łuszczycowe zapalenie stawów choroba Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego
Przeciwwskazania uczulenie na lek uszkodzenie wątroby ciąża i okres karmienia piersią
Działania niepożądane Zahamowanie czynności krwiotwórczej szpiku (szczególnie leukopenia – obniżenie poziomu leukocytów we krwi, rzadziej małopłytkowość i niedokrwistość), mogąca jednak utrzymywać się dość długo po odstawieniu leku (nawet do 3 tyg.). Mogą pojawić się nudności, wymioty, anoreksja – szczególnie u dorosłych i gdy lek przyjmowany jest rano. Rzadko występuje zapalenie błon śluzowych przewodu pokarmowego i biegunki; jako wyraz zaburzeń czynności wątroby może pojawić się żółtaczka, szybko ustępująca po przerwaniu leczenia. Skórne objawy uczuleniowe. Toksyczne działanie na nerki przy dużych dawkach.
Interakcje leki przeciwzakrzpowe – nasilenie działania inne leki mielosupresyjne – nasilenie działania trimetoprim/sulfametoksazol – nasilenie działania mielosupresyjnego allopurynol – nasilenie działania toksycznego olsalazyna, mesalazyna i sulfasalazyna – nasilenie działania mielosupresyjnego
Dawkowanie Indywidualne i ustalane przez lekarza specjalistę.
U chorych z genetycznie uwarunkowanym niedoborem metylotransferazy tiopurynowej (TPMT) w trakcie leczenia może wystąpić mielosupresja lub działanie toksyczne leku (związane ze znacznym spowolnieniem metabolizacji merkaptopuryny u tych chorych). Ich leczenie merkaptopuryną jest możliwe, ale przy znacznie zredukowanej dawce leku.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Leki immunosupresyjne Kategoria:Puryny Kategoria:Związki siarkoorganiczne Kategoria:Leki z listy leków podstawowych Światowej Organizacji Zdrowia