thumb|Kazimierz i Amelia Bartoszewiczowie Kazimierz Bartoszewicz herbu JastrzębiecAlmanach szlachecki, t. I, z. 4, 1939, s. 266. (ur. 19 listopada 1852 w Warszawie, zm. 20 stycznia 1930 w Krakowie) – polski historyk literatury i kultury, publicysta, felietonista, satyryk, redaktor i wydawca, kolekcjoner sztuki, organizator życia literackiego w Krakowie.

Życie i twórczość Syn Juliana Bartoszewicza. Debiutował jako gimnazjalista w 1867 w pismach „Zorza” i „Kurier Świąteczny”. Odbył studia prawnicze i filozoficzne na Uniwersytecie Krakowskim. W latach 1879–1893 prowadził w Krakowie księgarnię nakładową, wydając zbiory najwybitniejszych polskich poetów. Zasłużył się jako organizator życia literackiego i wydawca dzieł klasyków literatury polskiej. Ogłosił szereg prac naukowych i popularyzatorskich. Oprócz artykułów w pismach z dziedziny historii i literatury wydał szereg prac z edycji książkowej. Po 1887 roku opracował i opublikował dzieła takich autorów jak Jan Kochanowski, Krzysztof Opaliński, Ignacy Krasicki, Julian Ursyn Niemcewicz, Juliusz Słowacki, a także liczne antologie.

W swojej twórczości satyrycznej z upodobaniem atakował przedstawicieli politycznego obozu Stańczyków. W Słowniku prawdy i zdrowego rozsądku zamieścił tekst treści następującej: Stańczyk – roślina galicyjska, pnąca się do góry, rośnie u podnóży tronu, w ogrodach rządowych, w parkach pałacowych i po dworach zachodniej Galicji. (...) Wydaje silny zapach usypiający; wdychanie go sprowadza chroniczne zatrucie, objawiające się brakiem woli, sennością i nadmiarem apetytuMarek Żukow-Karczewski, Śmiech w Krakowie, „Gazeta Krakowska”, 7-8 V 1994 r., nr 104 (14015), s. 10..

W ciągu sześćdziesięcioletniej działalności literackiej zasilał długi szereg pism i współpracował prawie wszystkimi czasopismami Galicji i Królestwa Polskiego jak: „Szkice Społeczne i Literackie” (1875-1876) „Diabeł” (1875-1879) „Przegląd Literacki i Artystyczny” (1882-1886) „Ananas” (1885-1897) „Kurier Krakowski” (1888-1889) „Przegląd literacki” (1896-1899).

Bibliotekę swoją i po ojcu Julianie, historyku, ofiarował Miejskiej Bibliotece Publicznej Łodzi. W latach 1928–1930 przekazał Łodzi swą kolekcję sztuki, w tym obrazy Jana Piotra Norblina, Artura Grottgera, Aleksandra Kotsisa, Witolda Pruszkowskiego, Józefa Chełmońskiego, Jacka Malczewskiego i Wlastimila Hofmana. Dar stał się zaczątkiem Muzeum Sztuki w Łodzi, które pierwotnie nosiło nazwę Muzeum Historii i Sztuki im. Juliana i Kazimierza Bartoszewiczów. W Archiwum Państwowym w Łodzi przechowywane jest Archiwum rodziny Bartoszewiczów liczące 3868 j.a.

Był żonaty z Amelią Gebhardt, z którą miał córkę Marię Aldonę (zm. 1907). Został pochowany na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 181-4-10/11).

Wybór prac Z wesołych chwil (1876) Życie Jana Kochanowskiego, 1883 Pieśni polskie (1883) 40 kronik, (1884) Perły humoru polskiego (1884-85; 1892) Polityka galicyjska, polemika z „Próbami rozstroju” Stanisława Tarnowskiego (1888) Trzy dni w Zakopanem. Z notat emeryta, 1890 Księga pamiątkowa setnej rocznicy ustanowienia Konstytucji 3 maja (1891, 2 tomy: tom 1, tom 2), wybór i redakcja Bartoszewicza, 1891 Ks. Paweł Rzewuski, sufragan warszawski, Wspomnienie pośmiertne o ks. Pawle Rzewuskim, 1893 Rok 1863, t. 1 i Rok 1863, t. 2 historya na usługach ludzi i stronnictw (o książce i z powodu książki p. Koźmiana o r. 1863), polemika z dziełem autora związanego ze Stańczykami Stanisława Koźmiana „Rzecz o 1863 roku”), 1895-1896 Księgi humoru polskiego, 1897, 4 tomy, wybór i redakcja Bartoszewicza thumb|Kazimierz Bartoszewicz mały|Grób Kazimierza Bartoszewicza na cmentarzu Powązkowskim Zapiski z lat 1825-1831 Tymoteusza Lipińskiego (redakcja i przypisy Bartoszewicza) Michał Bałucki, książka w formacie jpg, w formacie djvu, (1902) Rzeczpospolita babińska, Lwów, 1902 Listy rosyjskie (1903) Słownik prawdy i zdrowego rozsądku, 1905 Dzieje insurekcji kościuszkowskiej 1794 (wyd. 1 z 1909 r., wersja elektroniczna wydania z 1913 r.) Wojna żydowska w roku 1859 (początki asymilacyi i antisemityzmu), (1913) Tadeusz Ogiński, wojewoda trocki i jego pamiętnik, książka w formacie jpg, w formacie djvu, (1913) Antysemityzm w literaturze polskiej XV-XVII w., (1914) Odrodzenie Polski za Stanisława Augusta, tom 1, tom 2, 1914 Muza Margrabiego, notatki o Marii Kellerowej, 1914 Przyjaciel ks. Józefa Poniatowskiego, Warszawa, 1914 Utworzenie Królestwa Kongresowego, książka w formacie jpg, w formacie djvu, 1916 Dzieje Galicyi: jej stan przed wojną i „wyodrębnienie”, książka w formacie jpg, w formacie djvu, 1917 Łyki i kołtuny, pamiętnik mieszczanina podlaskiego (1790-1816), (pseud. autora Roch Sikorski, wg badań ks. dra Eugeniusza Beszta-Borowskiego autorem był Roch Jacek Kaczanowski (Ks. E. Borowski, Autor pamiętnika mieszczanina bielskiego, „Łyki" i „kołtuny", „Studia Teologiczne. Białystok. Drohiczyn. Łomża" t. 9, 1991, s. 276 nn.), wg Janusza Tazbira dzieło pozostaje anonimowym apokryfem Kto był autorem „Łyków” i „kołtunów”), plik w formacie djvu (wybór, redakcja i przypisy Bartoszewicza), 1918 Caryca Praskowja, wyd. Rój, 1926 Radziwiłłowie, początek i dzieje rodu, typy i charaktery, rycerze, zdrajcy, pobożni, filantropi, dziwacy, obrazy z życia domowego, kobiety Radziwiłłowskie, upadek Nieświeża i jego odrodzenie. Książka w pliku pdf, pliku djvu, w formacie jpg, 1928 Szkice i portrety literackie, t. 1, książka w formacie jpg, w formacie djvu, 1930

Przypisy

Bibliografia

Wielka ilustrowana encyklopedia Gutenberga (1928-1934) Ilustrowana encyklopedia Trzaski, Everta i Michalskiego

Literatura uzupełniająca Reprint: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Kraków 1989, .

Linki zewnętrzne Księga pamiątkowa setnej rocznicy ustanowienia Konstytucji 3 maja w serwisie Cyfrowej Biblioteki Narodowej Polona Utwory Kazimierza Bartoszewicza dostępne w Federacji Bibliotek Cyfrowych Utwory Kazimierza Bartoszewicza dostępne w Archive.org Utwory Kazimierza Bartoszewicza dostępne w Google.pl Kazimierz Bartoszewicz w zasobie Archiwum Państwowego w Łodzi

Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu Jagiellońskiego (okres zaborów) Kazimierz Bartoszewicz Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Na podstawie starych encyklopedii Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polscy historycy Kategoria:Polscy księgarze Kategoria:Polscy publicyści Kategoria:Polscy satyrycy Kategoria:Polscy kolekcjonerzy sztuki Kategoria:Urodzeni w 1852 Kategoria:Zmarli w 1930 Kategoria:Działacze społeczni i kulturalni związani z Łodzią