mały|250px|Owca domowa Zwierzęta gospodarskie – zwierzęta chowane w gospodarstwie rolnym w celu uzyskania produkcji towarowej lub siły pociągowej. Wykorzystywane są również jako materiał reprodukcyjny.
Znajomość liczby zwierząt gospodarskich ma duże znaczenie dla polityki żywnościowej kraju, utrzymania właściwej proporcji między produkcją roślinną (pasze) a produkcją zwierzęcą, sposobu wykorzystanie użytków rolnych (łąk i pastwisk) oraz kształtowania poziomu dochodów gospodarstw rolnych.
W Polsce W polskim ustawodawstwie zwierzętami gospodarskimi uznawane są: konie i osły bydło domowe i bawoły jeleniowate z gatunków jeleń szlachetny, jeleń wschodni i daniel, utrzymywane w warunkach fermowych drób – kury, kaczki (kaczka domowa i kaczka piżmowa), gęsi (gęś domowa, gęś garbonosa), indyki, przepiórka japońska, perlice oraz utrzymywane w warunkach fermowych strusie świnie owce kozy króliki pszczoły miodne zwierzęta futerkowe.
Liczba zwierząt gospodarskich w Polsce w latach 1934–1969 Według danych rocznika statystycznego GUS liczba zwierząt gospodarskich przedstawiała się następująco (w tys. sztuk): Lata Bydło w tym krowy Trzoda chlewna w tym maciory Owce Konie1934–1938 w dawnych granicach7237,47525,1–3410,93916,21934–1938 w obecnych granicach9923,96294,49683,6–1940,53148,51947–19495855,23829,15306,71049,61446,22322,01950–19557439,85192,79475,81479,93235,22724,41956–19608375,15841,11618,33917,02709,31961–19659697,25988,31537,33176,72630,91966–196961501629,73263,12634,6
Liczba zwierząt gospodarskich w Polsce w latach 1970–2018 Według danych roczników statystycznych GUS liczba zwierząt gospodarskich przedstawiała się następująco (w tys. sztuk):
Lata Bydło w tym krowy Trzoda chlewna w tym lochy Owce Konie19706081,81504,93199,22585,219756145,62034,73174,52237,219805955,62427,04206,51779,919957305,63578,91875,2713,2635,820006082,63097,51577,4361,6549,720055483,32795,01813,2316,0312,120105742,12645,91423,5261,1–20155960,72444,5947,0227,6–20186201,42429,2870,8276,7–
Pogłowie Liczbę zwierząt gospodarkich niekiedy podaje się też w pogłowiu. Pogłowie jest to wielkość informująca o obsadzie zwierząt gospodarskich w przeliczeniu na 100 ha użytków rolnych. Znajomość pogłowia pozwala na określenie rozmiaru produkcji zwierzęcej, śledzenia zmian ilościowych zwierząt w czasie i przestrzeni oraz programowanie i planowanie zaopatrzenia ludności w produkty zwierzęce.
Sposoby ustalania pogłowia zwierząt gospodarskich Według GUS teoretycznie przeliczone sztuki efektywne (fizyczne) zwierząt gospodarskich przy zastosowaniu odpowiednich współczynników umożliwiają grupowanie zwierząt bez względu na gatunek, rodzaj, wiek, kondycję i typ użytkowy.
Współczynniki przeliczeniowe na sztuki duże (SD) stosowane są głównie przy ekonomicznej ocenie ilości inwentarza żywego na jednostkę powierzchni. Za podstawę do przeliczenia na sztuki duże przyjmuje się masę ciała 1 krowy, tj. 500 kg. W statystyce stosuje się zwykle sumaryczne współczynniki przeliczeniowe wyrażone jedną liczbą dla całego statystycznego pogłowia poszczególnych gatunków, tj. bez zróżnicowania według wieku i płci zwierząt. Współczynniki te wynoszą odpowiednio: dla bydła – 0,80; dla trzody chlewnej – 0,15; dla owiec – 0,08; dla koni – 1,00.
Pogłowie zwierząt gospodarskich w latach 1934–1980 Według danych roczników statystycznych GUS pogłowie zwierząt gospodarskich przedstawiało się następująco (w szt. na 100 ha użytków rolnych): LataBydłow tym krowyTrzoda chlewnaOwceKonie1934–1938 w dawnych granicach41,228,329,413,115,31934–1938 w obecnych granicach47,630,246,49,315,11947–194928,618,7267,111,41950–195536,425,446,415,813,31956–196041,028,658,519,213,31961–196548,229,865,115,813,11966–196955,131,472,416,713,4197055,531,168,816,413,2197569,032,0110,916,511,6198066,831,4112,622,29,4
Pogłowie zwierząt gospodarskich w latach 1995–2018 Według danych roczników statystycznych GUS pogłowie zwierząt gospodarskich przedstawiało się następująco (w szt. na 100 ha użytków rolnych): LataBydłow tym krowyTrzoda chlewnaw tym lochyOwceKonie199541,020,0114,010,04,03,5200034,017,096,08,92,03,1200535,018,0114,011,02,02,0201039,018,0103,09,61,81,7201541,017,080,06,51,61,4201842,017,081,05,91,91,3
Zobacz też żywienie zwierząt gospodarskich zwierzęta domowe zwierzęta użytkowe zwierzęta hodowlane
Przypisy Art. 2 Ustawy z dnia 10 grudnia 2020 r. o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich ()
Gospodarskie Kategoria:Zootechnika